0281c Gwefan Cymru-Catalonia (Galles-Catalunya): conte en galic amb traducci literal catalana - Un dia quan Fionn, el fill de Cumhal [ku-l], i la resta de la colla eren a la muntanya de la caa, va comenar a nevar

 

http://www.theuniversityofjoandeserrallonga.com/kimro/amryw/1_gaidhlig/skota_tigh_a_bhlair-bhuidhe_0281c.htm

0001z Yr Hafan / Pgina inicial

..........
1861c Y Fynedfa yn Gatalaneg / Entrada en catal

....................
0008c Y Barthlen / Mapa de la web

.................................0120c Gaeleg / Gidhlig, la llengua escocesa

...............................................y tudalen hwn



baneri
..


Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Galles i Catalunya
Wales-Catalonia Website


Gaeleg
Escocs (= galic escocs)


Fionn ann an tigh a' Bhlir-Bhuidhe gun chomas irigh no suidhe - Fionn [fin] a la casa d'en Blr-Buidhe [blaar BUI y] sense el poder d'aixecar-se o de seure 


(delw 4670)


xxxx Y tudalen hwn yn Gymraeg (ddim ar gael eto)

x xxx This page in English (no link yet)

0006c Mynegai ir wefan / ndex daquesta web / Index to this website

 

 

Conte escrit per Donald C Macpherson, Edinburgh, que el va apendre de la seva via; publicat a la 'Revue Celtica' al 1870. Aquesta versi fou treta de una reimpressi del 1949 per James Maclaren. Fionn Mac Cumhail ('blanc', fill de Cumhal), cap d'una colla de guerrers heroics, s el protagonista de moltes balades heroques en irlands i escocs.

________________________________________________________

La dhan robh Fionn Mac Cumhail agus a chuid eile den Fheinn anns a bheinn-seilig, dhirich cur agus cathadh; agus mun dfhuair ias an tsealg a chur cruinn, thnig a t.anmoch orra.

Un dia quan Fionn, el fill de Cumhal [ku-l], i la resta de la colla eren a la muntanya de la caa, va comenar a nevar i (la neu a) apilotar-se; i abans que no puguessin aplegar la cacera, va venir el vespre (sobre ells).

Sgth, airtneulach, mar a bha iad, thog iad orra gu tearnadh gu baile. Mar a bha iad a gabhail air an aghart gu trom, athaiseach, thnig iad air bothan fs am brighe glinne, agus ghabh iad gu tmh ann.

Cansats i baldats com eren, els van posar a sobre per descendre cap a casa. Quan anaven endavant pesadament i lentament, van venir a una caseta deserta al capdamunt de la vall, i s'hi van descansar.

Dhfhadaidh iad teine, agus chaidh na gillean air srd gridhidh, agus gus am biodh an eanraich ullamh, thisich iad air iomairt nan crn agus air seanachas mun m bho shean.

Van encendre un foc i es van posar rpidament a cuinar, i fins que la sopa de carn estigus a punt, van comenar a ocupar-se dels corns de beure i de conversa dels vells temps.

Chuir cuimhne air cli an sinnsirean togail fothpa mar a bbhaist; agus thubhairt iad uile cruinn-cmhla, gum be mo thruaighe duine no beathach a thigead a chur dragh air an Fheinn an oidhche sin, no a theannadh ri tir a thoirt do dh Fhionn.

La memria de la fama dels avantpassats els van estimular, com sempre; i van dir tots plegats que quedaria desgraciada qualsevol persona o bstia que vingus per molestar la Colla aquella nit, o que vingus per menysprear-la.

An teis-meadhoin na bruidhne seo, thigear maigheach chaol, ruadh a-stigh, agus gun fhiamh, gun umhail, cuirear car no dha dhi air a chagailt, agus togar an luath mu na sparran; agus thugtha a-mach oirre.

