kimkat0340k Priodir Plant. Beriah Gwynfe Evans. 1898. "Mrs Griffiths," myntwn i fel na, "rown in dod hibo i gael sharad gair bach a chi am danyn nhw yn Tynywern."

04-11-2017


● kimkat0001 Yr Hafan www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ● kimkat0960k Mynegai ir testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ● kimkat0331k
www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion-prys_priodi-r-plant_1898_cyfeirddalen_0331k.htm
● ● ● ● ● kimkat0340k Y tudalen hwn
....

 

0003g_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
(delw 0003j)

 

 

 

 

 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Gal
les i Catalunya
The Wales-Catalonia Website

Cywaith Sin Prys - Testunau Cymraeg ar y We
 

Priodir Plant

Beriah Gwynfe Evans
(Papur Pawb. 1898)


Y Llyfr Ymwelwyr / El Llibre de Visitants / The Guestbook:
http://pub5.bravenet.com/guestbook/391211408/



a-7000_kimkat1356k
Beth syn newydd yn y wefan hon?


---

6665_map_cymru_catalonia_llanffynhonwen_chirbury_070404

(delw 6665)

 

PENNOD XVII. - TWYLLO DAFYDD.

PENNOD XVIII. - NED A POLLY.

PENNOD XIX. - MADAME PAULINE AI MAM-YN-NGHYFRAITH.

PENNOD XX. - MADLEN YN HELPU HEB FEDDWL.

PENNOD XXI. - ARLLWYS CWDYN DAFYDD.

PENNOD XXII. - MAGGIE AI CHOLEJ.

PENNOD XXIII. - LODGER MRS GRIFFITHS.

PENNOD XXIV. - Y MAB-YN-NGHYFRAITH DIWETHA.

 

xxx

 

 


None
(delwedd B0913a)

(Papur Pawb. 21 Mai 1898). Pennod 17.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

PENNOD XVII. - TWYLLO DAFYDD.

Ni wyddwn i ddim beth a a wedswn i, ar y cynta, pan glywes i laish Dafydd ni ai weld e fan ny yr ochor arall ir bwlch. Beth os dodd e wedi gweld Dic yn y nghusanu i, a beth pe byse fe yn tynu camgasgliadau orwth hyny? Pan aiff Dafydd ni oddar y ces, welwch chi mae en ofnadw ir byd, a malse fe ddim blewyn rhoi cot ir crwt fan ny nes allse fe ddim cyffro am wthnos pe bae en specto fod rhywbeth yn bod na ddylse.

Rhaid i fi gydnabod yn rhwydd nad w i ddim yn amal yn colli mhen; rw i fel rheol yn cadwn meddwl yn y mhen, ac yn gwbod shwd i acto yn nobl. Ond a gweyd y gwir wyddwn i yn y byd beth y wedswn ir pryd hyny, ac wrth mod in ffeilu gweyd dim roun i wrth gwrs yn rhoi lle i Dafydd i feddwl rhywbeth nag oedd yn bod, wath hen un jealous ymbeidus yw Dafydd, welwch chi, lawer fwy felny nag w i. Dyn a wyr beth fyse wedi cymeryd lle fan ny yn yn hurtwch i onibai fod Dic y Castell wedi meddiannu i hunan yn well na fi.

 

Halo, Mr Jones, mynte fen dawel fach, gan droi at Dafydd. Ry chi wedi dod mewn pryd ir dim, y dyn.

 

Mewn pryd i beth? mynte Dafydd.

 

Mewn pryd i dorir striff rhwng Mrs Jones a finnau, mynte fe, a dyma fen dechreu lachan celwydd fel ci yn trotian.

 

Roun i, mynte fe, yn digwydd bod yn croesir caeau ffordd hyn ar yn ffordd nol gatre, a fe welswn Mrs Jones yn edrych ar y da hesbon bach yma, a fe aeth yn ble bach rhyngto ni yn nghylch beth dalse nhw ar ben ffair. Roedd hin gweyd dylse nhw neyd wyth a hweugeinau, a finnaun gweyd na chyrhaeddsen nhw ddim mwy nag wyth ond coranau. A beth y chin meddwl wedws i?

 

Fe wn i beth wedws hi, mynte Dafydd, fe wedws, Cer ona ti r hen ffwl, waeth fei clywais hi.

 

Ie, mynte Dic, yn hwerthin yn harty. Dynar gair wedws hi.

 

A gwir y wedse fe, fel gwyddoch chi, er mai nid am y da hesbon oun in gweyd

 

Ry chi, Mr Jones, yn dipyn o judge ar fochyn, mynte Dic wedyn. Fe licswn tae chin galw hibor Castell rhyw getyn pan fydd yn gyfleus gyda chi. Mae gen i gwpwl bach o foch yco mor breted a welodd ych llyged eriod, a fe licswn gael eich barn chi arnyn nhw.

 

Shwd oedd y gwr drwg wedi dod i wbod wn i ddim, ond roedd e wedi taro ar fan gwan Dafydd ni. Mae Dafydd yn bostio, welwch chi, nag os neb cystal judge ag e ar fochyn yn yr holl gwmpasodd, a dyma fen dechre gweyd wrth Dic am y moch oedd gyda ninnau yn Nghwmllydan.

 

Gan ych bod chi fan yma ishws, mynte fe wrth Dic, run man i chi ddod lawr shar ty i chi gael eu gweld nhw,

 

 

 


None
(delwedd B0913b)

(Papur Pawb. 21 Mai 1898). Pennod 17.

Ac os y chi yn y fan yna, fe foddlonws yr hen grwt ddod.

 

Wyddwn i ddim beth y wedswn i i weld e felny yn dod yn mlaen shar clos gyda Dafyd[d]; a phle mawr rhwng y ddou fel pe bae nhwr partners fwya fuodd eriod.

 

Wel, machgen i, myntwn yndw in hunan, mi dy dreia i di gam yn mhellach.

 

Felny pan gyrhaeddson ni gat y clos, ac yr oedd Dafydd a Dic yn partoi i fynd at y twlc moch, dyma fin troi at Dic ac yn gweyd:

 

Wel, Richard Davies, weda i ddim good night wrtho chi nawr, chi ddewch miwn ir ty cyn ewch chi oddyma.

 

Mynd tipyn bach yn hwyr mae hi, mynte fe yn dawel fach, ond fe droa i miwn gyda Mr Jones ar ol i ni weld y moch.

 

Wel wfft i dy wyneb di, myntwn i wrtho in hunan, i feddwl am y bachgen yn gallu bod mor ddigwilydd a dod i Gwmllydan felny pan oedd hi cystal a bod yn liw dydd goleu, ac yntaun moyn caru Sali ni hefyd.

 

Ond pan gymeres i amser i ystyried, fe weles fod Dic yn ffalstach nag own i wedi meddwl i fod e. Wrth daro miwn felny yn gyfeillgar oedd e shiwra o dowla dierth, a fyse neb or gwasanaethyddon na neb yn specto dim fod dim yn bod rhyngto fe a Sali, os byse fen dod ir ty gydai thad.

 

Fe fwstres ineu shar ty i gael partoi tipyn bach o swper. Fe feddyles unwaith gadawswn i Sali yn y tywyllwch hyd nes dese Dic mewn gydai thad. Fe wyddwn, debygswn i, y cese hi start ymbeidus wrth weld y sponer yn dod miwn felny gydai thad, a hithau dipyn bach cyn hyny wedi weld en ffoi am i fywyd, debygse hi, i gael mynd oi olwg e. I serfo hin eitha right fyse hyny, welwch chi, am i bod hi wedi bod mor sly am boutu Dic, waeth doedd neb ohono ni wedi specto fod dim yn bod rhyngty hi ag e erioed, er i fi ddod i wybod nawr wrth gwrs, ei bod hi wedi bod yn gwylad gydag e ers mishoedd.

 

Ond fe feddyles wedyn byse hin well i fi weyd wrthi, yn lle bod hin cymryd start a falle gneyd ir gwasanaethyddon i specto Felny fe gymes fontais i weyd wrthi, dim ond hi a finnau, fod yna ddyn dierth ar y rclos gydai thad, a byse fen debyg o ddod miwn i gael tamed o swper cyn mynd.

 

Pwy yw e, mam? mynte hi.

 

Richard Davies, y Castell, myntwn innau, fel pe bae dim byd yn bod, ac yn esgud sychur ford wrth weyd, ond yn cadw llygad ar Sali i gael gweldJ shwd byse hin ei gymryd e.

 

Oh, mynte hi. Beth syn dod ag e ffordd hyn wish?

 

Ishe gweld y moch, am wn i, myntwn innau.

 

Rown in lico gweld Sali yn cymryd y peth mor gool ac yn towlu cyment o ddierth, er ei bod hi wedi cochi fel y gwaed hyd y ddou clust hefyd. Ond fe ddaeth ati hunan mewn myned, a allsech chi ddim meddwl wrthi fod dim byd yn bod rhyngti a Dic fwy na rhyngti ar dyn yn y lleuad.

 

Da merch i, myntwn i wrtho in hunan. Merch mami wyt ti bob tipyn ohonot ti.

 

A phan feddyloch chi allswn i ddim fod wedi cymryd y peth yn well yn hunan. Yn wir, onibai mod in f;wbod beth wyddwn

 

 

 

None

(delwedd B0913c)

(Papur Pawb. 21 Mai 1898). Pennod 17.

i fyswn i byth wedi meddwl wrth Sali fod dim tocs wedi bod rhyngti a Dic eriod.

 

A phan ddaeth Dic miwn gydai thad mhen spel, roedd my lady yn barod i gwrdd ag e, a feddylws Dafydd, poor fellow, ddim fed dim byd yn bod. A dyna lle buon ni ar swper yn sharad am y peth hyn ar peth arall fel cymdogion, or gwasanaethyddon yn gweld a chlywed y cwbl, a neb yn specto dim.

 

Chymws Sali ddim byd arni am Dic fwy na phe bysa fe ryw ddyn dierth arall, a fe adaws i Madlen fynd i agor y drws iddo fe a phobpeth, tra roedd hithau wrthi yn clirior llestri swper oddar y ford fach ir ford fawr.

 

A spectodd Dafydd ddim byd.

 

Bachan bach piwr digynnyg yw Richard y Castell, mynte fe pan yn lodio ibib [i bib] y nosweth hyny ar y pentan. A mae gydag e lygaid anghyffredin am fochyn, hware teg iddo fe.

 

Hym! myntwn innau. A fe wedes yn fy meddwl yn hunan, Ti newidi dy feddwl am Dic cyn nos yforu, Dai bach.

 

Ddangoses i ddim byd i Salir nosweth hyny, ond rown i wedi deall y signs yn reit y ngwala, ar nosweth hyny pan oedd Dafydd yn cysgu fel dormows, rown i an nghlust ar bwys drws y parlwr bach yn clywed Dic wrthi yn adrodd wrth Sali shwd own i wedi ddala fe yn y cae.

 

Oh! Dic! Pidiwch a gweyd! mynte hi.

 

Ie, tawn nin marw, mynte Dic, a mlaen a fe ar stori wedyn.

 

A ddangosws hi ddim byd i fi ei bod hin specto dim byd! mynte Sali.

 

Mae nhad yn gweyd, mynte Dic, maer foyess bena oedd en nabod oedd ych mam yn ferch ifanc, mynte fe.

 

Bore tranoeth, pan geso i gyfle ar Sali, fe wedes wrthi.

 

Dyna ti, Sali fach, myntwn i i. Cymer di hwnan wers nawr i bido cadw peth orwth dy fam yto.

 

Fe gochws, ond wedws hi ddim.

