kimkat0347k Llith y Tramp. Ysgrif yn nhafodiaith Aber-dr or Darian. 1916.

22-11-2017


● kimkat0001 Yr Hafan
www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ●
kimkat0960k Mynegai ir testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ● kimkat0346k Y gyfeirddalen i Lith y Tramp
www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_125_llith-y-tramp_cyfeirddalen_0346k.htm
● ● ● ● ● kimkat0347k Y tudalen hwn

 

0003g_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
(delwedd 0003)

 

 

 

 

 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Gal
les i Catalunya
The Wales-Catalonia Website

Llith y Tramp.

Y Darian. 1916.


Y Llyfr Ymwelwyr / El Llibre de Visitants / The Guestbook:

http://pub5.bravenet.com/guestbook/391211408/


a-7000_kimkat1356k

Beth syn newydd?

6665_map_cymru_catalonia_llanffynhonwen_chirbury_070404

(delwedd 4665)

 

O neywddiadur Y Darian (Aber-dr).

 

22 Ebrill 1915

27 Mai 1915

17 Mehefin 1915

24 Mehefin 1915

01 Gorffennaf 1915

08 Gorffennaf 1915

22 Gorffennaf 1915

 

20 Ebrill 1916

01 Mehefin 1916

03 Awst 1916

28 Medi 1916

26 Hydref 1916

ydref 1916

 

29 Tachwedd 1916

 

25 Ionawr 1917

27 Medi 1917

 

15 Mai 1919

05 Mehefin 1919

26 Mehefin 1919

02 Hydref 1919

20 Tachwedd 1919

11 Rhagfyr 1919

25 Rhagfyr 1919

 

 

 

 

None

(delwedd 5890A)

22 Ebrill 1915

Y Darian

Llith.y Tramp.

 

 

Mr. Gol., - Dyw e ddim yn fontesh i chi bob amsar fod un gs i chi'n fyrrach car llall.

Ma fa'n golycu ticyn o yps and downs yn y byd yma. Win gobitho pan ga i'n atgyfodi y

ca i 'nwy gs fel on nhw cyn i'r hen feniw yna yn Llandeilo, mam Alis, dorri un o honyn nhw i fi. Mi ganws un bardd unwaith, a nid bardd safonol odd a cofiwch, fel hyn:

 

"Huw Huws y goes fechan a'r llall yn goes fawr,

Sydd yma yn gorwedd yng ngwaelder y llawr;

Pan gyfyd i fyny ymhlith [yr] holl saint,

Fe fydd y ddwy goes wedi tyfu'r un faint."

 

Odd rhyw lob yn y "Darian" ys tro nol yn gofyn ble odd y'n beirdd cenedlaethol ni. Wel dyna un o honyn nhw iddo fa. Wi'n mentro gwed wath gen i beth wed Morgan Huws y tilwr na gwr y ty lle on i o'r bln, fod awdwr "Huws Huws y goes fechan yn fardd cenedlaethol. Beirdd cenedlaethol Cymru yw rhai sy'n gwneud pethach anfarwol, pethach y'ch chi'n difyrru'ch giddyl a nhw, a phethach sy'n catw'r haul ar ych gwymad chi o hyd. Wi'n ffeulu gweld shwd gall bardd safonol fod yn fardd cenedlaethol, wath os neb yn darllan nag yn adrodd i waith a, os na fydd ar rywun isha cysgu'n dost. Cofiwch chi dw i ddim yn ama na all fod dyfodol i'r beirdd safonol mwn rhyw fyd ar ol hwn pan fydd gan ddynon amsar i fynd drw'u hawdla a'n [sic; = au] pryddest nhw, ond ma poeni gyda nhw mwn bydlle nad yw dyddia'n blynyddoedd ni ond deng mlynadd a thrican ar gyfartaladd yn ormod. Ma raid i ni gal rhwpath i'n cynnal ni ar hyd y daith. Ma gen i ryw syspisiwn hefyd taw'r pethach sy wedi bod o help i ni yma fydd fwya poblocadd yr ochor draw hed. Fydd well i'r beirdd safonol a beirdd tywyllwch y fagddu edrych ati wath yn ol i ffrwytha yr adnabyddir hwynt. Ond dyna on i'n mynd i wed wrthoch chi ma Huw Huws y goes fechan wedi bod o gysur mawr i fi yn y'n yps an downs, ag i lawar erell y gwn i am danyn nhw sy a'u coesa heb fod yr un hyd. Ma'r gan fach swynol hyn wedi rhoi ticyn o opath i ni y gallwn ni ddishgwl ymlan am rwpath gwell pan ddaw hi'n sgrech arnon ni yn y pen blan yna.

 

 

 

 

 

None

(delwedd 5890B)

Fel gwetas i yn y wasg ys tro nol on i wedi meddwl cal shiwt o ddillad newydd yng Nghwmparc, ond fe ddath u hisha nhw arna i'n gynt nag on i wedi meddwl. Dodd y dwr y cwmpodd gwr y ty a finna iddo yn y'n llith o'r blan ddim yn rhyw lan iawn a nath a ddim lles i'r dillad fel gwyr pawb yn dda sydd wedi dicwdd cwmpo i le tebig u hunen. Ond dos dim un drwg yn ddrwg i gyd. Ys gwetws yr hen wraig o war Llandeilo slawar dydd, wel, wel, os lloscws y ty ma gyta ni ddigonedd o lutu i'r ardd nawr. Mi gas y tilwr job gen i'n gynt nag on i'n meddwl. Mi halws y nghoesa i fa i dicyn o bemblath wrth 'y mesur. Fe wetws fod un gs yn hirach na'r llall gen i. Chlwas i neb yn gwed hynny o'r blan mynta finna. Naddo, mynta fynta mwn stwmp. Naddo, mynta fi, gwed ma nhw i gyd fod un yn fyrrach na'r llall. Beth bynnag i chi, heb ymhelaethu os gwetws y beirniad, pan ddath y shiwt i law a finna'n rhoi mhunan miwn yn y trowsis a nghoesa i yn y coesa odd yn apad 'u hyd nhw yn y trowsis newydd, rodd y trowsis yn ceuad y tu ol i fi. Wyddwn i ddim a odd y tilwr yn meddwl newid y ffasiwn ne beido, ond on i ddim am fod mwn ffasiwn ar ben y mhunan. Mi es lawr o'r llofft i gal gweld a alla gwr y ty ne'r wraig roi rhyw ola i fi ar y matar. Mi dyfares i neud hynny hed wath mi fu'r wraig bron mynd i ffits. Onbai'n bod ni wedi colli'r teliscop y nos o'r blaen mi fysa'r gwr wedi mynnu gweld os odd y planeta'n gwed rhwpath ar fatar fel hyn. Dodd dim un o'r ddau yn cofio gweld trowsis felny gan neb yng Nghwm-parc o'r blan. On inna'n teimlo taw peth go letwith fysa trowsis yn ceuad, y tu ol i chi. Mi wisges y nghot fawr drostw i a mi es ag e am dana i at y tilwr. Nid trowsis fel hyn on i wedi feddwl gal, mynta fi wrtho. Mi ddishgwlws yn dwp arna i nol a mlan lan a lawr. Wi'n cofio, mynta fi, am bregethwr wedi mynd i fyw i dy newydd, a odd a'n meddwl y byd o hono fa, ond odd un bai arno, rodd drws i ffrynt a yn y talcen, ond pia'r trowsis hyn wedi hala'n ffrynt i i nghefan i. Ond heb ymhelaethu yto, mi welws ble'r odd y drwg; rodd a wedi cymysgu'r ddwy gs. Ar ol i ni gonsylto a'n gilydd ni bendarfynson taw'r peth gore fysa opereshon fach a'r goesa'r trowsis. Wedi gneud hyn mi ddath idd i le. Ma gen inna shiwt nawr erbyn daw'r tywydd dicyn bach yn well. Wi'n clywad yr hewl fawr yn dechra galw arna i. Dyw a ddim yn bleserus iawn i labro'r nos pan y'ch chi clywad yr atar bach fp canu pan y'ch chi'n mynd i'r gwaith. Ma'n dda taw rhyw hannar dwsin o atar sy yng Nghwmparc, tysa yma gor o honyn nhw fysa yna ddiwadd ar labro'r nos ys tro. Ma yma ddwy ne dair bran yn dwad witha ma rheiny'n fwy o help i chi fynd lawr i'r pwll run fath a ma'r beirdd safonol yn help i chi fynd i dir angof.