Al mig d'aquesta conversa, entra una llebre prima, vermella, i sense por, sense fer-se cas, es gira una vegada o dues a la llar, i fa pujar els cendres fins les bigues, i surt.

Ma thug, cha deachaidh sin air mhi-thapadh dhaibhsan - thug iad duibh-leum a-mach as a deaghaidh; ach chaidh iad nam brath-che mr le dorchadas a thinig orra agus nach bu lir dhaibh a chile.

Si va sortir, no els faltava una resposta - van saltar fora darrere seu; per es van quedar perplexos a causa de la foscor que els va caure; i no es veien.

Lean Fionn agus a dha ghille dheug i, a bhun s a lorg, thar gualainn a ghlinne agus cha do chaill iad sealladh oirre gus an do leum i a-stigh air sgid de thigh dlaidh a thachair orra aig bun sithein

Fionn i els seus dotze joves la van perseguir vidament ('d'arrel i de rastre'), a travs del llom de la vall i no la va perdre de vista fins que va saltar dins un rac d'una casa aillada fins la qual van arribar al peu d'un tur de fades.

Gu de an tigh a bha an seo ach tigh a Blir-Bhuidhe, famhair a bha a tighinn be air turic-nimhe agus air feoil dhaoine. Rachar a-stigh agus gabhar sgeul, ach cha dfhuaras forfhais air a mhaighich.

Quina era aquesta casa sin la casa de Blr-Buidhe, un gegant que vivia de la carn dels porcs senglars i dels homes. Entren i observen ('agafen conte'), per no troben informaci sobre la llebre,

Cha robh a-stigh ach a bhean agus i a fuineadh; cha dthinig am Blr-Buidhe dhachaidh as a bheinn-sheilg. Thug i biadh agus deoch dhaibh; agus thubhairt i gum bfhearr dhaibh a-nis a bhi a falbh mun tigeadh am Blr-Buidhe dhachaidh.

Apart de la dona que estava funyant, no hi havia ning ms a dins; el Blr-Buidhe no havia tornat de la muntanya de la caa. Els va donar de menjar i de beure, agus els va dir que ms valdria marxar ara abans que no torns a casa el Blr-Buidhe.

Thubhairt Fionn nach do theich iad roimh dhuine riamh, agus nach deanadh iad toiseach den Bhlr; agus theann iad ni bfhaide a-stigh. "Feith ri a dheireadh," ars a bhean.

Fionn va dir que no havien fugit mai de cap home, i no comenarien amb el Blr. "Espereu l'acabament," diu la dona

Mar a thabhairt, bfhor; cha dfhuair iad iad fhin a shocrachadh ach gann, tra a dhfhairich iad stirn- stirn aig an dorus. C a bhan sud ach am Blr-Buidhe agus a ghillean, is torc-nimhe mr, fiaclach aige-san air a mhuin.

Com va dir, va ser la veritat. Tot just es havien posat a descansar, que van sentir puntada-potada a la porta. Era ni ms ni menys que el Blr-Buidhe i els seus joves, amb un gran senglar ullalat a l'esquena

Thug e crathadh beag mr air fin a chur an t-sneachda dheth, agus chuir e crith fon ursainn is fo shuidheachan an tighe!. "Tha mi a faireachdainn filidh fharbhalach romham, a bhean, c seo a th agad an-nochd?" ars am Blr.

Es va donar una sacsejada petita-gran per treure la neu; i va sacsejar el muntant de la porta i el pilar del sostre de la casa. 'Sento la pudor d'estrangers, dona, qui tens aquesta nit?"

Dhinnis a bhean na h-aoidhean a thinig air choimheadachd oirre bhon a dhfhalbh e. "A-mach do ghillean, Fhinn, a thoirt na h-eallaiche dhom," ars am Blr. Cha dthug Fionn an t-euradh do dhuine riamh, agus cuirear sianar dhuibh a-mach far an robh an Blr.