 

Ar ol te tranoeth fe berswades Dafydd i fynd am dro tua Tynywern, a fe ddaeth nol yn mhen spel yn benwan holics. Jane! mynte fe, gydai fod e mewn trwyr drws. Jane! Wyddoch chi beth! Tawn in cael gafel ar Dic y Castell y felldith yna, mi laswn e i farwolaeth am wn i.

 

Howyr bach, beth syn bod? myntwn innau, gan dowlun ddierth, er mod in gwbod yn nobl wrth gwrs. Ody e wedi rhoi rhy fach am y moch?

 

Danco fe ar moch! mynte fe. Na! Wedi prynu Tynywern mae e, ac wedi bod yco heddy yn rhoi notis i Thomos i fadel Wylhangel.

 

Well wel! myntwn i. Beth neiff Tomos a Siwsan nawr, poor things?

 

Wn i ar y ddaear! mynte Dafydd. A Dic yma nuithiwr ar swper yn fel ac yn shwgir i gyd. Danco fe!

 

Fyse ddim gwell i chi fynd i Danybryn i sharad a Mrs Griffith, Dafydd? myntwn i.

 

A dyma fen dodi i hat nol ar i ben a bant ag e fel bollt sha Tanybryn.

 

Dyna chi, madam! myntwn i wrthwin hunan. Dyna chi lesn fach nice i chi i roi impidens i wraig Cwmllydan.

 

(Iw barhau.)

 

 


None
(delwedd B0914a)

(Papur Pawb. 28 Mai 1898).
Pennod 18.


PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

PENNOD XVIII. - NED A POLLY.

 

Rown in enjoyo, credwch chi fi, weld Dafydd ni yn ei choeso hi dros y caeau tua chyfeiriad Tanybryn, y prydnawn hyny.

 

Dyna chi, madam! myntwn i, yndw in hunan sawl gwaith. Dyna chi, madam! Mich dysga i chi i roich impidens i wraig Cwmllydan, os gwelwch yn dda!

 

Fe fyse llawer un, welwch chi, yn yn lle i, wedi rhai eitha pryd o dafod i Mrs Griffiths, Tanybryn, am shwd impidens a rhows hi i fi. Ond chi wyddoch erbyn hyn mai nid un felny w i. O, na. Fe etho i amboutur fusnes ffordd arall.

 

Fe halas i Dafydd ni shag yno, a fe wyddwn, pan wedse Dafydd i neges yno, y byse my lady yn teimlon fwy ddengwaith trosodd na phe bawn i wedi rhoi pryd o dafod yn iawn iddi.

 

Fallechi bod chin gofyn os nag oedd arna i ofon byse Dafydd yn cael impidens hefyd gydar hen bishyn yn Tanybryn. Ond doedd dim ofan hyny arna i am ddou reswm. Yn un peth, roedd Dafydd a Mrs Griffiths yn ormod o bertnars i gwmpo mas am ryw drifle o beth; ac heblaw hyny, fyse impidens Mrs Griffiths dim ond fel dwr ar gefen hwyad i Dafydd ni. Dyw Dafydd ddim yn hido rhyw lawer am y nhafod i, wathach am dafod Mrs Griffiths, Tanybryn.

 

Ond rown in enjoyo meddwl mor nice oedd pethau wedi dod round, welwch chi, a shwd oedd Dic y Castell a Sally a Dafydd a Siwsan rhyngty nhw au giddyl, ac heb yn wbod iddi giddyl mewn ffordd, wedin helpu i i dalur hen hwech yn ol i Mrs Griffiths mor nice nawr.

 

Rown in falch , pan yn dryched ar ol Dafydd yn i choeso hi dros y caeau, nag own i ddim wedi islhelhaun hunan i gwmpo mas a Mrs Griffiths, ai difrio hi yn ei thy ei hunan. Unwaith bues i mor ddwl a gneyd peth felny, a fe difares ddigon am hyny wedyn hefyd; do, fe difares ddigon i bido byth gneyd yr un peth wedyn.

 

Fe weda chi nawr shwd buodd hi.

 

Ry chi wedi nghlywed in gweyd am Edward, y mab syn cadw shop yn Llanelli, ac am Pauline, i wraig e, merch-yn-nghyfraith, chi wyddoch, ond dy chi?

 

Wel, or goreu, ynte. A nawr i fi gael gweyd wrtha chi.

 

Match Edward ni oedd yr un bues i ar y cynta fwya anfolon o holl fatches y plant i gyd. A weda chi pam.

 

Roe ni wedi rhoi tipyn bach o hware teg i Edward ni, welwch chi. Roedd e wedi cael ysgol atuodd bach, dim byd yn extra, fel gwedwch chi, ond mwy nag oedd bechgyn ffermwyr wedi arfer gael hefyd. Roedd Dafydd a finnau, welwch chi, wedi meddwl i Ned gael mynd yn mlaen rywbeth wrth ei ddysg. Ond doedd dim a fynse fe a hyny rywffordd neu giddyl, ta beth oedd yn bod, dw i ddim yn gwbod. Ond mae ambell un felny, fel gwyddoch chi, allwch chi ddim

 

 


None
(delwedd B0914b)

(Papur Pawb. 28 Mai 1898). Pennod 18.

 

gneyd na chambren na shafft ohono fe - ond falle gwneiff e gwrbyn bach nobl.

 

Wel, rhywbeth felny oedd Edward ni. Ese fe ddim yn ddoctor, nag yn gyfreithiwr, nag yn ddim byd felny, a fe gredes yn y nghalon byse rhaid i ni ei neyd en ffeirad, gan nad oedd e ddim yn ffiit ir pethau erill hyny.

 

Ond ta beth, i fi gael gweyd wrthio chi. Roedd e gatre un haf, wedi faelun deg a mynd nol ir colej, a dim a fynse fe chwaith a gwitho ar y ffarm. Fe fues in cadw row ymbeidus ag e droion am i fod en lercan felny amboutu, ac yn gneyd dim.

 

Ond os dy chi yn y fan yna, fe ddetho am i ben e fynd, frig y nos bach, ai law am gamol rhyw hen groten ar yr hewl, ar ddou yn gweyd yn fan ac yn amal.

 

Roe nhw mor fishi wrthi, welwch chi, fel na welsen nhw un tipyn ohono i nes own i ar eu penau nhw. A diwedd anwyl! Tae chin gweld fel cochws Nedi hyd y ddou clust pan welws e fi.

 

Edward, myntwn i yn sych fach. Dere shar ty.

 

Fe ddowa i mas lawfach, mam, mynte fe.

 

Ond wedws y lodes oedd gydag e ddim gair oi phen, ac edrychais innau ddim arni eilwaith, ond bant a fi, a dim ond hyny am hynyr pryd hyny.

 

Rown in ffaelu deall pwy allse hi fod, waeth rown in credu mod in nabod pawb amhboutu fforco, welwch chi. Roedd, hin edrych yn lodes fach lan i gwala, ac yn ddigon swell hefyd o ran hyny, a dyna beth nath i fi ddala nhafod yn lle gweyd dim rhagor wrth Ned fan ny ar yr hewl.

 

Bant a fi shar ty, a dyna lle bues in dishgwl ac yn dishgwl am oriau am yr hen grwt i ddod nol, ond dim son am dano fe. Ond or diwedd, dyma fen dod, ac yn dryched yn gilty right.

 

Edward, myntwn i wrtho fe, mor gynted ceso i afael arno fe. Pwy oedd y lodes yna oedd gen ti gyne?

 

Rw i wedi gweyd or blaen wrtha chi mod in credu mai lle rhieni yw dryched ar ol eu plant rhag i bod nhwn cadw cwmpni na ddylse nhw.

 

Mam fach! mynte fe, beth yw hyny i chi?

 

Beth yw hyny i fi, wir! Fe ddangosa i i tin go handy beth yw e i fi, os nag wyt tin aped yn go glou!

 

Dir cato ni, mam fach! Pidwch cadw stwr! Nenor gallu, fe allse dyn feddwl nag oes dim lle i fi sharad gair a merch ifanc pan gwrdda i a hi ar yr hewl.

 

Maen ymddibynu pwyn [sic; = pwy] yw hi, myntwn innau. A dyna pam rwyn gofyn i ti nawr.

 

Wel, os os rhaid i chi gael gwbod, mynte fe, Miss Williuams oedd hi.

 

Dw i ddim tipyn callach yto, myntwn i. Mae 11awer Miss Williams i gal.

 

Wel, te, Miss Williams, Caebach, mynte fe, gan gochi hyd i ddou clust.

 

Beth y wedest ti? myntwn i. Polly, melrch Wil1 Caebach!

 

Gweithiwr boach wrth y dydd, welwch chi, oedd Wil Caebach, a fe wyddwn fod gydag e ferch bant yn rhywlo mewn shop neu

 

 

 


None
(delwedd B0914c)

(Papur Pawb. 28 Mai 1898). Pennod 18.

 

rhywbeth felny. A roedd en dan ar y nghroen i i feddwl fod mab i fi yn gneyd tocs a merch i Wil Caebach, ta, beth.

 

Ie, mynte fe, yn ddigon digwilydd.

 

A merch Wil Caebach oe tin glosso felna ar yr hewl! myntwn i. Rwyn synu am dana tin gwneyd fyny a hen gwmpni ishel felna!

 

Mami! mynte fe; pidwch a gweyd peth felna! Rw in mynd i briodi Polly Williams, Caebach.

 

Fe fues jist cael ffit wrth i glywed e. Ond fe wyddwn well na mynd i gwmpo mas ag e fan ny.

 

Ond beth neitho i, yn ddishtaw bach ar ol te, ond dodi monet ar y mhen, a bant a fi tua Caebach. Hen dy bach to gwellt yw Caebach, dim ond dwy rwm fach ar y llawr, a rhyw dwll bach o fedrwm dan y to ar y llofft; a hen ddrws ishel bach i fynd miwn. Fe gnoces y mhen yn erbyn top y drws wrth fynd mewn, nes tolcor fonet i gyd, ai dishtriwa hin lan.

 

Doedd neb yn y ty ond Polly, a dyma fin ei gollwng hi right and left ati, a fe rois gystal pryd o dafod iddi a gas neb eriod. Wel, atebws hi ddim gair nes own i wedi collin anal yn lan. Wedyn, mynte hi:

 

Mrs Jones, mynte hi. Ar ol beth y chi wedi weyd, na i ddim tocs pellach a Edward nes bo chich hunan yn dodi i ofyn i fi neyd hyny.

 

Or gore, ynte, myntwn innau. Dyna fargen ynte. Ond fe fydd dy wallt din wyn, y merch i, cyn byth y dowa i i ofyn i ti.

 

A bant a fi fel bollt, gan fwrwn mhen wedyn yn erbyn. top y drws wrth fynd maes, a Polly yn edrych ar y nol i, a dou rhosyn coch scarlet yn ei bochau hi, ai dou lygad hi fel dwy fflam yn ei phen hi, ond heb weyd dim un gair ond gyment ag a wedais i wrtho chi.

 

A bant a fi sha Cwmlydan, gan feddwl mod in eitha saff bellach.

 

Ond dyn an helpo i, fel cewch chi weld!

 

(Iw barhau.)



 

 

None

(delwedd B0915a)

(Papur Pawb. 4 Mehefin 1898). Pennod 19.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

PENNOD XIX. - MADAME PAULINE AI MAM-YN-NGHYFRAITH.

 

Wedi i fi gwmpo mas fel ny a Polly Williams, merch Wil, Caebach, am i bod hi wedi trio cal gafel yn nghwt Ned ni, fe etho in stret sha thre.