 

TRAMP.

 

O.N. Ar ol i fi roi adres Erys Parc y Cwm yn y "Darian," rw i wedi cal ceisiata am i fi feirn'atu mwn tair steddfod a rhwng yr arian wi wedi sefyll wrth labro'r nos a byw'n giwt a'r arian ga i am feirniatu, a dyw rheiny ddim yn ecstrafagant iawn, rw i'n gweld galla i fyw am whech mis heb witho dim. Lwc owt nawr am ddod a'r beirdd idd 'u sensis. Dw i ddim llawar o fardd y mhunan, ond mi wn i shwd idd i rhoi hi iddyn nhw. Dyw rhaglan yr Eisteddfota ddim mas yto, a wn i ddim yn iawn beth fydd y testyna, ond rw wedi dechra ar 'y meirniatath yn barod. Wi'n gobitho bydda i wedi penderfynu ar ffugenw erbyn hynny. Tramp.

 

...

 

 

 

 

None

(delwedd 5496)

Y Darian.

27 Mai 1915

 

Llith y Tramp.

 

Mishtir Gol., - Ma Dafydd y Crydd yn treio gneud ffugenw i fi, ond fysa'n well iddo ddala mlan i neud scitsha a chlocs. Rw inna nawr wedi taro ar ffugenw i Dafydd, a rw i am i eneinio fa'n Dafydd y Crafwr. Ma fa am yn hala i i'r Seilam ag am dorri nghos arall i. Ma Eryr Parc y Cwm yn gwed fod Dafydd yn suwr o fod yn perthyn i'r hen Sian Landeilo. Dyw Dafydd ddim yn fardd nag yn feirniad. Ma fa'n gwed nag odd llawr a bydd ddim yn hodli. Wel nag o'n; down i ddim am iddyn nhw hodli. Ma fe'n gwed hefyd nag odd Apram, Isac a Japog ddim yn cario poteli o ser yn u poceti! Ond yw Dafydd yn smart, ne'n treio bod, ta beth? Falle nag yw e ddim yn gwpod nag odd y Three Star ddim wedi i nvento yr amser Apram, ne mi fysa'n suwr o gatw potelad o hono yn y tent erbyn bysa rhywun yn dost. Gwin o'u nhw yfad yr amser hynny, medda'r Eryr yma.

 

Ma Morgan y tilwr wedi gneud cawl o mhennill i wrth i gyfeithu fa, a ma Eryr Parc y Cwm yn gwed yn brysur y dylsa Morgan a Dafydd gal u rhoi yn y stocs - Dafydd am i anwybotath a Morgan am leibal ar Apram Isac a Japog. Er mwyn cael rhwpath i hodli a seen ma fa wedi llusgo canteen i fesur petar lein ag yn gwed taw trampo i whilo am le i gal cwrw odd tri dyn mowr yr Hen Orchwylath. Ma Eryr Parc y Cwm yn gwed y dylsa fod cwilydd ar y ddau. Ond dyna thal hi ddim o'r ffordd i fi wasto amsar ar y ddou hyn.

 

Wel mi fuas i lawr yn Byrtawa. Mynd i Steddfod y Cymdeithasa Cwmrag on i ŷn y Sentral Hl, a mi fydd gen i lot i wed am danyn nhw

 

 

 

 

 

 

None

(delwedd 5497)

yno y tro nesaf. Mi alwas heibo i Dafydd y Crydd, ond odd a ddim yn y ty. Odd e a Morgan Huws y tilwr wedi mynd gyda'r plisman a rhyw ddyn i'r Seilam. Wrth ddwad gartre mi glwes shwd buodd hi arnyn nhw. Pan ethon nhw miwn i'r Seilam mi wetws y dyn odd ddim yn gall wrth fishtir y lle Dyma fi wedi dod a'r ddou ddyn yma saff i chi, syr. Cymrwch ofal o honyn nhw. Ry'ch chi'n suwr o gal lot o ofid gyda I nhw.

 

Y d-d-dyn ofnadw, medda Mor- gan Huws.

 

Fe yw'r dyn sy ddim yn gall, medda Dafydd.

 

Fe chwerthinodd y plisman, a mi chwerthinodd y dyn odd ddim yn gall am ben y ddou, a wydda'r mishtir ddim pwy rai o honyn nhw i gymryd miwn.

 

B-b-b-bardd w i, medda, Morgan Huws.

 

Fe fu hyn bron a setlo tynged Mor-gan.