La dona (li) va informar (de)ls visitants que havien vingut per veure-la des de que havia sortit. "(Envia) fora els teus joves, Fionn, per treure'm la crrega," diu el Blr. Fionn no negava mai cap home, i envia sis dels joves al lloc on era el Blr.

Mun gann a bha iad seach an stairsneach bhuail am Blr slat-na-draoidheach orra, is bha iad nan cuilbh-chloiche; agus chuir e air taobh tuath an doruis iad a chur stad air a ghaoith-dheathaich.

Tot just havien ells passat el llindar que el Blr els va donar un cop de la vareta mgica sobre ells, i eren columnes de pedre; i els va posar al costat esquerre de la porta per acabar amb el vent del fum.

(30% del conte amb traducci literal)


la resta encara sense traducci literal:

Dhfhag e an-sin iad; is thug e fhin s a ghillean a-stigh an torc.  Cha dfhuirich iad ach ri robladh lomaidh a thoirt air, is chuir a bhean air e anns a choire-mhir - na chlosaich mar a bha e. Mun dfhuair e ach goil is leth-ghoil, sparr am Blr bior-na-fela ann, is bha sud aige air an rlar, agus gun tuilleadh dlach shuidh e fhin a a ghillean mun cuairt air.

Gach cnaimh mar a chriomadh iad thilgeadh iad sud gu Fionn is gu a ghillean. Bolc a bhiadhtachd e, ach cha robh comas air. Bha Fionn na thosd is na chuimhne, agus bion da sin. An uair a bha n ric tharais, s cha bfhada chuige, dhiarr am Blr.Buidhe an t-ubhal ir a thoirt a-nuas gus an oidhche fhada gheamhraidh a chur seachad air Fionn.

Thug i (a bhean) a-nuas an t-ubhal s thug i dh e. Thisich iad air a chile leis an ubhal, is ma thisich, cha bfhada gus an do chuir am Blr as don iomlan de ghillean Fhinn. Thuig am Blr nach deanadh e an gnothach air Fionn fhin leis an ubhal, s thubhairt e gum feumadh iad dol a ghleachd.

An dromannan a chile gabhar iad, ach ged a bhitheadh iad fhathasd ag gleachd, cha tugadh e glideachadh air Fionn. Tra chunnaic am Blr gun do thachair a sheise ris, dhiarr e air a mhnaoi a ghreideal a chur air gus an rachadh casan Fhinn a gharadh, gur cinnteach gun robh e fuar s an oidhche chruaidh redhta a bhann.

Dhiadh iad uile mu Fionn (sin tra a thubhairt e, "Cha duine duine na aonar,") agus sparr iad air a ghreidil e, gus an do loisg a chasan gu ruig na sleisdean. Bha Fionn a-nis gun chomas suidhe.

Leig am Blr rochd gire as, agus sparr e stob-na-fela troimh a dha shliasaid, is bha e an-sin gun chomas iridh no suidhe.

Shaoil leis a Bhlr gun robh e gun phlosg analach, is thilg e seachad anns a chil e. Cha robh Fionn riamh roimhe an gailc a bu mh na sea, ach an uair sa bha e eadar an t-euradh s an aimbeairt; agus cuimhnichear e gun robh crn-nam-fibh air, is gun cluinnteadh e ann an cig cigeamhan na h-Eireann.

An uair a ghabh an tigh gu fois, mhgair e a-mach gu dubh balbh smhach gu mullach cnuic is shid e an crn tr uairean. Fad an ama seo, bha a chuid eile den Fheinn gu dubhach, deurach air tir Fhinn. Cha dfhg iad cil no cial gun sireadh, is iarraidh-mharbh aca air.

Mu dheireadh thall an uair a thug iad geill is dubhgheill, chuala Diarmad Donn, mac a pheathar, an crn, is ma chuala, cha bu rachadh gun fhreagairt. Bha fios aige gur a h-iginn-bis a bheireadh air Fionn an crn a shideadh. Thuig e gun robh an gnothach gu h-olc, is thug e bid is briathar air a chlaidheamh nach rachadh biadh no deoch thar anail gus an cbhradh e air brthair a mhthair.