 

Wedi i fi gyrhaedd yno, doedd dim son am Ned, a fe spectes i fod e wedi mynd yn y ngwrthol i sha Caebach, ond fe ddaeth nol amser swper, ac yn edrych fel y gwr drwg.

 

Ond gyda bod swper hibo, dyma Ned yn gweyd yn sydyn:

 

Mami, ody mhethau in barod?

 

Pethau? Pwy bethau? myntwn innau.

 

Y nillad lian i, a phethau felny, medde fe.

 

Yn barod i beth? myntwn innau wedyn.

 

Yn barod i fi cael nhw, mynte fynte.

 

Pam rwyt tin gofyn? meddwn innau.

 

Am fod i hishe nhw arna i, mynte fe, gan hercyd y ganwyll fel pe byse fen partoi i fynd ir gwely.

 

Howyr bach, myntwn i. Dydd Sul diwetha newidest ti nhw.

 

Ie, ie, mynte fe; ond rw in mynd bore fory peth cynta.

 

Mynd ble? myntwn i.

 

Mynd nol, mynte fe yn short fel na.

 

Mynd nol i ble? myntwn innau wedyn, yn ffeilu deall ar y cynta beth allse fod yn i ben e.

 

Nol i ble, wir? mynte fe, yn cochi. Rhyfedd mor dwp i chin gallu bod.

 

Edward! mynte i dad; ai dyna shwd wyt tin sharad a dy fam?

 

Pam mae hin trion mhrofoco i, ynte?

 

Dw i ddim yn trio dy brofoco di, machgen i, myntwn innau, gan drio i dawelu e, wath mae temper ofnadw yn Edward pan eiff e mas o hwyl, a roedd arna i dipyn bach oi ofan er nosweth hyny, a gweyd y gwir.

 

Ry chi wedi gwneyd gwaethach dannedd, mam, mynte fe, heb hido dim am i dad na neb arall. Ond gan ych bod chin cymeryd y line yna, does gen innau ddim byd i neyd ond i waco hin ol ir man lle detho i. Alla i gael y car in heibrwng i ir station bore fory, data?

 

Galli, galli, machgen i, os wyt tin benderfynol o fynd, myntwn innau, gan gymeryd y blaen ar Dafydd, rhag ofan byse hin mynd yn gwmpo mas rhwng y ddou.

Apedodd Ned ddim gair, ond bant ag e ir gwely, heb gymaint a gweyd Good night.

Wel, wedes i ddim gair wrth Dafydd yn nghylch y peth. Mae gwrywod mor od, wyddoch. Dyn a wyr, falle byse fen ochri gydar hen grwt, ac yn moyn cael gadel iddo fynd yn mlaen i gadw cwmpni a Polly, merch Wil Caebach, - doedd dim tipyn o drust i Dafydd, welwch chi. Felny, fe weles mai pido agor i lygid e fyser peth calla i fi.

 

A rhyngto chi a finnau, doedd ddim yn ddrwg i gyd gen i fod Ned yn mynd nol. Fe fyse mas o berygl yn Llanelli, welwch chi, wath dyna lle roedd, e ar y pryd yn

 

 

 


None
(delwedd B0915b)

(Papur Pawb. 4 Mehefin 1898). Pennod 19.

trio dysgu mynd yn ddoctor, er nag odd dim llawer o ddileit gydag e yn y gwaith hefyd. Ond fe fysen saff rhag Miss Polly yn Llanelli, gan ta pun.

 

Wel, erbyn bore dranoeth, roedd wedi dod nol dipyn bach iddi le, a jest mor serchog ag arfer. Roedd i bethau fe i gyd yn barod gen innau iddo fe, a fe ofales fod y car yn barod mewn pryd, a fei gweles en starto or clos ar y ffordd i Landilo i gael y tren. A gan i fi weld Polly yn mynd drwyr clos yn mhen rhyw awr wedyn, fe wyddwn fod pobpeth yn all right.

 

Wel, ta beth, yr wthnos wedyn, dyna i chi lyfr patrymau grand ymbeidus yn dod gydar post i fi, ac erbyn i fi i agor e, dyna lle roedd rhai or patrymau boneti bach perta welsoch chi eriod yn ych bywyd. Ac erbyn dryched, o shop rhyw Frenchwman, or enw Madame Pauline, o Lanelli, lady o Paris, maen debyg, oedd y llyfr wedi dod.

 

Wel, fe godws y patrymau hyny waew ymbeidus arna i ishe cael gweld shop Madame Pauline, wath rwy i gystal judge am fonet ag yw Dafydd ni am fochyn. A fe ath y gwaew yn wath arna i wedi bod yn talu rhent, waeth ar ryw sharad gyda mishtres, fe wedws hi wrtha i mai o shop Madame Pauline, yn Llanelli, roedd hi ar ladies ifenc yn cael eu milliniery i gyd nawr.

 

Mae hi gystal a dim weles i yn Paris, mynte hi. Does dim un shop yn Llundain ai ffystiff hi.

 

Dafydd, myntwn i, pan etho i gatre; rwyn mynd lawr i Lanelli wthnos nesa.

 

Or gore, Jane fach, mynte fo; cofiwch fi at Edward.

 

A dyna i gyd.

 

Fe ysgrifenais air at Edward i weyd wrtho fy mod in dod, a fe rois hint fach iddo fe licswn i gael mynd i weld shop Madame Pauline cyn mynd gatre. Fe ddaeth i gwrdd a fi ir station, ac ar ol mynd iddi lodging e, fe ethon i shop Madame Pauline - shop fawr, beautiful, yn llawn or pethau perta welws ych llygid chi eriod.

 

Roedd yno un fonet fach own in lico yn anghyffredin, a rown in dwli ishe i chael hi; ond roe nhwn gofyn dou gini am dani. Fe gynniges i ddeg swllt ar hugain, a fe godes i bymtheg ar hugain, fel mae mwy cwilydd i fi weyd, ond ddeser ferch ddim lawr.

 

Does gyda ni ddim ond un prish, maam, meddai hi. Dyw Madame Pauline byth yn gostwng dim. A maer fonet yn werth yr arian.

 

Rown in gweld hyny gystal a hithau.

 

Ble mae Madame Pauline? myntwn i. Alla i gael ei gweld hi?

 

Na allwch, rwyn ofni, maam, mae ladies Gelli Aur gyda hi nawr yn dewish trimmings iddi hetau newydd nhw. Ga i bacor fonet i chi?

 

Ond er cymaint o hwant oedd arna i, allswn i ddim cael ar y nghalon i roi cymaint a hyny am y fonet, a nol a fi, ac off gydar tren cynta sha Llandilo, gryn dipyn mas o hwyl.

 

Ond dranoeth, dymar postman yn dod a pharcel mawr i fi, ac erbyn i fi i agor e, dyna lle roedd y fonet fach, a llythyr bach nice orwth Madame Pauline, yn gweyd fod yn ddrwg gyda hi nag oedd hi wedi cael y

 

 

 

 

 

None

(delwedd B0915c)

(Papur Pawb. 4 Mehefin 1898). Pennod 19.

ngweld i, ac yn gofyn os derbynswn ir fonet yn bresent genti hi, for the sake of your son, Mr Edward Jones, mynte hi.

 

A roedd llythyr gydar un post orwth Ned, yn gweyd ei fod en ffrindo embed a Madame Pauline, ai fod e wedi ei gweld hir nosweth hyny wedi i fi fynd, ai bod hin flin ymbeidus na chas hin ngweld i.

 

Fe ysgrifenes nol, wrth gwrs, i ddiolch am y fonet, a fe hales gwpwl o ffowls, a basgeded o wyau, a photeled o hufen llaeth, a rhyw bethau felny, nol yn bresent iddi hithau.

 

Yn mhen rhyw bythefnos wedyn, dyma Ned gatre wedyn, ond dim ond am nosweth, a fe gymws fantais i gael ple bach a fi, dim ond fe a finnau.

 

Mami, mynte fe. Wnewch chi rywbeth drostw i?

 

Gna i, os galla i, myntwn innau.

 

Cerwch i Lanelli, mynte fe, a gofynwch i Madame Pauline os ca i fynd yno i garu.

 

Fachgen dwl! myntwn i; cera i ofyn dy hunan.

 

Na, mynte fe, dyw hi ddim ffasiwn i neyd hyny yn Ffrainc. Rhaid i fam y dyn ifanc ofyn trosto fe.

 

Chlywes i fath fflwcs erioed! myntwn i.

 

Ond ar ol tipyn o bIedo, a chael ar ddeall shwd roedd pethaun bod, a mai Madame Pauline oedd perchen y shop i hunan, newydd cael les arni am drigen mlynedd, fe addewais fynd.

 

Rhaid i chi hala nosweth yco, mynte Ned. Waeth all hi ddim spario amser i chi gael ple hir a hi nes bo hi ar ol cau.

 

A felny buodd hi. Fe etho lawr i Lanelli, ac yn mrig y nos fe etho tuar shop pan oe nhw yn cauad, a fe ofynes gael gweld Madame Pauline.

 

Fe espwd a fi miwn i sitting-room beautiful o grand, lle roedd Madame Pauline yn ishte. Roedd hin dechreu tywyllu, a allswn i ddim gweld yn blaen iawn, ond fe weles i bod hin grand ymbeidus, ac yn fenyw smart ofnadw.

 

Yn yn hurtwch, fe frathes y neges ar unwaith, gan frotshan Seisnig gore gallswn.

 

Ond dyma hin hwerthin, ac yn gweyd yn Gymraeg,

 

Ni siaradwn Gymraeg, os gwelwch yn dda, Mrs Jones, os nag y chin deall French. A well i ni gael goleu i ni gael gweld yn giddyl.

 

Fe ganodd y gloch, a dymar forwn yn dod ar gole. A phan edryches i, pwy y chin meddwl oedd gen i?

 

Polly Caebach! Ie, wirione i!

 

Polly oedd Madame Pauline!

 

Wel, fe hwarddws pan welws hi ngwyneb i, nes own in meddwl byse hin hollti gan hwerthin. Ond hware teg iddi, y cwbwl wedws hi oedd:

 

Wel, gan ych bod chich hunan yn gofyn, Mrs Jones, rwy n folon i Edward gael gweyd ei stori ei hunan o hyn mas!

 

A dyna shwd daeth Madame Pauline, syn gneyd bonetir ladies gwyr mawr i gyd ffordd hyn, yn ferch-yn-nghyfraith i fi, welwch chi.

 

(Iw barhau.)

 

 


None
(delwedd B0916a)

(Papur Pawb. 11 Mehefin 1898). Pennod 20.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

 

PENNOD XX. - MADLEN YN HELPU HEB FEDDWL.

 

Polly, merch Wil Caebach, fel y gwedes i, ywr unig un or plant-yn-nghyfraith sy wedi cael y trecha arna i eriod - a rw in ddigon o fenyw ac yn ddigon onest i gydnabod hyny. Dw i ddim yn un or rheiny syn pwffan i hunan byth a hefyd, yn gweyd pobpeth, a mwy na hyny, allan nhw syn rhywfaint o glod iddyn nhw u hunain, ac yn peido son gair am y petha sy yn eu herbyn nhw. Dyna fi wedi adrodd wrtho chi mor deg a mor onest am shwd ffystws Polly fi, ag w i wedi dechreu gweyd wrthach chi shwd ffystes innau wraig Tanybryn.

 

Gadewch weld, ble roun i ar y stori hyny? Oh, ie, newydd hela Dafydd ni bant sha Tanybryn i gael ple a Mrs Griffiths yn nghylch y notis to quit oedd Tomos ni a Siwsan wedi gael gan Dic y Castell.