 

Ma rhai'n disgwl am scitsha gen inna, medda Dafydd, a mi dynnws y binewyd mas o'i boced, a rodd hynny'n ormod i'r mishtir a mi ordrws I roi'r ddou dan glo. Erbyn hyn, rodd y plisman wedi cal amsar i sbonio, a mi ddiallodd y Mishtir, a mi wetws wrth Dafydd a Morgan fod yn dda iddyn nhw fod yna un dyn cyfrifol gyta nhw ne na elsa nhw ddim gartra'r noswath hynny. Ma Eryr Parc y Cwm a'i wraig a finna wedi paso ft o gydymdeimlad a Dafydd a Morgan yn y perigl a'r brofedicath y buon nhw ynddi, ond ar yr un pryd yn datgan ein barn yn onast na fysa fa ddrwg yn y byd iddyn nhw fod miwn am wsnoth ne ddwy. Mi baswd y ft yn unfydol, on i wedi meddwl rhoi'r englyn nes i i Alis y tro hyn, ond os gwetsoch chitha, Mr. Gol., mi ddaw yn y nesa.

 

Y TRAMP.

 

....

 

 

 


None
(delwedd 5475)

Y Darian

17 Mehefin 1915


Llith y Tramp.

 

Mishtir Golycydd. Welas i neb ariod yn mentro gwed cymint o bethach yn i anwybotath a Dafydd y Crydd. Fe wetws mod i wedi mynd i gwrdd ag Alis y'n hen gariad i pan o'n i Byrtawa. Nawr tysa Alis a finna wedi prioti fel buon ni'n meddwl gneud, fysa pethach yn wahanol iawn. A tysa Dafydd y Crydd yn gwpod y cwbwl, fe fysa'n gwpod fod Alis yn Ffrainc pan on i yn Byrtawa. Odd Alis wedi gweld y'n adres i yn Bwlchyclawdd View Terrace, a mi halws lythyr neis ata i'n gwed i bod hi weti joino'r Red Cross ag yn mynd mas i nyrso rhai sy wedi u wowndo wrth ymladd dros eu gwlad. Mi gollas i lawar o ddacra wrth ben y llythyr hyn, a rw i'n mynd i gatw fa'n ofalus.

 

Mi gofias am ddedwyddwch

A fu ym mora s,

Ac am yr helynt werw

Pan dorrodd Sian fy nghs."

 

A thysa Dafydd y Crydd wedi cl anap fel ces i falla bysa'n haws i drafod a. On i'n timlo'n falch fod Alis wedi mynd i wasanaethu i gwlad a mi nes i fesur petar lein iddi, a mi gwetas a wrth Eryr Parc y Cwm. Mi welws yr Eryr y gellid gneud y petar lein yn englyn. Wyddwn i ddim o'r bln beth odd y gwahaniath rhwng englyn a rhyw fesur petar lein arall. On i weti canu

 

 

 

 


None
(delwedd 5476)



Y mae Alis annwyl heno,

'N mhell o'i gwlad mwn estron dir;

Minna'n hiledd yma'n wylo,

Dagra gwaed rwy'n gwed y gwir.

Diaist i, medda'r Eryr, gnewch englyn o hono. Beth yw'rgwahaniath, meddwn inna. Wel, mynta fa, mwn cynghanedd ma swn cytseiniad yn clecian. Gnewch y lein gynta yna fel hyn, nawr

 

Alis annwyl sy heno.

 

Odich chi'n gweld y point, medda fa fel ma "lisan" mwn un fraich yn apad "lsyhen yn y llall. Ma hwnna'n fwy tepig i whislan na chlecian meddwn inna. Ond dodd a ddim gwahaniath am hynny, medda'r Eryr, tra fasan nhw'n apad y naill y llall. Nawr am y circh, medda fa. Wel am y dyn, meddwn inna, dos dim isia circh ar Alis. Na ond ma'i isia fa ar yr englyn, medda'r Eryr, a dyma fo fel hyn:

 

Alis annwyl sy heno, a'i hoff rudd

Ar dir Ffrainc yn brwydro;

A minna'n llwm, ow drwm dro

Mewn alaeth yma'n wylo.

 

Ma mwn englyn, medda'r Eryr, bladur a chirch ag estyll. Wn i ddim ble mae e'n n cl nhw yn y byd. On i'n gofyn iddo os taw siarad mwn damhegion odd a. Na terma barddol y'n nhw, medda fa. Ond down i ddim fawr callach, a rodd well gen i'r petar lein fel n nhw gen i cyn u gneud

 

 

 




 

 


None
(delwedd 5477)

nhw'n englyn. A gwed y gwir i chi ma arna i ofan gweld Dafydd y Crydd yn dwad am u traws nhw. Criadur sgeler yw'r Crydd. Ma'r englyn hyn yn y marn i'n rhy depig i'r pethach ma Morgan Lewis y tilwr yn neud. Ma fa'n dwad a phopath i neud hodl ag wrth hynny'n gneud codl. Falla bo chi'n cofio am y "canteen." Ma'n depig gen i fod Dafydd a Morgan yn gyfarwydd iawn a lle felny, ond ticyn o cheek odd dod ag Apram Isac a Japog i hodli a hwnnw.

 

Ma Dafydd yn benwan holics achos mod i wedi cal mas iddo fe a Morgan fod yn y Seilam, a fod y dyn on nhw'n atal yno yn gallach na nhwch dau gyta'u giddyl. Ma Dafydd yn treio gwed iddo fod yn Hundab y Cymdeithasa, ond mi ddylsa gal i gymryd lan am ffols pritensis. Fu a ddim yno, ne mi fysa'n gwpod beth odd yno. Siarad trw'i het ma fa, medda Eryr Parc y Cwm. Ma fa'n gwed bydd yr Hundab yn Sais mwn pymtheg mlynadd. Ond tysa fa yn yr Hundab i hunan fysa fa ddim yn gwed hynny. On nhw'n dechra doctora rhai odd a'r dolur Sysnag arnyn nhw. Mi rows merch fach o Berdar gwpwl o bils cenedlaethol net i rai, a rw i'n suwr fod Tom Matho wedi llyncu un o henyn nhw.

 

A ma'n depig fod tipyn o'r dolur ar y dyn on nhw'n galw Lleufar arno fa, a sa chi'n gweld y Dafydd Preis yna o Byrtawa yn rhoi moddion tonic Cymru iddo fa. Fu raid i Lleufar lyncu, nid ds fach neis, ond llond potal, a wi ddim yn suwr beth ddath o'r botal. A ma arwyddion fod y cwpwl yn gwitho er daioni. Mi fysa'n dda gen i sa Dafydd y Crydd yno. Mi nethe les iddo fa, a fysa dim isio iddo wed cymint o bethach sy ddim yn unol a ffeithia, ys gwetws yr Eryr yma. Y'ch chi'n cofio i fi gl gwahoddiad i Glydach yn y "Darian" ys ticin yn ol gan W.J.R. Treni mawr na fysa gan y bachgen hyn ffug enw, ma fa'n fardd ag yn fab i fardd. Cofion at Eryr Parc y Cwm. Fues i ariod yn timlo mor sff a phan on i yn i gwmpni fa.