Thog e air, e fhin s a ghillean, is bu cham gach dreach leotha thar chnoc is shloc, agus ge bfhada bhuapa e, cha bfhada ga ruighinn iad. Fhuair iad Fionn na dheoiridh truagh, gun chomas iridh no suidhe am fasgadh tuim.

Dhfharraid Diarmad dheth ciod a dhfhairich e. "Is coma sin," arsa Fionn, is dhinnis e dha gach car mar a thachair, mar a mharbh am Blr-Buidhe na gillean, agus an droch ghiullachd a fhuair e fhin bhuaidh; is chomhairlich e dha-san tilleadh dhachaidh mun ireadh an cleas ceudna dha - gun robh esan mar a bhitheadh e, co dhiubh.

Bhidich is bhriathraich Diarmad nach tilleadh e gus an dthugadh e a -mach an aichmheil, is gun tuilleadh a rdh thug e tigh a Bhlir-Bhuidhe air. Cha robh a-stigh ach a bhean agus i a fuireadh. Thug i biadh is deoch dhaibh is ghabh i an sgeul.

Dhinnis i dhaibh gun robh am Blr-Buidhe anns a bheinn-sheilg, is gum bhfhearr dhaibh a bhi a falbh mun tigeadh e dhachaidh mun ireadh mar a dhirich do dhFhionn.

"A roghainn biodh dha," arsa Diarmad., "ach chan fhalbh sinn gus an toir sinn a-machan aichmeil," is shuidh iad a-stigh. "Feith ri a dheireadh, ma ta," ars ise.

Cha robh iad ach goirid mar sin tra dhfharaich iad stirn-stirn aig an doras. Co bha an-siud ach am Blr s a ghillean, is torc-nimhe mr fiaclach aige air a mhuin. Thug e togail bheag mhr air fhin a chrathadh anan t-sneachda dheth, agus chuir e crith fon rsainn is fo shuidheachan an tighe.

Ghaodh e, "Tha mi faireachdainn filidh fharbhalach romham, a bhean, c seo a th agad a-nochd?" "A-mach do ghillean, a Dhiarmaid, a thoirt dhiom na h-eallaiche," ars am Blr. Leum Diarmad e fhin a-mach; agus mun dfhairich am Blr thall no bhos e, mharbh e an darna leth de a ghillean agus chuir e turraich air tharraich iad, air taobh deas an dorais mu choinneamh ghillean Fhinn.

"Is olc an t-aoidh thu," ars am Blr. "Mur faic thu nas miosa na siud dhiom, mun tig an latha, na bi a gearan," arsa Diarmad, is gun tuilleadh bruidhne, thug e a-stigh an torc. Ghridh iad an torc gu math agus gu ro-mhath, is ghabh e fhin a a ghillean an leir dheth. Gach cnaimh mar a liomadh iad, thilgeadh iad siud don Bhlr s da ghillean.

"Is olc an t-aoidh thu," ars am Blr. "Mur faic thu nas miosa na siud dhiom, mun tig an latha, na bi a gearan," arsa Diarmad, is dhiarr e an t-ubhal a thoirt a-nuas gus an oidhche fhada gheamhreaidh a chur seachad air a Bhlr-Bhuidhe. Thug a bhean a-nuas an t-ubhal agus thisich an cleas. Air a cheud tilgeadh a thug Diarmad don ubhal, mharbh e dithis de na bha air limh dheis a Bhlir.