 

Fel gwddoch chi, doedd dim o Dafydd ni yn specto fod dim rhwng Dic a Sally ni, ac yn specto llai na hyny fod Dic a finnau yn deall ein giddyl.

 

Na, wait a bit, os gwelwch yn dda. Dw i ddim mor ddwl a hyny hefyd! Fe wyddwn i amcan os gwedswn i wrth Dafydd, neu os rhoeswn i rhyw le iddo fe i feddwl fod rhywbeth felny ar droed, fyse dim iws yn y byd i fi adel iddo fe fynd wedyn sha Tanybryn, wath fe fyse fen shiwr oi brathu hi rhywffordd neu giddyl. Mae Dafydd mor dwp, welwch chi, a mor ddiniwed, a fe dynse gwraig Tanybryn mas ohono fe yn go handy os byse gydag e rywbeth iw weyd.

 

Ond fe gymres i ddigon o ofal na fyse gydag e ddim i weyd, welwch chi, ond peth oedd yn taro iddo fe.

 

Roedd yn taron brion iddo weyd wrthi fod Tomos a Siwsan yn gorfod madel o Tynywern. Roedd yn taro cystal a hyny i fod en gweyd wrthi fod Dic y Castell yn folon iddyn nhw gael Tynlon. Roedd yn taro gystal a hyny nag oedd dim sharad wedi bod rhyngto fe a fi ar y mater yn mhellach nag a wyddoch chi oedd wedi cymryd lle rhyngto ni - a doedd dim gair o son wedi paso rhyngto ni am Tynlon, ond mod i, wrth gwrs, yn gwbod fod Dic wedi gweyd wrth Siwsan y celse nhw Tynlon os licsen nhw; a roedd yn taro gystal a hyny i Dafydd ni ddangos i fod e - a finnau, wrth gwrs - yn benwan holics wrth Dic y Castell am brynu Tynywern dan drwyn Tomos a Siwsan.

 

Roun in dychmygu yndw in hunan shwd byser sharad rhwng Dafydd ni a gwraig Tanybryn pan ese fe yno; fel byse hin trioi sumpo fe, cael gweld os gwyddwn i rywbeth yn nghylch y peth, ac os gallse fod rhyw fath o gyd-ddealltwriaeth rhwng Dic y Castell a fi yn y mater.

 

Wath roedd hin bound o specto rhywbeth, welwch chi.

 

Dyna ller own i wedi bod yno yn trio cael gyda hi i fynd i le bach a rhoi Tanybryn i Tomos a Siwsan. Dyna lle roedd hithau wedi towlu a thascu fel wn i ddim beth,



 

 

None

(delwedd B0916b)

(Papur Pawb. 11 Mehefin 1898). Pennod 20.

 

dim ond am mod in awgrymu hyny wrthi. Dyna wedyn Tomos a Siwsan yn gorffod mynd o Dynywern, ac yn cael cynnyg ar Tynlon - a hithaun gwbod yn brion na fyse dim ise iddyn nhw fynd i Dynlon, am na fyse hyny ddim ond profedigaeth bellach i Tomos, fan ny dim ond ergyd careg orwth y Square and Compass, welwch chi. Fan ny byse fen bwsan byth a hefyd, bob cyfle gese fe, a fe gese ddigon o gyfle os byse fen byw yn Tynlon. Waeth fyse dim hanner digon o waith iddo fe ar hen le bach felny, a felny fe fyse digon o amser gydag e i fwsan neu neyd beth fynse fe.

 

Rown in shiwr felny, debygswn i, byse my lady yn Tanybryn yn shiwr o specto fod gen i fys yn y cawl yn rhywle - ac os byse Dafydd ni yn gwbod rhywbeth yn nghylch y peth, fe fyse hin shiwr i gwala o dynu arno fe rywffordd neu giddyl.

 

Ond fe fydd rhaid iddi godi dipyn bach yn foreuach cyn ceiff hi fynd tuhwnt i fi, fel cas ei weld. Fe adewais i Dafydd ni fynd yno ati heb i fod en gwbod dim mwy na hithau, a fe wyddwn ta faint fyse hin dreio tynu arno fe, na allse hi ddim tynu mas ohono fe beth nag oedd ganto fe, a chan nag oedd ganto fe ddim gwybodaeth yn nghylch dim rhwng Dic a Sally, na rhwng Dic a finnau, allse fe ddim gweyd wrthi, wrth gwrs.

 

Felny rown in teimlon eitha esmwyth y meddwl pan oedd Dafydd ni yn Tanybryn y nosweth hyny, ac er mwyn towlu mwy o ddierth, fe etho i ir gwely cyn iddo ddo[d] sha thre.

 

Ond down i ddim yn cysgu, pidwch meddwl.

 

Fei clywes en dod ir ty.

 

Madlen, mynte fe. Ble maech meistres?

 

Wedi mynd ir gwely, mishtir, mynte hono.

 

Oedd hin dost? mynte fe.

 

Hen un tyner ymbeidus, welwch chi, yw Dafydd ni eriod.

 

Nag oedd, am wn i, mynte Madlen.

 

Roedd hin dryched fel se rhyw ofid arni, mynte Salir ail forwn - a fe benderfynes wrth i chlywed hi rhoiswn i ryw bresant bach ir groten fach dranoeth am iddi weyd hyny.

 

Rhyfedd yn y byd i bod hin becso, poor thing, mynte Dafydd. Mae digon o achos becso genti, rwyn siwr o hyny.

 

Beth syn bod ynte, mishtir? mynte Madlen, yn dechreu taclu swper iddo fe.

 

Does rhaid yn y byd i ti ddodi swper i fi, Madlen fach, mynte fe. Dw i ddim yn cymryd dim heno.

 

Well i chi drio dipyn o rywbeth, mishtir, mynte hithau.

 

Na, na i ddim heno, mynte fe. Rw i wedi cael digon o swper am dipyn, gan ta pun.

 

Be syn bod, mishtir, gan mod i mor ewn a gofyn? mynte Madlen wedyn.

 

Tomos sy wedi cael notis i fadel o Dynywern, dyna beth syn bod, mynte Dafydd.

 

Diar anwl! Dyna gwiddyl ontefe! mynte Madlen. Pwy feddylse am Mr Jackson, y gnese fe shwd beth a hyny?

 

Nid Jackson yw e, mynte Dafydd, Mae

 

 


None
(delwedd B0916c)

(Papur Pawb. 11 Mehefin 1898). Pennod 20.

e wedi gwerthur lle i Dic y Castell, a Dic rows notis i Tomos heddy.

 

Yr hen greadur cas ag e! mynte Madlen. A fynte yma gyda chi ar swper echnos.

 

Ie shiwr, Madlen fach, dyna shwd maer byd yn mynd wel di. Cymer di gynghor gen i, merch i. Paid ti byth a phriodi sha ffarmwr, os cei di rywun arall.

 

Cerwch ona cha [??chi], mishtir, mynte hithau yn hwerthin, wath roedd hin lico nobl i glywed son am dani yn priodi, yn enwedig sha ffarmwr. Ond beth wna nhw yn Tynywern nawr?

 

Wn i ddim beth wna nhw, mynte Dafydd, yn towlu i esgid i ben drawr gegin. Mae Dic yn cynnyg Tynlon iddyn nhw os licse nhw. Ond beth wneiff pobol ifenc streifus fel Tomos a Siwsan, ar hen le bach fel Tynlon.

 

Ry chin gweyd y gwir, mishtir, mynte Madlen. Ond fysen fawr gen i i Mrs Griffiths roi Tanybryn iddyn nhw, a mynd i hunan i Dynlon.

 

Un eitha smart i weld rhywbeth, welwch chi, yw Madlen.

 

Danco, los, ond taw e mynte Dafydd. Feddyles i ddim byd am hyny Ond mi weda i wrth Mrs Griffiths yn hunan, fory, ar ol cael sharad ach mishtres ar y mater.

 

Na nei, na nei, Dafydd bach, myntwn i yndw in hunan. Wedi di ddim o mhen i, rw in shiwr o hyny. Rw in ffastach na hyny o dipyn bach, yto. Fe ddaeth ir gwely mhen spel, a fe driws y nihuno i, a finnaun esgus cysgu hold fast, ond ar yr un pryd gyment ar ddihun ag w i nawr, welwch chi; ond nag own i ddim am iddo fe gael meddwl hyny.

 

Bore tranoeth, wedyn, fe godes yn ddishtaw bach heb yn wbod iddo fe, a fe adewais lonydd iddo fe gysgu hyd amser brecwast, wath fe gysgse Dafydd ni drwyr dydd, tae en cael llonydd.

 

Pan godws e amser brecwast rown in benwan mas o hwyl - esgus wrth gwrs - ac yn rowso pawb, nes gwneyd Dafydd yn falch i fynd mas or ty gynta gallse fe. Ond wedi iddo fynd, fe ddetho i in lle yn all right, a phobpeth yn nobl yn y ty.

 

Rown in cadwn llygad ar Dafydd nawr ac yn y man o hyd, waeth fe wyddwn fod gwaew arno fe ishe cael mynd draw i sharad wedyn a Mrs Griffiths, Tanybryn; a down i ddim am iddo fe gael cyfle i sharad dim gair a fi cyn gwelse fe hi, yn lle ei bod hin meddwl mod in saco dim byd yn i ben e.

 

A rhwng brecwast a chino, pwy welswn i yn ei choeso hi yn groes ir caeau sha Tanybryn, ond Dafydd ni.

 

Rown i mas ar y clos pryd hyny, a phan gweles i e, fe hwarddes mas dros yr holl le, wrth feddwl mor neis oedd pethaun dod rownd i neyd i Mrs Griffiths neyd beth own i am iddi.

 

Fe fydd stori arall gen ti, pan ddoi di nol o Danybryn, Dafydd bach, myntwn i, a bant a fi shar ty.

 

(Iw barhau.)

 

 


None
(delwedd B0917a)

(Papur Pawb. 18 Mehefin 1898). Pennod 21.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

 

PENNOD XXI. - ARLLWYS CWDYN DAFYDD.

 

Os gofales i fod mas or ffordd pan oedd Dafydd yn starto sha Tanybryn yr ail waith bore tranoeth, fe ofales hefyd fod o fewn cyraeadd pan ddath en ol. Os nag own i am hwilia ag e cyn iddo fynd, ro wn i am roi digon o gyfle iddo fe arllws i gwdyn wedi dod nol. Ond nid gwaith rhwydd bob amser yw cael gan Dafydd ni, welwch chi, i arllws i gwdyn chwaith. Fe all e gadw i ben yn nghau yn nobl, os licith e, er pryd arall mae yn ddigon parod i flaban y cwbwl.

 

Wel, ddaeth e ddim nol, welwch chi, nes oe ni wedi galw i gino, ac wrth gwrs allswn i ddim cael ple gydag e fan ny lle clywse pawb. Ond roedd yn ddigon rhwydd gweld i fod e ar y weiers gwyllt am rywbeth neu giddyl. Roedd en towlu ambell gil llygad shag ata i, ond os gwelse fe fin dryched arno fe, fe ddrychse bant - mewn mynyd. Tae en fachgen ifanc moyn tori ple a merch ifanc, fyse fe byth yn wath. Rwyn nabod arwyddion y clefyd yn nobl, a fe wyddwn fod Dafydd ni jest cael ei fyta gan hwant gweyd rhywbeth, ac eto fod arno fe ofan gweyd hefyd.

 

Ond os dy chi yn y fan na, gyda bod y bechgyn yn codi orwth y ford fawr, whiw a Dai mas gyda nhw heb weyd gair ei hunan, na rhoi cyfle i finnau weyd gair chwaith.