TRAMP.

 

.....

 

 


None


(delwedd 5478)

Y Darian

24 Mehefin 1915

Llith y Tramp.

 

Mishtir Gol., Mi ffarwelias i a Eryr Parc y Cwm yn Byrtawa, a wir i chi gwaith anodd odd hynny. Hen dderyn ffein yw'r Eryr. Y peth dwetha wetws a wrtho i odd: Fydd drws y ty yco'n agored i chi, Dramp annwyl, unrhyw amser, a gobitho bydd yna le cynnes yn ych calon chitha i Bwlchyclawdd View Terrace. Mi apetas inna mwn petar lein fel hyn:

 

Gwel, Eryr hoff, fy nacra,

Ymatal nid yw'n hawdd,

Ar ol y difyr oria

A gawd ger Bwlchyclawdd.

 

Ma'n depig, medda'r Eryr yto, fod dishgwlad mawr am danoch chi yng Nghwmtawa, a rych chi'n cofio i un o atar erill y "Darian" roi awgrym fod y teliscop a'r tent gollson ni ymhlith y ser ar y fythgofiadwy noson honno wedi disgyn yn rhywla tua Tharran Gwyddon. Mi wela i fwy o isia'r pethach hynny nawr ar ol ych colli chi. Os cewch chi hyd iddyn: nhw halwch air. Reit o, mynta i finna, a chofiwch fod atar Cwmtawa wedi'ch infeito chitha am dro, os cewch amsar dewch i roi tro am danon ni. Wedi i ni wed gwd bei saith gwaith yto, fe ath yr Eryr a mi es inna. Mi es i gyta'r tram car a mi landes yn Ynysforgan. Yno mi welas y cynel a mi feddylas y bysa lle tawelach i dramp gyta glan hwnnw nag ar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

(delwedd 5479)

y ffordd. On i ddim weti climercan ymhell na welwn i ddyn bach yn etrych arna i felsa fa'n meddwl taw jerman spei mwn disgeis on i. Dyma fa mlan ata i ag yn cewcan ar y nghos i ag yn y'n llyced i bob yn ail. Tramp y "Darian," mynta fa, o'r diwadd yn syten, ma dy gerddediad yn dy gyhuddo. Fysa fa ddim iws i finna watu, ne mi fyswn yn gneud peth fysa heb fod yn unol a ffeithia, ys gwetws Eryr Parc y Cwm. Mi ddialles taw mishtir y cynel odd y dyn er na wetws a ddim o hynny i hunan. Mi wetws y dyn wrtho i fod disgwlad mawr am dana i yng Nghlytach a fod gohepydd y "Darian wedi trefnu prosesiwn mawr o feirdd Cwmtawa i ddod i gwrdd a fi, a bysa'r bras band yn canu o'n bln ni a chwrdd croesawu'r Tramp yn yr Asembli Hl, Pentra Malwod. Wel, mi fues i jest a chl ffit, ag yto on i'n timlo'n ddiolchgar iawn i'ch gohepydd parchus a beirdd Cwmtawa am y nghyfrif i'n deilwng o'r fath anrytadd. Gyta hyn rodd bd, steilish yn dwad lan ar y cynel, a mi drefnws y mishtir a'r captan i fi gl lifft yn hwnnw er mwyn arpad y nghos i. Rodd y cynel a'r hewl yng ngolwg i giddyl, a mi halws mishtir y cynel ryw grwt bach i'r hewl i wed wrth y beirdd a'r band am droi nol, a hwthu'r cyrn a chnoco'r drwm gymint a gallan nhw a cherad yn yr un rt a cheffyl cynel am fod y Tramp yn mynd yn y bd. A dyna brosesiwn odd hwn, fi a'r mishtir a'r captan a'r criw yn y bad a'r band a'r beirdd ar yr hewl. A rodd hi'n well felny i fi o lawer. On i'n cl

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 

None

(delwedd 5480)

y miwsic i gyd heb ddim o'r lluwch odd ar yr hewl.

 

Dyma ni wrth Hewl-y-bont Street, mynta mishtir y cynel, mi landwn ni fan hyn. Wel dyna enw mynta fi. Ie, mynta mishtir y cynel, ma fa'n frawd i Clydach-on-Tawa, yn arwydd sicr o'n dirywiad cenadlaethoi ni'i Cymry ac o aneffeithiolrwydd cyfundrafn addysg y wlad. Mi es i trw Hewl-y-bont Street i'r hewl fawr. Pan welws y Gohepydd fi dyma fa'n towlu i het i'r awyr a'r beirdd i gyd yn gneud yr un peth ag yn gwaeddi, "Tramp y Darian ffor efar. Yna ni ethon gyta'n giddyl ymlan i H1 fawr Pentra-malwod. Yno mi ges introdycsiwn i feirdd dirifeti. Ond welas i ddim cwrdd mwn shwd le o'r bln. Rodd yno fordydd hir a lot o shorta o ffid arnyn nhw a photeli o bob lliw a llun, achos fod y tywydd dicyn yn sychetig a'r beirdd weti llyncu lot o luwch. Mi gyhoeddws rhywun fod yno ddiod yn siwto pawb, y templars a'r twmblars, ag am i bob un ddewish pun fynsa fa. Mi fuws hyn bron arwan i dicyn o rifoliwshon. Odd rhai'n treio gwed fod y geira yn rifflecto ar y Tramp a hynny ddim rasol iawn mwn cwrdd croeso. Cyn i ddim annymunol iawn ddicwdd mi gotws Alfa, a mi wetws gwpwl o eira gyta nerth a dylanwad fel hyn: Yn enw'r beirdd a'r bobloedd ac er mwyn anrhytadd y gwr o fri sy weti dod i'n plith, na wnelar ei gwrdd croesawu yn gwrdd croesi. Islaw urddas beirdd yw ymryson ynghylch geira. Gadawer hynny i rai sydd a'u traed yn y pridd. Cofier mai beirdd ydym, ac nad ddylasa geira a dramgwyddant ddynion o radd s fod yn I rhwystr i feirdd:

 

Templars a'r twmblars byddwch yn ffri,

Yfwch y peth fo'n cytuno a chi, Alltudiwch y croesi gwaela'n bod, Unwn mewn croesaw i Dramp o nod.