"Is olc an t-aoidh thu," ars am Blr. "Mur faic thu nas miosa na siud dhiom, mun tig an latha, na bi a gearan," arsa Diarmad. Thig am Blr air ais an t-ubhal ach cha do rinn e dochunn sam bith air gillean Dhiarmaid. Thuf Diarmad an t-ath-thilgeadh don ubhal is mharbh e dithis de na bha air limh chli a Bhlir, agus mar sin, gus an do mharbh e am fear mu dheireadh dhiubh, is am Blr gun aon tmh ag rdh, "Is olc an t-aoidh thu," agus a amhail sin, Diarmad ga fhreagairt, "Mur faic thu nas miosa na siud dhiom, mun tig an latha, na bi a gearan."

An uair a bha iad sgith de chluich an ubhal-ir, thubhairt Diarmad ris a Bhlr, gum bfhearr dhaibh dol a chur cuir-gleachd, agus ma chaidh, cha robh an gleachd fada air chumail, an uiar a bha am Blr air claiseach a dhroma air leacan loma an rlair.

"Is olc an t-aoidh thu," ars am Blr, is thug e cnead ghointe as. "Mur faic thu nas miosa na siud dhiom, mun tig an latha, na bi a gearan," arsa Diarmad, is dhiarr e air an mhnaoi a ghreideal a chur air, gus an rachadh casan a Bhlir a gharadh; gur cinnteach gun robh e fuar an digh tighinn dachaidh as a bheinn-sheilg.

Chaidh a ghreideal a dheanamh dearg; is thug Diarmad togail don Bhlr, is bha siud na sgug buidhe air a ghreidil. "Oiteag, oit, oit," ars am Blr. "Gabh air do shocair e," arsa Diarmad, "creinidh do cnaimhnean buidhe air mun cobhair mise ort," is chum e air a ghreidil e, gus an do loisg a chasan gu ruig na sleisdean.

Bha am Blr a-nis gun chomas suidhe, agus ghrad-sparr Diarmad stob-na-fela troimhe, is bha e an-sin gun chomas irigh no suidhe, is thilg air a shlisnich anss a chil e. Tra a bha iad seachd sgth ag isdeachd oiteagail a Bhlir, rug Diarmad air sprogan air is thuirt e, "Am bs air do mhuin, a bhodaich. ciod e diric? Is tog dhinn brgh do chluich."

"Oiteag, oit, oit," ars am Blr. "Chan eil a dhiric agamsa ach cuach ioc-shlaint a tha am bun na creige ud thall agus leighisidh i Fionn." An uair a chuala Diarmad mun chuaich cha dfhuirich e ri tuilleadh chumhlaidean iarraidh; bu fo fhada leis a bha bhrthair a mhthar na chuaradh aig bun an tuim, is chaidh e don uamha.

Thugar a cheud lmh air a chaich is buailear leatha gu Fionn, is ionnlaidear a chreuchdan leatha tri uirean. A cheud uair dhfhs a chasdan gu ruig na glinean; an darna uair, dhfhs iad gu ruig na h-aobrainn, is an treas uair, bha Fionn gun chron, gun chiothram, cho beo sln s a bha e riamh!

Rinn aon bhoiseag de dhuisge na cuaiche greasan nan gillean a bhristeadh, is thug e am Blr air. "A chulaidh-thruais," arsa Diarmad ris, "bidich nach iomair thu tuilleadh de gheasan no de chleasan air an Fheinn." Bhidich am Blr siud is iomadh rud eile a bharrachd, is thug Diarmad gu suairce dha fin is da ghillean an diol a dhuisge na cuaiche is ghabh iad an cead de a chile.

A dheanamh sgeula goirid dheth, lean a' chuach ris an Fheinn, is dh'fhg mise aca i.

 

Bler wf i? Yr ch chin ymwld ag un o dudalennaur Gwefan "CYMRU-CATALONIA"
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web "CYMRU-CATALONIA" (= Galles-Catalunya)
Where am I?
You are visiting a page from the "CYMRU-CATALONIA" (= Wales-Catalonia) Website
We(r) m ai? Yuu a(r) vzting peij frm dh "CYMRU-CATALONIA" (= Weilz-Katluni) Wbsait

CYMRU-CATALONIA

diwedd / fi