 

Wyddwn i ddim yn iawn ar y cynta beth i feddwl wrth weld peth felny. Fe gredes unwaith fod rhyw fusnes embed yn ei alw fe, ai fod en mwstron glou i gal dibenu hyny, gallse fe ddod nol i gal ple bach yn dawel, dim ond fe a finnau. Ond pan etho i mas i ben bwlch y clos i ddryched, lercan amboutu oedd Dafydd, os gwelwch yn dda, ai ddwylo yn mhocedl i drowsus. Ond pan welws e fi, dyma, fen i choeso hi am i fywyd.

 

Ho! ho! myntwn i yndw in hunan. Dyna shwd mae pethaun bod, machgcn i, iefe? Wel, ni gawn weld amser te.

 

Amser te ddaeth, a Dafydd gydag e. Ond fe hwariws yr un trie yn gwmws ag amser cino, a mas ag e fel bollt cyn cal amser yn iawn i lyncu i gino.

 

Or gore, Dai bach, myntwn i. Ti gei di dipyn bach o de time, machgen i. Fe ddaw amser gwely mas law, a alli di ddim ffoi or fan ny ta beth, a rwy in camsyned yn fawr iawn os na fyddi din ddigon parod i arllws dy gwdyn i gyd pryd hyny.

 

Felny, chymres i ddim byd arna i amser swper na dim, ond bant a fi ir gwely, ir parlwr bach, fel arfer, gan weyd:

 

Ody chin dod ir gwely, Dafydd?

 

Mi ddowa i mas law, mynte fe. Rw i am ddarllen dipyn bach ar yr Herald gynta. Pidwch ag aros i fi.

 

Pidwch becso dim, wna i ddim, os rhaid

 

 



 

 


None
(delwedd B0917b)

(Papur Pawb. 18 Mehefin 1898). Pennod 21.

 

i chi byth, myntwn innaun sych fach. Good night.

 

A bant a fi dim ond hyny am hyny.

 

Mhen spel fach, fe glywn Dafin dod yn ddishtaw bach yn y tywyllwch, a thraed ei sanau, ac yn dod ir gwely mor dawel ag own in arfer mynd slawer dydd pan fyser babin cysgu.

 

Un anodd iawn iw blesio am le yn y gwely yw Dafydd yn arfer bod. Rhaid iddo gael gneyd rhyw fwy na mwy o sacor dillad ambouitu e, a ryw hen nonsens felny, nes bon ddigon o bon i ddyn i fynd ir gwely nes bo fe wedi gwalo i hunan yn reit. Ond y nosweth hyny, naeth e ddim ond slipo miwn yn ddishtaw bach, dan y dillad, a gorwedd mor dawel a llygoden, gan feddwl, wrth gwrs, mod in cysgu, ac ofan wedyn y nihuno i.

 

Ond paid ti a chamsyned, machgen i, myntwn i yndo in hunan. Rwyt tin saff dy wala gen i or diwedd, a fe gewn weld nawr te pun ai gwraig Tanybryn neu wraig Cwmllydan sy drecha.

 

Felny, pan own in meddwl i fod e wedi dechreu cynhesu dipyn bach, myntwn i:

 

Wel, Dafydd bach, gwelsoch chich amser i ddod ir gwely or diwedd, was i?

 

Dur, dyna starto nath e pan glyws en llaish i gynta. Fe driws gymryd arno fe nag oedd e ddim yn clywed, a dyma fen trio esgus hwrnu.

 

Raid i ti byth, Dafydd bach, myntwn i wrtho fe. Thwylli di ddim hen dderyn ag us, was i.

 

Beth syn bod? mynte fe wedyn, pan welws e mod i wedi nabod i drisis e.

 

O, chi wyr oreu beth syn bod, myntwn innau. Ond mae rhyw now rhyfedd wedi dod trostoch chi heddy, ta beth.

 

Beth y chin feddwl? mynte fe.

 

Dw in meddwl dim byd, ond ei bod hin embed o beth ych gweldi chi mor sly a minnau wedi bod yn briod yr holl flynyddoedd yma.

 

Sly? mynte fe. Dw i ddim vn sly!

 

O, nag y chi, wrth gwrs! myntwn innaun snochtlyd. Dur cato ni! Nag y chi, wrth gwrs. Doe chi dd:m yn sly wrth ei raso hi bant bore heddy sha Tanybryn, heb weyd un gair wrtha i?

 

Peidwch hwalu dwli, Jane fach, mynte fe. Mynd amboutu busnes Tomos a Siwsan fues i, i chi gael gwbod y cwbwl.

 

O! myntwn innau. A mae pawb i gael gwbod yn nghylch eu busnes nhw yn Tanyern os e ond y fi? Am mod in digwydd bod yn fam i Tomos yn llen fam i Siwsan, rhaid i dad Tomos neyd pethaun sly fach heb wbod dim byd i fi.

 

Pawm ry chin geyd [sic; = Pam ry chin gweyd] hen bethau cas fel na, Jane fach?mynte fe, gan droi. Ry chin gwbod yn ods yn nobl.

 

Rwyn gwbod beth wyn weld ai glywed an llygid an nghlusten hunan, myntwn i.

Rwyn gwbod ych bod chi wedi mynd i Danybryn at yr hen fenyw wrdrwg ycor peth cynta ar ol brecwast bore heddy, ach bod chithe wedi bod fel y gwr drwg ddar ddetho chin ol,

 

 


None
(delwedd B0917c)

(Papur Pawb. 18 Mehefin 1898). Pennod 21.

 

Nagodd e, yn i wir e! Nagodd e! Doedd dim byd mas o le arno fe!

 

Pam na wedwch chi, ynte, myntwn i.

 

Gweyd peth? mynte fe.

 

Gweyd, myntwn i, beth gymrws le rhyngto chi a gwraig Tanybryn.

 

Beth y chin feddwl sy gen i i weyd? mynte fe, yn anesmwyth.

 

O! myntwn i, os oes rhaid gweyd ei bader wrth y ffeirad, fe weda i i chi nawr. Chi allwch weyd wrtha ich bod chi wedi mynd i Danybryn i gonsylto a Mrs Griffith yn nghylch Tomos a Siwsan; eich bod chi wedi gweyd wrthi mai starfo a gwaeth na hyny nese nhw yn Tynlon; a gallse hi fynd i Dynlon i human, a rhoi Tanybryn ir plant.

 

Ie, ie, mynte fe. Chi allsech gasglu hyny orwth y sharad amser swper nithwr.

 

Ie, siwr, myntwn i. A gweithredu y chi ar gynghor y gwasanaethynon, yn lle ymgynghori ach gwraig. Ond aroswch chi, Dafydd. Fe wedws gwraig Tanybryn wrtho chi mai fi oedd wedich hala chi yno, a fe wirsoch chithe ar eich gair gwir nag oe chi ddim wedi bod yn sharad gair a fi yn nghylch y peth o gwbl oddar pan ddetho chin ol nithwr. A pharu wedsoch chi hyny, fe newidws i thon, ac yn y diwedd, fe wedws byse hin boddloni mynd i Dynlon, a rhoi Tanybryn i Tomos a Siwsan ar un ammod.

 

Jane! Lodes wrdrwg, shwd dest ti i wbod y sharad yna i gyd? mynte fe, yn neido yn i ishte yn y gwely

 

Os dim ods shwd detho i i wbod, myntwn i. Ond fe weda chi beth arall. Yr ammod oedd nag oe chi ddim i weyd un gair wrtha i ei bod hin gneyd hyny. Rown i i gael meddwl hyd y fyned ddiwetha mai Tomos a Siwsan oedd yn mynd i Dynlon.

 

Wel, i diwc anwl! mynte Dafydd, gan grafu i ben. Oe chi ynon clywed y cwbwl?

 

Dos dim ods i chi am hyny, Dafi bach. Dyna chin gallu cadwch gair a gwraig Tanybryn. Chi allwch gymryd ych llw wrthi na wedsoch chi ddim wrtha i.

 

Galla, galla, wrth gwrs, mynte fe.

 

Wel, wedyn, myntwn i, i gael rhoi clo ar y cwbwl, pan fydd pobpeth wedi ei setlo, chi allwch weyd wrthi fod Dic y Castell yn mynd ai wraig i Dynywern.

 

Beth ywr ods i fi pwy fydd yn mynd yno, os yw Tomos a Siwsan yn mynd oddyno?

 

Ond odi, maen ods i chi, a fe weliff Mrs Griffith hyny, hefyd, pan ddawr amser i ben. Sally ni syn mynd i briodi Dic y Castell, a dyna shwd roedd Tomos a Siwsan yn cael mynd oddyno, a finnaun trefnu iddyn nhw gael mynd i Danybryn, yn lle i Dynlon. Cysgwch ar hwna, Dafydd bach. Good night.

 

Wel, i jaist ariod! mynte fe.

 

A fe etho innau i gysgun ddigon esmwyth y meddwl mod i wedi cael y trecha ar yr hen ladi o Danybryn or diwedd!

 

(Iw barhau.)

 

 


None
(delwedd B0918a)

(Papur Pawb. 25 Mehefin 1898). Pennod 22.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM
-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

PENNOD XXII. - MAGGIE AI CHOLEJ.

 

Does neb ond y rhai sy wedi codi plant eu hunain yn gwbod am y drafferth ou magu nhw; ond dywr drafferth ou magu nhw wedir cwbwl i gyd yn ddim at y drafferth o drychid ar eu hol nhw, au cael nhw i neud fel ry chi am iddyn nhw.

 

Chi ymdopwch yn brion a nhw tra bo nhwn rhai bach, er eu bod nhwn ddigon drygionus pryd hyny, yn trochi neu racsan eu dillad byth a hefyd. Maen fach gyda merched bach pan yn yr ysgol, nawr, i gael piner glan bob boreu, heb ystyried dim am y gwaith golchi a swddo [smwddo??] mae hyny yn ei olygu ir rhai syn gorffod gofalu am hyny. O, rwyn siwr, ta pwy sy ag amser at beth felny, nag oes dim gyda gwraig ffarm, hyny yw, os bydd hin debyg i fi, ac yn trio dryched ar ol rhywbeth reitai neyd amboutur lle. O, fe ffindiwch ddigon i neyd ar y ffarm o fore tan nos, a chyn bod hin dyddio ac wrth oleu canwyll, os y chin mynd ar y pen hyny.

 

Ond er cymaint o ofid mae plant yn achosi pan yn rhai bach, dyw e ddim byd at beth mae nhwn achosi ar ol tyfu fyny. Dyna Tomos ni, er treulio i drowser a chwbwl, yn gneyd llai o ofid i ni yn grwt nag a wnaeth e ar ol tyfu fyny a mynd i le bach ei hunan - a wn i ddim beth fyse wedi dod ohono fe a gweyd y gwir onibai i fi lwyddo i gael gan Mrs Griffiths fynd i Dynlon, a rhoi Tanybryn i Tomos a Siwsan.

 

Wel, rown in teimlon go falch, credwch chi fi, mod i wedi cael y ngwyn ar Mrs Griffiths. Prin y drychse hi arna i yn y ty cwrdd y dydd Sul cynta wedi iddi hi seino i gymryd Tynlon, ac i rentu Tanybryn, i Tomos a Siwsan. Ond fe ddetho i fyny a hin rhwydd y ngwala. Rown in fflynj anghyffredin a hi, ac yn gwneyd ple mowr a hi bob cam nes i ni gyrhaedd y bwlch lle roedd yn llwybr nin troi sha Gwmllydan.

 

Fan ny fe sefes.

 

Mrs Griffiths, myntwn i, netho chi ddim yn right i gisho gyda Dafi ni i gadw orwtho ich bod chin mynd i neyd beth gishes i gyda chi i neyd.