 

 

 


None
(delwedd 5481)

Mi etholwyd bardd cenedlaethol o'r cylch i'r gatar. Rodd y spitshis i fod after dinnar i gyd. Rodd yno deligram a llythyra wedi dwad nes on i'n ffaelu napod ymhunan. A gwed y gwir i chi on i ddim yn suwr pun a fi na rywun arall on i. On i'n onfi byse raid i fi gwpla'n stori run fath a hwnnw odd yn gwed i hanas yn mynd lan mwn balwn at y ser a'r planeta, a'r rhai'n grondo arno a'u llyced a'u ceca'n acor. Ond pan on i'n paso'r lleuad, medda'r dyn, mi saethws yr hen dorrwr Sapath sy'n byw yno ata i, a mi fyrstws y balwn. Shwd buws hi wetin? mynta rhywun odd yn grondo. O mi ddihunas i, medda'r dyn. On inna'n ofni taw dihuno byswn inna a taw gweledicath odd y cwbl. Ond ma'r peth yn rial, ne dw i ddim wedi dihuno yto. Mi fuodd yn dicyn o ddatla ynghylch riporto'r cwrdd, ond yn y diwadd mi ddiseidwd mod i i riporto'm hunan, na alia neb neud yn well. Rodd llawer o brygethwrs cyrdda mawr, mynta nhw, yn gneud hynny, a pham na allwn inna neud yr un peth a nhw.

TRAMP.

...

 

 

 

None

(delwedd 5491)

Y Darian.8 Gorffennaf 1915.

Llith y Tramp.

 

Mishtir Golycydd, Os yw'r fwyalchen yn gwed y gwir mi fuws yna rai pethach yn y nghwrdd croesawu i na wyddwn i ddim am danyn nhw. Wi'n cofio clywad swn canu ond on i'n tw ffar gon i wpod pwy odd yn canu, ond wi'n timlo'n ddiolchgar iawn i Telorydd a Myfyr Baran os buon nhw yno ag os canson nhw. Dw i ddim yn meddwl rhyw dwryn o gn Gwilym Cynlais i'r Tramp chwaith. Dyw hi ddim yn trw tw netshar os gwetws y bachan yna ma Clydach Tomos yn darlithio arno. Ond dyna un rhyfadd yw bardd, a rodd Gwilym druan yn meddwl y bysa'n athrylith i'n disgleirio mwy dim ond rhoi racs am y nghorff i, a bysa nhalant i'n lanach dim ond rhoi baw ar y ngwymad i. On i ddim yn dost, chwaith, pan ddes i yma, ond odd isha rwpath i hodli a Chlytach a mi wetws Gwilym "Doed yn holliach. Trics of the tred yw pethach fel hyn, a rw i'n sylwi fod Morgan Lewis y tilwr yn gneud pethach tepig, os yw Dafydd y Crydd yn i riporto fa'n iawn. Ma'r Crydd wedi llyncu polyn achos i fi fod mor garetig a dangos iddo fa'i anwybotath. Dyna'r diolch y'ch chi'n gal yn y byd yma. Ma fa wedi darllan mwy o lyfra nag w i wedi weld o datws, ond wedi u darllan nhw ma fa. Dyw a dim yto'n gwpod y gwahaniath rhwng "Alis" ac "Allies." Pwy sens yw gwed ma'r Allies sgrifennodd ata i. Ond dyna ma atnod fel hyn ar y pwnc yn rhwla

"Chwyd y Crydd byth yn uwch na'i lapston.

Odd dim isia iddo fe wed fod yr hen Sian Landeilo a fynta'n bartnars. Ma pawb yn gwpod hynny!

Dyma le iawn sy yng Nghlytach yma. Odd yma steddfod mwn tent dydd Satwn, a mi enjoies i mhunan yn grand a rw i'n mynd i wed yr hanes y tro nesa; odd yno litl biwtis o bob man ag onbai mod i wedi cal llythyr orwth Alis, wel, mi fyswn i dros y mhen a nghlusta. Mi welas fishtir y cnel o bell, ond wn i ddim beth odd y matar arno fa odd a'n dishgwl felsa'r doctor wedi gwed wrtho am neud i wyllys. Ne falla'i fod a wedi colli yn y Steddfod, beth wn i.

Wi wedi cal lot o lythyra yn y'n infeito i i lefydd erill. Mi ddath un o Fforestfach fel hyn: Diar Tramp, Wil yw ceindli onor ys with a fisit. Dder ar meni hiar hw wd leic to see what yw ar leic."

Ddath llythyr arall o Gwm Garw fel hyn :Tramp y Darian, Diar Syr, Wi ar dei-in tw see yw at ddi Garw. Feri himportant bisnes. Ywars triwli."

A llythyr arall o Gwmbychan fel hyn: - Mr. Tramp, We ar hinfeteret consiwmars of ywar prodycsiwns in ddi Tarian. Wi haf meni things tw tel yw. Ddei wer owt a hyntin hiar ddi oddar dei, and thei ct a litl sheep dog insted of the blwmin ffocs.

Beth ma'r tacla'n sgrifennu Sysnag fel hyn i gyd. Mi af fi am dro i'r Garw r wthnos nesa am noswath ne ddwy a mi weta'r hanas ar ol hanas y Steddfod, a Chraigcefanparc a Threforus. TRAMP.

 

 

None

 

(delwedd 5492)

BYGWTH Y TRAMP.

Mishtir Golycydd,

Y mae geni gwyn pwysig aruthrol i ddwyn ger eich bron. Y rheswm mod i'n i dodi e ger eich bron chi yw hyn. Yn ol dim ag wy i'n deall o'r gyfrath, mai chi sy'n gyfrifol am bopath sy'n ymddangos yn eich papur; ac yn awr heb fynd o gylch y llwyn mi weta i beth sy geni. Y mae rhyw un o dan yr enw Tramp" wedi bod yn scrifennu ich papur chi yr wythnos ddiwetha, ac wrth neyd hynny wedi gneyd lot fawr o ddrwg i fi. Mi explaina i y cyfan i chi, Mishtir Golycydd. Nawr y mae y Tramp wedi gwed i fod e wedi dod i fanc y cnel ar bwys Pont Ynysforgan (mae hyna yn olreit so far) ac i fi ofyn i'r captan roi lifft iddo yn y bad. Wrthotas i ddim lift i neb os bysa fa'n deidi. Mae yna yn reit eto. Ond dyma lle mae'r drwg yn dwad miwn. Mae'r Tramp wedi boddran cyment am y lifft nes mae'r son wedi myrid i gluste'r High Athorities. Ma cwmni'r cnel yn derbyn y Darian er pan ma'r Tramp yn ysgrifennu iddi. Nawr cofiwch hyn, Mishtir Golycydd, dyw'r bate ddim i fod i gario pasingars, yn enwetig tramps. Dim ond gwds ma nhw i fod i gario. Ac yr wy i wedi dod i lot fawr o fwstwr o achos hyn, a dw i ddim yn gwpod yn y byd lle cwpliff e. Mae yn ddicon posib ma'r sac gaf i, a ma'n rhy ddrwg i fi gal y'n stopo o achos rhoi lifft i dramp; ond efe sy wedi neyd y cawl i gyd ac y ma'n rhaid iddo fe i yfed e'n nawr. Yr wy i wedi bod yn wilia gyta llawar o'r dynion mwya pwysig yng nghwm y Jacks beth sy ore i neyd yn y mater achos ma'n job i yn y balans, ac y mae lot fawr o'r dynion hyn yn gwed -wedi iddi nhw ddarllen y "Darian" i fod e'n ges o slandar. A dyna o nhw n adfeiso i fi odd hyn, ac am i fi neyd e ar unwaith Engago Lord Balaclafa i gymryd y ces mwn llaw. Yr wy i'n nabod Mynyddfab yn dda, ac y ma'n siwr o ddod yn drwm arno fynta hefyd achos taw fe odd y Cadeirdd yn Croesawi y Tramp i Clydach. Fe fydd mor tw ffolo i ddilyn os na ddaw apolodgi.

MISHTIR Y CNEL.


...

...

 

 

 

None

(delwedd 5586) (20 Ebrill 1916)

Y Darian. 20 Ebrill 1916.

 

Llith y Tramp.

 

Mishtir Golycydd, Ma'n dda iawn gen i weld Mishtir Dafydd y Crydd wedi gwella ag yn dechra iwso'i sgitsha unwaith yto. Dw i ddim yn gwpod shwd un yw fa am neud sgitsha, ond ma fa'n gallu i hiwsa nhw! A ma'n dda gen i, sa dim ond er mwyn Gwen i wraig a, i fod a'n gwella. Siawns na ddaw a nawr gyta'r Gwanwn. Ma nhw'n meddwl lot o Dafydd yn Whitland yma. Wel, dala'r un peth w i o hyd yn ddirwestwr i'r carn; dim ond lemwned a phop coch w i'n yfad. Ma'r Vet. yn para i weyd y drefn am mod i'n llyncu peth mor dena. Ond beth sy gen i i neud ar ol precath Mishtir Morgan Jones am y ci du. Gyta llaw fe alws Mishtir Jones yn y sgupor yma'r wthnos ddiwetha. Odd a wedi bod yn Berdar, mynta fa, yn prygethu gyta R. B. Ma nhw'n gwed na allwch chi ddim cretu'r prygethwrs bob amser pan ma nhw'n gwed iddyn nhw fod mwn cwrdda mawr. Ond odd Mishtir Morgan Jones yn gwed iddo fa'ch gweld chi yn Berdar a bo chi'n cofio ata i'n fawr, a ma raid i fod a'n gwed y gwir felny. A rw i'n ddiolchgar iawn i chi am gofio am dana i, syr. On i'n gofyn iddo fa shwd odd R.B. 'n prygethu. "Hardderchog, Bendigetig, Alaliwia, mynta fa. Ma'n dda gen i fod a wedi gwella, mynta finna. On, i'n meddwl dim llawar o hono fa pan glywas i fa, a dw i ddim

 

 

 

 

None(delwedd 5587) (20 Ebrill 1916)

yn cofio mod i wedi bod mewn capal byth odd ar hynny, a mi fysa arna i dicyn o ofan mynd i glywad R.B. Sut felly, Dramp annwyl? mynta Mishtir Morgan Jones. Wel, fel hyn, mynta finna, odd a'n wynad ofnadw wrth bregethu ag yn bwcwth pethach cas i'r rhai fysa ddim yn cretu'r pethach odd a'n weyd. A shwd gallswn i gretu pethach nag on i'n gwpod dim yn u cylch nhw. Odd a'n bwcwth y'n hala ni i uffarn i gyd os na nelsan ni bopath odd a isia i ni.

 

Nawr dw i ddim yn gwpod dim am fy lle poeth yna, pun a oti fa i gal ne bido. Ma rhai'n gwed nag s dim shwd le. Mi wetws Gwili 'slawar dydd yn y "Geninan" taw ceffyl pregethwyr odd uffarn, ac fe "aeth, mynta fa, "lle'r aeth ceffylau da." A mi glywas i un dyn galluog yn gwed y dylsa Gwili fod yn gwpod achos i fod a wedi bod tuhwnt i'r llen. Wn i ddim beth ma hynny'n olycu, os nage'i fod a wedi cal eitha ffit a wedi gweld ym mhellach na chyrra'r wlad. Ond hyn yw hi, Mishtir Jones, dw i ddim leico clywad pregethwrs yn wleua am y lle poeth felsa gyta nhw awdurdod i hala'r sawl fynsan nhw iddo fa. "Hm, hm," mynta Mishtir Morgan Jones, "mi nelsach chi brygethwr tan gamp. Na, na, Mishtir Jones, wleua ticyn o sens a chi w i. Mi wetws R.B. lot o bethach erill fuws yn help i fi beido mynd i rondo ar brecath byth weti'n. Odd a'n cnoco ar ben rhyw rai odd yn ishta mwn blawd llif, odd hynny ddim yn help i santeiddrwydd, mynta fa. Wi ddim wedi gweld neb yn ishta mwn blawd llif, ond tysan nhw'n gneud hynny dw i ddim yn gweld fod catar esmwth o rawn ceffyla ne groen mochyn ddim yn fwy santadd na blawd llif. A wi'n ffaelu gweld fod mynd i

 

 

 

 

None

(delwedd 5588) (20 Ebrill 1916)

weld drama lawar gwath na mynd i amball gwrdd mawr fel odd a'n gweyd. Ma fa'i hunan yn treio bod mar ddramaticyddol a gall a yn y Pulpud. Ma fa'n cnoco'r Beibil, yn dangos i ddannadd pan ddylsa fa ddishgwl yn neis, a ma fa'n gwenu fel angal pan ma fa'n mynd i roi pigad i chi.

 

 

Stop, it, stop it," mynta Mishtir Morgan Jones, "Dramp annwyl, rych chi'n ymylu ar gaplu hurddas."