 

Ecsciwsiwch fi, mynte hithem sych. Nid gwneyd eich caish chi own i, ond gneyd beth own in weld bod yn dda yn hunan.

 

Oh, iefe? myntwn i. Wel, chi wyr oreu, wrth gwrs, ond fyse fawr gen i i chi adael i Dafydd weyd wrtha i, yn lle i sharso fe i bido.

 

Fe gochws dipyn, welwch chi, pan wedais i hyny hefyd.

 

Ond, myntwn i wedyn, chi wyddoch nag w i ddim yn un syn cadw digofaint, a dyw e ddim yn beth ffein yn y byd fod cyd-dylwth-yn-nghyfraith fel chi a finnau mas au gilydd.

 

Dw i ddim ar fod mas a neb tawn in cael llonydd, mynte hithau. Ond gan y mod i mor ewn a gofyn, fe liciwn i wbod beth sy yn eich pen chi nawr.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


None
(delwedd B0918b)

(Papur Pawb. 25 Mehefin 1898). Pennod 22.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

Yn y mhen i. Diar anwyl! does dim yn y mhen i, ond y mod i wedi meddwl gofyn i chi os byse chin gweled bod yn dda i ddod i briodas Sally ni.

 

Ody Sallyn mynd i briodi? mynte hi.

 

Ody shiwr, myntwn innau.

 

Chlywais i ddim gair, mynte hi.

 

Naddo mynta wir, myntwn innau. Na neb arall tu fas ir tylwth. Chi ywr cynta i fi weyd wrthi yn nghylch y peth.

 

Ry chin garedig iawn, mynte hithe wedyn, yn dechreu closso dipyn bach nawr. Pwy ywr gwr ifanc, ac ody nhw wedi cael lle?

 

Oh odyn, myntwn i. Mae nhw wedi cael lle. Dic y Castell ywr gwr ifanc, a mae nhwn mynd i Tynywern Wylhangel. Cofiwch chi ddod ir briodas!

 

A bant a fi gan ei gadael hin sefyll fan ny fel delff!

 

Ond roedd Maggie gen i ar yn llaw yto, ac yn rhoi mwy o ofid i fi nar merched erill i gyd. Un od iawn oedd Maggie erioed, er pan oedd hin groten fach. Fe gymysgse gyda phlant gwithiwr fel tyse nhwn blant y freeholder goreu yn yr holl gylch; a fe gwelais hi unwaith yn dishgyn oddar gefen ei phony wrth ddod gatre o farchnad Llandilo, i roi lifft i hen ddyn syn tori cerig ar ochor yr hewl. A phan etho i i gadw stwr a hi, dyna beth wedws hi,

 

Roedd Dan wedi bod gydar doctor, a doedd e ddim yn ffit i gerdded yr holl ffordd. Rown innaun ddigon lysti i gerdded.

 

Wel, ti gei gerdded tro nesa ynte i dy ddysgu di, myntwn i.

 

All right, mynte hithe, a chered gas hi, ac os dy chi yn y fan yna, fel se hyny ddim yn ddigon iddi, ond fe fynws gario basgedaid o wyau i hen witw fach syn byw ar odrer tir yma, oedd yn digwydd cydgerdded a hi sha Llandilo.

 

Lodes! myntwn i, pan glywais i am hyny, nese rhyw hen lodes fach o forwyn gyflog ddim mwy na yna.

 

Falle nese hi ddim cymaint digon hawdd, mynte hithau.

 

A dynar cwbl geso i gyda hi. Doedd dim use treio i thynu hi ffor hwith. Tae chin ei chymryd hi trwy deg chi allsech neyd beth fynsech chi a hi jest iawn. Ond tae chin trio ffordd arall, fe ese mor stiwpid a mwlsyn, a dyn ych helpo chi wedyn!

 

Wel, fe gas yr ysgol oreu allsen ni roi iddi, nes nag oedd dim sgolheiges yn debyg iddi yn yr holl gylchoedd yma. Chi glywsoch mynta am y scolarships enillodd hi yn y coleg. A fe fu bant am dair blynedd yn Lloeger, yn Ngholeg y Merched mae nhwn galw Girton College arno fe, a fe basws yn uchel iawn, yn B.A. a phobpeth.

 

Ond os i chi yn y fan yna, wedi paso felny a chwbwl, dyma hi nol gatre wedyn, ac yn towlu at waith ffarm fel se hi wedi cael dim ond tipyn o ysgol y Board School erioed!

 

Lodes, myntwn i, pan welais i hir tro cynta wedi dod gatre, yn troi ei ffroc am ei chanol ac yn torchi ei llewys i fynd i odro. Wyt tin styried beth wyt tin neyd?

 

Odw, mynte hi, Rwyn mynd i odro

 

 

 


None
(delwedd B0918c)

(Papur Pawb. 25 Mehefin 1898). Pennod 22.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

Seren i ddechreu, ta beth.

 

Doedd dim ishe i ti hala tair blynedd yn y colej i ddysgu godro gwlei, myntwn i.

 

Nag oedd, nag oedd, mynte

hithau dan hwerthin. Ond dyw tair blynedd o golej ddim wedi gneyd i fi anghofior ffordd. Dewch, mami, ry chin arfer bragan eich bod chin odraig anghyffredin. Nawr fe odra i am y cynta a chi.

 

Nei di wir! myntwn i. Fe ro i hwsfa i ti am dy impidens.

 

A dyma fin towlu ati i odro Blackie, y fuwch foel rwydda i godro ar y clos, tra gwyddwn i fod Seren fel y felldith ei hunan, yn cicior bwced a phobpeth nes yn amal iawn roe nin gorfod ei chlymu hi wrth y post cyn cese ni i godro hi.

 

Ond dyma Mag ati, ai chamol hi, a gweyd Dere di morwn fach i, ac yn dechreu canun ddishtaw bach ar hen fuwch fel se hin enjoyo, ac yn rhoir llath y peth rhwydda welsoch chi eriod.

 

A dyma hin codi o dan y fuwch ac yn gweyd,

 

Wel, mami fach. Shwd i chin dod yn mlaen a hi?

 

A gwyr daioni! Dyna lle roedd hi, a nagos i lond y bwced o laeth, a finnau ddim wedi hanner dibenu! A gwaeth nar cwbwl roedd Mag yn edrych mor cool a phe byse hi heb neyd dim, a finnaun hwys dyferu, a ngwyneb in goch fel y gwaed.

 

Dyna chi, mami, pidiwch chi a gwneyd spree am y mhen i yto, os gwelwch yn dda.

 

Ie, ie, myntwn i. Rhwydd i ti sharad, y merch i, ond chas dy fam ddim tair blynedd o golej yn Lloeger eriod!

 

Oh, mynte hithe. Doedd dim gwartheg yn Girton.

 

Wish pun am hyny, myntwn i, a chreda i byth nag os e hefyd waeth gen i beth fo neb yn weyd.

 

A wedyn, os gwelwch yn dda, roedd yn rhaid i Mag gael mynd ir ysgol laeth, fel ae gwrywod fel Tom Parry, Aberystwyth, yn gwbod y ffordd i drin blith yn well na fi sydd wedi bod wrth y gwaith eriod, ac fel gwyddoch chi yn cael y gair mai gyda fi maer menyn ffeina syn dod i farchnad Llandilo.

 

Fe dries i ngore i hadel hi, ond fe drows Dafydd oi hochor hi, a rhyntgy nhwch dou fe gas neyd fel mynse hi. Ond gwedwch chi os nad gwastraff ar arian oedd hala un fel na ir colej i Loeger, i ddod nol i fod yn ddim ond rhyw damed o laethwraig wedir cwbwl!

 

(Iw barhau.)

 

 


None
(delwedd B0919a)

(Papur Pawb. 2 Gorffennaf 1898). Pennod 23.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

PENNOD XXIII. - LODGER MRS GRIFFITHS.

 

Wel, fel rown in gweyd wrtho chi, doedd dim byw na bod gyda Maggie, wedi costi i gael ysgol dda felny a phobpeth, ond roedd yn rhaid ir ffoles fach, ar ol bod bant yn y colej, ac enill ei B.A. a phobpeth, i gael mynd yn llaethwraig, os gwelwch yn dda!

 

A mynd o bobol y byd, at wryw i gael dysgur ffordd i drafod blith!

 

Beth wyr Tom Parry, wish, am drafod caws a menyn!

 

Ond er mor rhwydded oedd cael gwared o Tom Parry, doedd hi ddim mor rhwydd i gael perswad ar Maggie. Mae hono fel mwlsyn pan gymriff hi rywbeth yn ei phen. Rw in ddigon penderfynol; ond fues i erioed yn bengam nawr fel Maggie. Roedd yr un man i chi gnococh pen yn erbyn y wal yn gwmws ag oedd i dreio i pherswado hi ar y mater yna.

 

Run man i chi bido sharad, mami fach, mynte hi. Maer tipyn dysg w i wedi gael wedi gneyd i fi weled fod dysg yn dda at bobpeth, yn y llaethdy run fath ag ar y cae pan yn mhoilyd.

 

Beth wyt tin hwilia los, myntwn i.

 

Dos dim gwell mhoilwr yn y cwmpasodd yma na Jac y Llety, a chas e ddim dwarnod o ysgol erioed.

 

Ond nath hi ddim byd ond hwerthin.

 

Weda i na i a chi, mami, mynte hi, a mae hen ddull bach neis gyda hi pan fydd hin lico. Rwyn gwbod nag os dim gwell menyn ar farchnad Llandilo na menyn Cwmllydan, a rw i am gadw credit y ffarm fyny.

 

Wel, dysga gan dy fam ynte, syn gwbod gymant yn well na ti, da merch i, myntwn i, gan feddwl dod drosti felny.

 

Weda i beth na i a chi. Gadewch i fi gael y fainc groes yn pen uchar llaethdy, a dwsin o bedyll, ac unrhyw dair or gwartheg liciwch chi i gyd dan y ngofal i a neb arall, i twtsh nhw, a fe fentra i ca i mhen hwech mish yto well ris am yn menyn i yn Llandilo nag y gewch chi, mami, am eich un chi.

 

Wyt tin meddwl mod in bali, gwlei! myntwn i.

 

Mae ofan ar dy fam i fentro, Maggie fach, mynte Dafydd, oedd wedi clywed y shared; a mae en lico codi llawes Maggie stil.

 

Ofan! Pidiwch a chamsynied! myntwn i. Fe na i fargen a ti os lici di, Maggie, ti gei di shawns i neyd cynnyg teg arni fel rwyt tin gweyd; ond os yn mhen y hwech mish y bydd y menyn i o flaen dy un di ar y farchnad, rhaid i ti roi hibo bob rhyw fflwcs fel ysgol llaeth a rhywbeth felny, a gwrando ar rai callach na thi.

 

Or gore, mynte hithaun dawel, dyna fargen.

 

A finnaun witness, mynte Dafydd mor sobor a judge.

 

 

 

 

 

 

 


None
(delwedd B0919b)

(Papur Pawb. 2 Gorffennaf 1898). Pennod 23.

Wel, fe gas hi ei ffor; ac fei mynse fe os na chese hi e.

 

Ac os dy chi yn y fan yna, fen ffystws i ar y nhir yn hunan. Roedd ei menyn hi yn mhen y hwech mish yn dair ffylling, a weithe yn ginog y pound yn fwy ar y farchnad nan un i!

 

Pan detho nhw i wbod am dano, fe fynser gwyr mawr amboitu ffor yco ddim byd ond menyn Maggie.