 

Nacw i, Mishtir,, Jones," mynta nna. Ond sens yw sens. Mi wetws lot o bethach erill hed, am ferchad hannar porcyn yn y Theatres, a shwd dylsa rhai odd yn cysgu gyta'u giddyl neud. Rw i'n gwed y gwir on i wedi mynd i deimlo'n rhyfadd iawn. Odd y bechgyn a'r merched ifenc ofan dishgwl ar 'u giddyl pan odd a wrthin gwed y pethach hyn. A beth odd isha son am danyn nhw o'r Pulpud. A mi weta wrthoch chi beth arall, Mishtir Jones, dw i ddim yn leico clywad rhai'n gwed o'r pulpud fod dynon ffein, caretig, cymwynasgar yn mynd i uffarn os na fyddan nhwn cretu'r peth ma'r prygethwr yn wed. Os ma dynon fel hyn sy'n mynd i uffarn, rw i'n mynd yno mhunan. Rw i'n credu hyn y bydd dyn yn fwy tepig o fynd i le da os bydd a wedi bod yn garetig i'r Tramp nag am i fod a wedi gwishgo silcan a cholar ci wedi i startsho."

 

"Hold on, hold on, Dramp annwyl, ma arna i ofan ych bod chi'n dirywio, mynta Mishtir Jones.

 

Wel, ma rhwpath rhyfadd wedi dod drostw i'n ddiweddar er pan ges i'n argyhoeddi gyda chi, gobeitho nag w i ddim yn mynd yn wth nag on i. Ond rw i wedi wedi bod yn rhoi'r pethach on in glywad slawar dydd atu giddyl, a rw i felswn i'n meddwl

y gallswn gretu ticyn yn y Gwaretwr, sa'r prygethwrs yn rhoi llai o drimins am dano fa. Wel, dyma fi wedi gwed wrthoch chi, Mishtir Jones, nes ma mhen i'n dost. Peidwch a bod yn ddierth yn y sgupor yma.

TRAMP.

 

...

 

...

 

 

 

None

(delwedd 5561)

Y Darian. 1 Mehefin 1916.

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, Ma raid i fi weyd ticyn o'r hanes ffor des i'r Mowntan Hash. Ry'ch chi'n cofio pan ddes i lawr i Whitland mod i yn yr hecspres a nag odd hwnnw ddim yn meddwl aros yno, a finna yn ol y cyfarwyddyd yn y "Notice yn tynnu'r cord i stopio'r trein "in case of emergency." Mi ges i waith mawr i perswato nhw yn y stesion i fod a'n cs o hemyrgensi i fi ddod mas yn Whitland. Odd rhai o nhw'n wleua felsa fa ddim o bwys mynd a dyn o'i ffordd lawr i waelod Shir Bemro. Wrth ddod nol on i'n pendarfynnu iwso nhrad. Ar rheiny y'n ni wedi'n bwriatu i symud wedi'r cwbwl. Rw i'n cretu bysa'r byd yma sopyn gwell nag yw a tysa yma fwy o drad yn symud a llai o whils. Dyw dynon yn gweld neb na dim nawr pan ma nhw'n symud, dim ond trwyna a gwyneta rhai sy'n ishta ar u cyfar nhw yn y trein. Rown i'n weddol barod i daith nawr hed. Rych chi'n cofio i'r Cynghorwr Mishtir Prosar o'r Sefn Sisters y'n anrhydeddu i a phar o sgitsha pan on i'n mynd o'r Onllwyn; ma rheiny wedi dala'n dda digynnig ys gwetws gwyr Cwm Tawa, ag yn gysurus dros ben. Wedi clywad fod y Cynghorwr wedi anfarwoli ei hun wrth roi sgitsha i Dramp y Darian, mi benderfynws Comiti'r Cop yn y Sefn hala par o'u sgitsha nhwytha i fi a dau bar o lasis a spesimans o lawar o bethach erill odd gyta nhw yn y shop a chroeso i fi byrnu unrhyw beth odd gyta nhw yn y Cop pan ddelswn ni i'r Sefn nesa. Welas i ddim llawar o neb on i'n napod nes on i yn Llanelli. Yno mi ddath rhyw wr bynheddig ymlan ata i; odda wedi deall mod i'n rhywun. A rhyfadd fel ma'r prygethwrs yma'n tynnu ata i'n ddiweddar. Y Parch. Llew Morgan odd y gwr bynheddig hyn, a ta beth yw syniata'r Weslas am y "ddynol natur," ma "natur ddynol" go dda yn y Llew. Odd a wedi bod yn pyrgethu mwn cwrdd mawr gyta Weslas Llanelli, a nhw ddylsan fod yn well ar ol grondo arno.

 

 

 

 

None

Wedi i fi ddod i Bertawa on i'n catw orwth bawb on i'n napod, ne fyswn i byth yn cyrradd i'r Mownt, a dicon prin y byswn i'n dod oddyno'n sopor. Mi welas gip ar Fishtir y Cynel yno ag ar Dafydd Gwr Nansen, a'r olwg ar Dafydd druan yn tystio taw Nansen odd o hyd yn ben. Ma dyn wedi mynd yn beth gwael hed pan yw a'n ddim ond gwr i hon a hon, yn enwetig os taw rhyw hen griatur fel Nansen yw honno. Chaiff Dafydd druan ddim sgrifennu llythyr i'r wasg heb iddo fa'i seino fa fel gwr Nansan. Ma son mawr am hen gymeriad yn un o'ch dramas chi, Mishtir Gol., a Ned Huw, gwr Sian, yw hwnnw. Ma nhw'n gwed taw Dafydd gwr Nansen odd yr horijinal. Pan briota i Alis rw i'n siwr na fydd dim shwd annhrefn yn y'n ty ni. Mi fydd yn dicyn o job iddi nghal i i adfarteiso mhunan fel gwr iddi, fel ma Dafydd druan yn gorffod gneud bob wthnos. Ma rhyw dicyn o dalant yn Dafydd, ond dos ynddo fa ddim asgwrn cefn, a ma'n dda hynny falle, ne mi fysa Nansen yn siwr o'i dorri fa. Wedi i fi gl cino lawn yn nhy "Thomas Cafe," 214 High Street, y dyn yna rych chi'n gweld i enw fa yn y "Darian, mi gnes hi nawr am dramcar Castall Nedd. Dyma'r unig gerbyd w i'n weld yn trafaelu'n respectabl yw hwn. Byw a ddim yn i chynnig hi fwy na four miles an hour, a dyw a ariod wedi bwrw neb lawr wrth fynd. Pan gyrhaeddas i Gwm Nedd dyma ryw wrbynheddig arall a golwg awdurdodol arno fa yn rhoi i law ar y'n ysgwydd i ag yn gwed "Tramp y Darian, tawn i byth o'r fan yma!" A phwy odd a ond Mishtir Thomas Williams, y Scwl. A dishefoni'n brudd erbyn holi on i wedi bod yn labro gyda'i dad pan odd a'n gontractor yng ngwaith Fforchygaran. Wyddoch chi beth, Mishtir Golycydd, chi ddylsech g1 Mishtir Williams i sgrifennu rhacor i'r "Darian." Ma fan Gymro o'r top i'r gwaelod, a ma hynny dicyn yn rhyfadd mwn Scwlmastar. Rw i'n cofio i fi fod bron a chal ffiflt [sic; = ffit] pan glywas i'n hen scwl ni ar war Llandeilo'n siarad Cwmrag am Y tro cynta; wath wyddwn i ddim taw Cymro odd John Jones yScwl, a odd yna dishgwl felsa fa wedi colli i ddigniti wrth neud ag yn troi i wefla felsa faw ynddy nhw. Pan on i'n siarad a Mishtir Williams dyma ryw fonesig siriol yn dwad heibo, a mi hintrodiwsws Mishtir Williams fi iddi. Odd hitha yn scwl-mistras ag yn siarad Cwmrag. Odd hi'n ych napod chi, syr, ag yn cofio atoch chi, a ron nhwn y'n hinfeito i'n gynnas iawn i Gwm Nedd ar ol i fi neud pethach yn streit ym Mowntan Hash. Mi dreia gwpla hanas y daith y tro nesa. Ma Hywal Nedd yn cofio atoch chi. TRAMP.