 

Ond pidwch chi a meddwl mai ysgol Tom Parry naeth hyny. Or anwl, nage! Natur y cyw syn y cawl, welwch chi! Wedi dysgu gan i mam oedd Maggie, welwch chi; a hithau dipyn bach yn gwic gyda hyny. Dynar sicret i gyd!

 

Ond am mai Tom Parry rhous hi ar ben y ffordd Pwff!

 

Wel, roedd bod Maggien mynu cael ei ffordd ei hunan gyda pheth fel na, yn groes i ewyllys ei mam, yn ddigon drwg. Ond beth wnaeth y gwr drwg bach ond fe fynws ar waetha nghalon i wneyd ffrinds a Mrs Griffiths, Tynlon (Tanybryn gynt, chi wyddoch).

 

Doedd dim cewc wedi bod gan my lady Tynlon arna i byth ddiar ffystes i hi yn nghylch y ddwy fferm. Prin symudsai hi ei gwefusau pan bysen nin cwrdd an giddyl. Does gen i gynnyg i ryw un syn cadw hen eiddigedd cas fel na o hyd. Pam na allwn ni gael ambell fight fach a bod yn ffrinds wedyn? Dyna wedswn i. Ond nid felny oedd Mrs Griffiths, a phan ddaeth Maggie nol o Cambridge, roedd madam yn ei choatsh, welwch chi, a Maggien ffaelu deall beth oedd yn bod. Chas hi fawr ddim or hanes gen i pan ddechreuws hi holi; ond fe wedes i ddigon wrthi i ddangos fod ei mam wedi cael y trecha ar Mrs Griffiths ar waetha i chome up a chwbwl.

 

A beth i chin feddwl nath y ffoles fach? Fe drows y dwr yn i llygid hi, a dyma hin hercyd ei hat.

 

Ble rwyt tin mynd? myntwn i.

 

I Dynlon, mynte hithau.

 

A bant yr aeth hi; ac yn Tynlon yr oedd hi yn treulior rhan fwya o bob myned segur fyse ganti wedyn, am wn i ddim faint. Fe allswn lefain i weled un o mhlant i yn gneyd fyny felny a hen bishyn fel Mrs Griffiths a finnau newydd rhoir fath godwm iddi! Ond dyna shwd mae plant, welwch chi!

 

Ond nawr, gwaeth nar cwbwl, fe ddetho i i specto heb fod yn hir, fod yna rywbeth heblaw Mis Griffiths yn tynu Maggie ni sha Tynlon. Mae Tynlon yn dy bach nobl, welwch chi, o le bach; a synes i ddim rhyw lawer iawn i glywed fod visitor yn aros yno gyda Mrs Griffiths.

 

Mae lodger gyda chi, maen debyg? myntwn i wrth ddod nol or ty cwrdd bore dydd Sul cynte wedi i fi glywed.

 

Os shiwr, mae e, mynte hithau.

 

Ody en talun go lew am ei lodging? myntwn i wedyn.

 

Dyma hin cochi ir ddou clust, ac felse hin mynd i weyd rhywbeth, ond wedws i ddim ond ateb yn dawel iach:

 

Oh, odin nobl.

 

Da iawn, myntwn innau; ond er cy-

 

 

 


None
(delwedd B0919c)

(Papur Pawb. 2 Gorffennaf 1898). Pennod 23.

maint dreies i, allwn i ddim tynu ddim mwy na hyny ddarni. Ond roedd meddwl am Mrs Griffiths, Tanybryn, yn cadw lodgers! Dur cato ni!

 

Ond shwd daeth y dyn dierth hyny i aros gyda Mrs Griffiths, welwch chi, oedd fel hyn. Roedd yno show yn Llandilo, wel[w]ch chi - nid hen show gomon anifeiled gwyllton, wyn feddwl, ond beth mae nhwn galw yn dairy exhibition - show yn nglyn ar ysgol laeth. A dyna lle roedd Maggie ni yn un or Exhibitors and demonstrators.

 

Roe nhwn dishgwl lot o wyr mowr o Loeger a phob man i ddod yno, ac yn enwedig rhyw ddyn mawr dychrynllyd o Scotland, yn berchen i filoedd ar filoedd y flwyddyn, ond oedd wedi cymryd yn ei ben e i ffarmo i hunan. Ond ddaeth dim o hwnw, neu felny roen nhwn weyd, ta beth; waeth chlywodd neb ddim son am dano fe.

 

Ond fe ddaeth yno bwer o bobol ddierth, a llawer o wyr mawr o bob man, ar man lle roedd Maggie ni wrthi yn dangos y ffordd i wneyd caws a menyn o dan y ffasiwn newydd oedd y lle mwyaf poblogaidd yn yr Exhibition i gyd, a wn i ddim faint yno yn growd amboitur lle o hyd.

 

Roedd yno un bachan ifanc, swel ymbeidus, gentleman farmer mawr, medda nhw, o shir Henffordd, fe gwmws hwnw mewn cariad a Maggie, a doedd dim llawer i weyd wrtho fe chwaith, waith roedd hin lodes smart ymboidus.

 

Ond wnelsai hi ddim tocs ag ef. Ei aped e yn Gymraeg oedd hin neyd pan fyse fen hwilia Saesneg a hi, fel se hi heb gael dim ysgol eriod. Maen debyg i fod en gwbod Cymraeg hefyd, wedi cael i fagu yn shir Frycheiniog, ond fod yn well dag e shared Saesneg, welwch chi. Ond Cymraeg mawr oedd hi gan Maggie ni bob gair, nes oedd cwilydd ar y ngwyneb i drosti.

 

Fe ddaeth y boy i Gwmllydan ddwy waith neu dair wedyn dan esgus rhyw neges neu giddyl, ond hwilo am Maggie oedd ei fusnes e rwyn siwr. Ond nelse hi ddim byd ag e.

 

Hawyr bach Beth wyt tin ddishgwl gael? myntwn i wrthi pan wedws hin bendant na nese hi ddim tocs ag e.

 

Rwyn dishgwl cael rhywun na fydd arno fe ddim cwiddyl arddel ei iaith, ta beth, mynte hi, a bant a hi.

 

Wel, dod ir show yma naeth y dyn oedd yn lodjo gyda Mrs Griffiths yn Tynlon, er na wyddai neb pwy oedd e, nag o ble roedd e wedi dod, ond ei fod en cymryd deleit anghyffredin mewn pobpeth amboitu ffarmo.

 

Wel, fe aeth rhywbeth trwydda i pan glywes in ddishtaw bach hint fod y dyn dierth hyny oedd yn lodjio gyda Mrs Griffiths yn hala pwer oi amser gyda Maggie ni.

 

Beth os oedd Mrs Griffiths yn mynd i ddial ei llid arna i felny? Tynun merch fach ddiniwed i, nag oedd ddim wedi arfer gallu gneyd dim heb ei mam, i neyd fyny falle a rhyw hen dramp na wyddai neb ond Mrs Griffiths ddim byd oi hanes e! Fe ethon dost wrth feddwl am y peth, a does arna i ddim cwiddyl i weyd e!

(Iw orphen yn ein nesaf).

 

 

 


None
(delwedd B0920a)

(Papur Pawb. 9 Gorffennaf 1898). Pennod 24.

PRIODIR PLANT:
sef FFWDAN MAM-YN-NGHYFRAITH

(Hawlysgrif yr Awdwr.)

 

PENNOD XXVI. - Y MAB-YN-NGHYFRAITH DIWETHA.

 

[sic; = XXIV]

 

Fe fues i jest a thori nghalon wrth feddwl fod Mrs Griffith, Tynlon, Tanybryn gynt, falle wedir cwbwl yn mynd i gael y trecha arna i an ffysto in llapre. Rown in meddwl beth os oedd hi wedi cynllunior drwg hyn, a wedi tynu Maggie fach miwn yn ei hanwybodaeth.

 

Doedd dim iws yn y byd i fi weyd wrth Dafydd, a chisho help gydag e. Mae Dafydd mor dwp mewn rhyw fusnes, gynnil fel hyn, fe fyser un man i ddodi llo i gorddi wrth yr horsepower, a dodi Dafydd ni i drafod rhwbeth fel hyn. Felny, fe adawes i Dafydd yn llonydd, a fe dries i feddwl beth arath allswn i neyd.

 

Ond pwy fwya fyswn in meddwl yn nghylch y peth, tywylla i gyd oedd pethaun mynd. Allswn i ddim gweld gole o unman. Fe feddyles byswn in sharad a Maggie ei hunan - ond fe allswn wbod byse hir un peth i fi bido. Ond, ta beth, fe etho nghyd a hyny, gan ddechreu swmpo mor gynnil a gallswn i.

 

Maggie, myntwn i, pwy ywr hen fachan yna syn aros yn Tynlon nawr?

 

Pwy hen fachgen? mynte hithau yn ddiniwed iawn, allsech feddwl.

 

Paid ti esgus towlun ddierth, y merch i, myntwn innau. Cofia di mai dy fam syn sharad a ti, a nag oes neb mor debyg o ofalu am danat ti a dy fam, drwyr cwbwl.

 

Oh, rwyn gwbod hynyn nobl, mami fach, mynte hithe, ond beth sydd a fyno hyny a Thynlon?

 

Dw i ddim yn lico dy fod din mynd yno o hyd ac o hyd, y ddou pen ir dydd, ai ganol e.

 

Mami! mynte hi, gan gochi hyd ei dou clust. Beth y chin feddwl? Fues i ddim yco dim ond dwywaith yr wthnos ddiwetha, a dim ond shwrne yr wythnos hyn.

 

Ab erbyn i fi ystyried, roedd hin gweyd eitha gwir, ond rown in gwybod gwell na mynd i gydnabod hyny wrthi hi. Felny, dyma fin sefyll ar yn sodlau, ac yn gweyd Well, gwrando di, Maggie, beth w in weyd wrtha ti. Dos dim rhagor o docs i fod rhyngo ti ar hen fachan Tynlon yna.

 

Pwy y chin feddwl wrth hen fachgen Tynlon? mynte hithau. Odi chin meddwl mod in ormod o ffrinds a Shon?

 

Bachan o was, oedd yn dryched ar ol y lle, oedd Shoni Tynlon, welwch chi, ac wrth gwrs, fe wyddwn well nag oedd dim a fynse Maggie a hwnw, ta beth.

 

Nage, nage, myntwn innau, mas natur erbyn hyn. Ti wyddost tin well na hynyn brion. Y bachan dierth yna w in feddwl.

 

Oh, Mr Sinclair? mynte hi, ac yn cochi hefyd. Beth sydd gyda chi yn ei erbyn e?

 

Dos gyda fi ddim yn ei erbyn e am wn i, myntwn i. Ond -

 

Nag os gen innau, mynte hithau; a

 

 

 


None
(delwedd B0920b)

(Papur Pawb. 9 Gorffennaf 1898). Pennod 24.

 

felny, ry chi a finnaur un feddwl yn gwmws.

 

A bant a hi, a dim ond hyny am hyny.

 

Ac erbyn i fi bwysor peth yn y meddwl, doedd gen i ddim yn erbyn y bachgen, hyny yw, dim allswn i sefyll ato, ond ei fod e a gwraig Tynlon yn deall eu gilyddi, a na wyddwn i ddim yn y byd pwy oedd e.

 

Ond fe naeth yn sharad i a Maggie, cymaint a hyn o les, fe rows i hiibo mynd shar Tynlon. Ond pan own in dechre ymfalchio yn hyny, fe geso weld yn go glou fach mae gneyd y drwg yn waeth netho i, wath dymar hen fachan nawr yn dod sha Cwmllydan jest bob dydd, withe wrthoi hunan, bryd arath gyda Tomos neu Siwsan, o Danybryn, neu bryd arath fe ddese am draws Dafydd ar y caeau rhywle, a fe dynse hwnw fe shar ty - tae gwaith tynu arno fe o gwbwl.

 

Wel, maen rhaid i fi weyd wedi dechreu torir garw fod rhywbeth yn ffein iawn yn y bachgen, dull bach nice ymbeidus gydag e, ond ei fod en shariad Seisneg broad ofnadw, fel mae cymaint a nelswn i oedd ei ddeall e. Ond down i ddim yn lico wedyn nag own in gwybod dim byd oi hanes e.

 

Ond rhyw byrnawn, dymar Tifedd, mab hena mishtir, chi wyddoch, yn dod trwyr clos ai ddryll ar ei ysgwydd, wedi bod yn saethu dros y tir, a finnau, wrth gwrs, yn cisho gydag e ddod ir ty, i gael glased bach o gwrw. A hware teg iddo, fe ddaeth heb ddim nonsens o gwbwl.

 

Ond erbyn i fi fynd ag e miwn ir parlwr, pwy oedd yno, os gelwch yn dda, ond Dafydd ni ar dyn dierth o Dynlon.

 

Dyma mishtir ifanc a hwnw yn dryched ar eu gilydd felse gyrnau ar eu penau nhwn gwmws. A wedyn, dyma mishtir yn neidio mlaen, ac yn ysgwyd, llaw ag e, felse nhwr ffrinds mwya fuodd eriod.

 

A felny roe nhw, maen debyg, a fe ddealles, wrth eu sharad nhw, eu bod nhw wedi bod yn y colej gydau giddyl, ac orwth rhyw air bach neu ddou, fe ddealles, hefyd, fod y dyn dierth o Dynlon yn weltwdw, a gweyd y lleia, ac os nag on in camsyned, yn berchen tiroedd:, rywfaint ta beth, yn Scotland.

 

Yn Saesneg oe nhwn sharad, wrth gwrs, a thra roe nhw wrthi, dyma fin dod ar botel port wine or seffonier ir ford, gan feddwl mai gwin fysle ore i wyr mawr fel rhain. A rown i ffedi [sic; = wedi] talu dou a thair am y boteled hyny ddou fish cyn hyny, a doedd dim mwy nai hanner hi wedi uso. Ond pan welwsi mishtir ifanc fin dod ar botel ir ford, dyma fen gweyd mai glased o gwrw gymerse fe, a lawr a fi ir seler i moyn dicanter a phob o lass oddiar y seld iddyn nhwch dou.

 

Pan detho in nol, roe nhw yn nghanol y ple mawr, ar dyn dierth yn gweyd mai hwilo am leithwraig dda oedd e ir home-farm yn Scotland.

 

Wel, fe wyddwn fod rhai or gwyr mawr yn talu cyflogau arswydus i laethwraig; a fe wyddwn fod merch Griffiths oedd ar y Land Commission, ffarmwr o shir Benfro, wedi cael lle fel lIaethwTaig o dan y Frenhines yn Scotland; a jaist, fe, ddechreues feddwl beth pe celse Maggie ni le felny gydar gwr beneddig hyn.

 

 

 

 

 

 

 


None
(delwedd B0920c)

(Papur Pawb. 9 Gorffennaf 1898). Pennod 24.

Ody chi wedi cael un wrth eich bodd? gofynai mishtir ifanc.

 

A dymar dyn dierth yn peswch a dwbwl dagu, ac yn gweyd or diwedd:

 

Alla i ddim gweyd yn iawn. Rwyn meddwl ca i wbod rhwbeth o hyn i ben wthnos.

 

Ble mae Miss Jones, Mrs Jones? gofynai mishtir.

 

Yn y llaethdy, am wn i, myntwn innau.

 

Dynar laethwraig oreu yn Nyffryn Towy i chi, Sinclair, yw Miss Jones, ebe mishtir ifanc.

 

Felny rwyn deall, mynte Sinclair, ac yn cochi wrth mod in dryched arno fe.

 

Mae gen i neges a Miss Jones, os ca i gweld hi am funed, mynte mishtir.

 

A dyma fin mynd i alw Maggie, ac i weyd wrthi am fwstro i newid ei ffrog, a gwishgo blows shidan, a thlaclu dipyn yn glou.

 

Ond nese my lady ddim.

 

Rwyn ddigon da fel rwy gwlei, mynte hi, a nath hi ddim ond golchi i dwylo, a gwishgo ffedog wen lan, a miwn a hi ir parlwr felny, a dyna lle roedd hin sharad a mishtir ifanc felse fen un ohono ni, neu felse hi yn un, o deulu mishtir.

 

Wyddwn i ddim beth y wedswn i, dyna chi.

 

Mae mam eishe i chi, Miss Jones, ddod yco nos drenydd, mynte mishtir. Mae gyda ni barti bach, rhyw ddeg neu ddeuddeg o ddynion dierth, a mae dwy or ladies yn rhai oedd yn y coleg, gyda chi yn Girton.

 

Yn mhle? gofynai Sinclair, gan daflu ei lygid fel dwy soser yn ei ben.

 

Dyma mishtir ifanc yn hwerthin.

 

Oh, rwyn gweld, mynte fe. Mae Miss Jones wedi bod yn hware i hen dricsis a chithe, Sinclair. Roe chin meddwl, fasa ddigwydd, mai rhyw ordinary milkmaid oedd hi. Ond wyddoch chi, mae Miss Jones yn un or ysgolheigion goreu yn y cwmpasoedd yma, yn B.A., a dyn a wyr beth gyda hyny. Rhag cwilydd i chi, Miss Jones, i dwyllo bechgyn ifenc fel na.

 

Tewch son, da chi, Mr Edward, mynte hithau, ond yn cochi hyd ei dou clust. Gwedwch wrth Mrs Pryce y dowa i, a bydd yn falch gen i gwrdd a rhai or hen classmates o Girton. Ond maer gwartheg ar y clos, rhaid i fi fynd i odro.

 

Mi a i yn dy le di, ishte di lawr gydar bobol ddierth, Maggie, myntwn i, gan feddwl rhoi cyfle iddi falle i dori sharad am y lle fel llaethwraig, welwch chi.

 

Ond nelse hi ddim, ond mas a hi ir clos i odro. A chyn pen deng myned, fe ath y ddou wr bonedidig mas ar ei hol hi, a than esgusi judgor gwartheg, sefyll uwchben Maggien godro netho nhw, yn hwerthin ac yn jocan eich tri felse dim mas o le mewn merch wedi cael ysgol fel Maggie yn godro fel morwm gyflog, neu mewn merch deilad o ffarmwr bach fel Dafydd ni yn sharad a mishtir ai ffrinds felse nhwntaun ffarmwrs bach cyffredin eu hunain.

 

Tranoeth ir parti yn nhy mishtir, dyma Mr Sinclair, fel rown in ei alw fe o hyd nawr, yn dod i Gwmllydan, ac yn gofyn am gael gweld Dafydd, a dymar ddou ir parlwr.

 

 

 

None

 

(delwedd B0920d)

(Papur Pawb. 9 Gorffennaf 1898). Pennod 24.

 

Cyn pen pum mynyd, dyma Dafydd mas, ai wyneb fel y tan.

 

Jane, mynte fe, dewch yma mewn muned.

 

Fe redes innau yno, gan feddwl fod rhwbeth mas o le.

 

Jane, mynte Dafydd, gyda mod i miwn. Sir James Sinclair, o Blair Castle, yn Scotland, ywr dyn dierth yma.

 

Dyma finnaun rhoi cyrtshi iddo fe, fel oedd yn gweddu i fi, wrth gwrs.

 

A mae en moyn Maggie ni, mynte Dafydd wedyn.

 

Faint o gyflog mae en gynnyg? myntwn innau, wath mae Dafydd yn od o ddifeddwl am bethau felny.

 

Faint o gyflog? mynte Sir James yn syn.

 

Ie, myntwn i. Mae llaethwragedd da fel Maggie ni yn cael cyflogau da ymbeidus.

 

Dyma fen hwerthin.

 

Rhaid i chi, fel Miss Jones, gael eich joke, rwyn gweld, mynte fe. An servo in right yw hyny, am fod cyd cyn gweyd y feddwl. Ond y gwir am dani, rwy i wedi cwmpo mewn cariad a Miss Jones byth or dydd cynta gwelais i hi yn y show fenyn, ac os gallwch chi ei thrusto hi i fi, rwy am ei phriodi.

 

Wel, wyddwn i ddim pun ai ar y mhen ai ar y nhraed own in sefyll!

 

I feddwl am Maggie fach ni, y cyw melyn ola o holl blant Cwmllydan, yn ein ffysto ni i gyd!

 

A dyna shwd buodd hi.

 

Mae Maggie nawr yn Lady Sinclair, o Blair Castle, a ai gwr yn berchen stat gymaint a stat mishtir.

 

Rwy yn falch, credwch fi.

 

Ond maen gas gan y nghalon i feddwl fod bys wedi bod gan Mrs Griffith, Tynlon, yn y fusnes - er ein bod nin ffrinds nobol o ran hyny.

 

A dynar hanes i gyd i chi. (Y DIWEDD.)

 

SYLW. - Gan fod cryn gywreinrwydd yn cael ei arddangos mewn gwahanol ranau or wlad yn nghylch personoliaeth gwraig Cwmllydan, dichon mai nid allan o le fyddai dywedyd yn y fan hon ar derfyn y gyfres yn ddarfod i mi, un dydd marchnad Llandilo, yn ymyl y dref bwysig hono, gael sypyn bychan cryno ar lawr yn y ffos. Wedi ei godi ai archwilio cefais mai nodiadiau ysgrifenedig gwraig Cwmllydan ydoedd, ac er gwneud pob ymholiad yn Llandilo, yn y farchnad, ac yn shopau llyfrau Mr Lockyer a Mr Hopkins, methais a chael gwybod pwy oedd yr awdures wreddiol. Tybiais nas gallwn felly wneyd dim yn well na chyhoeddir ysgrifau fel yr oeddent yn Mhapur Pawb a diamheu felly y daw llu i wybod yn well na mi pwy yw gwraig Cwmllydan.

 

BERIAH GWYNFE EVANS.

Caernarfon, Gorphenaf laf, 1898.

 

 

 

Sumbolau:

a A / / e E / ɛ Ɛ / i I / o O / u U / w W / y Y /
ā
Ā / ǣ Ǣ / ē Ē / ɛ̄ Ɛ̄ / ī Ī / ō Ō / ū Ū / w̄ W̄ / ȳ Ȳ /
ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ / ŏ Ŏ / ŭ Ŭ /
ˡ ɑ ɑˑ aˑ a: / : / e eˑe: / ɛ ɛ: / ɪ iˑ i: / ɔ oˑ o: / ʊ uˑ u: / ə /
ʌ /

ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ / ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / /
ɥ
ˡ ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /

ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ
wikipedia, scriptsource. org

Y TUDALEN HWN /THIS PAGE / AQUESTA PGINA:

www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion-prys_158_priodi-r-plant_1898_rhan-3_0340k.htm

Ffynhonnell / Font / Source: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Creuwyd / Creada/ Created: 04-11-2017

Adolygiadau diweddaraf / Darreres actualitzacions / Latest updates: 04-11-2017

Delweddau / Imatges / Images:

 

Freefind:

Archwiliwch y wefan hon
SEARCH THIS WEBSITE
...
Adeiladwaith y wefan
SITE STRUCTURE
...
Beth sydd yn newydd?
WHATS NEW?


Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Galles-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r m ai? Yu a-r vziting ə peij frm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəluniə) Wbsait



Free counter and web statsStatistics for Welsh Texts Section / Ystadegaur Adran Destunau Cymraeg