 

(delwedd 5562)

 

....

 

 

None

(delwedd 5606)

Y Darian. 3 Awst 1916.

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, -

Odd Mab y Wawr ar fai mawr i dowlu dyn ffein fel Mishtir Ap Pedr Hir i shwd bemblath, a gan fod y gwr bynheddig hynny wedi gatal y matar i fi idd i benderfynnu, dos dim i neud nawr ond gwed wrtho fa am gysgu'n dawal a gatal rhyngddo i a Mab y Wawr. Y fe yw e er fod Mab y Wawr yn gwed na fu e ddim ar y Golf Lincs. Mi ddylswn i wed hefyd fod yna un blyndar yn y'n llythyr i pan wetas i taw yn y Cownsil Sgwl odd Ap Pedr Hir. Yn y Cowntin Sgwl ma fa, a ma honno'n uwch o lawar, mynta nhw, a'r plant sy'n mynd iddi'n fwy o seis, a rw i am neud hapolodgi diderfyn iddo fa. Mi wetws Ap Pedr Hir stori fach bert digynnig ar ddiwedd i lythyr, a mi glywas hen frawd o'r Rhos yn gwed stori depig iawn iddi. Odd a'n gwed fod y Doctor Hedwars, rhyw ddyn mawr sy'n byw yng Nghaerdydd, wedi mynd i byrgethu yng nghapel i frawd, D. Holifar Hedwars, dyn mawr arall odd yn byw yn Shir Bemro ag yn sgrifennu i'r wasg fel finna, a rodd y ddau yn depig iawn idd u giddyl. Dydd Llun ar ol hynny mi ath y Doctor Hedwars mas am dro, a rodd hen frawd o'r eglwys, odd ddim yn gweld yn dda, mas am dro, a phan welws a Ddoctor Hedwars mi feddylws taw i weinidog odd a, a mi ofynnws iddo, Shwd y'ch chi heddy, Mishtir Hedwars?" A wedi iddo fa sylwi, O sefwch chi," mynta fa, "dw i ddim yn shiwr nawr pun a chi ne'ch brawd sy yma; o sgusotwch fi, mi wela nawr taw'ch brawd sy yma!"

Ma'r bachan o'r North sy'n lodgo yn yr un ty a fi wedi dwad yn fachan go dda. Ma fa'n ddirwestwr selog byth er pan yfws a'r botelad Blac an Wheit. Dyw a ddim yn moyn clywad son am whisci byth oddar hynny. Felny ma'n amlwg fod mwy nag un ffordd i neud dyn yn ddirwestwr. Mi fu raid cal B.A. o Whitland i'n argyhoeddi i, ond allswn i feddwl y bysa rhoi potelad gyfan o whisci ym mola, dyn am dro cystal a dim.

Ma'r bachan o'r North hefyd yn teimlo hintrest mawr yn y Darian oddar ma'r Gogleddwr yn sgrifennu iddi ar hoyw, groyw, loyw. Ma fa'n tystio fod y Gogleddwr wedi gneud cawl pys o'r Sol Ffa. Ma pris y tatws, mynta fe, yn bwysicach na dim byd arall yn y ddadl, a dyw Sol Ffa, na D.E.E., na Sarnicol ddim wedi mentro twtsh a'r cwestiwn hyn. Os ca i wed 'y marn y mhunan ar "hoyw," rw in cretu taw unsill odd a cyn i fi dorri 'nghs, ond ma fa'n ddeusill odd ar hynny, a ma'r witw fach yma'n gwed y bydd y tywydd sych a'r gwres yn siwr o effeithio ar bris y tatws. Ma Dafydd y Crydd yn arfadd gneud popath fydda i'n wed wrtho fa, a falla gwed a dicyn am hoyw, loyw, groyw a gneud mesur petar lein i'r witw fach w i'n lodgo gyda hi.

TRAMP.

.....

 

 

None

(delwedd 5618)

Y Darian. 28 Medi 1916.

 

Llith y Tramp.

I'r 'Darian,' un o'r deri - yw y Tramp,

Yn troi mewn mawrhydi.

- Dafydd y Crydd.

Mishtir Golycydd,-

Llythyr byr sgrifenna i heddy, wath rw i wedi dihysbyddu fy nerth wrth dreio gneud englyn - y mesur petar lein yna sy'n clecian, ne'n whislan, ne beth bynnag fydda a, a chi wyddoch fod gneud gwaith anghyfarwydd yn difa nerth dyn beth bynnag fydd a. Feddylas i ariod y bysa cymaint o waith i gal ambell glec idd 'i lle. On i wedi mynd lan i ochor y mynydd yma am dro a mi welas ddraenen wen yn llawn ffrwyth cochion addfed yn y berth, a mi nes englyn iddi fel hyn:

Ddraenen deg a'i grawn yn do, - yr adar

A oedant lle byddo;

Wedi i haul rawd ei hulio;

Dyry bryd i adar bro.

Chi welwch mod i wedi gorfod cymryd benthyg peth o englyn Eifion Wyn i neud y'n englyn i. Rw i'n meddwl mod i wedi gneud gwaith dicyn yn fwy twt na rhyw gymysgwch fel hyn odd yn y Genedlaethol:

Y Pren Criafol.

(Y Gerddinen.)

(Y Gerdinen.)

Onnen deg a'i grawn yn do - yr adar

A oedant lle byddo;

Wedi i haul Awst ei hulio,

Gwaedgoch ei brig - degwch bro.

Nawr, os leica Eifion Wyn gl lein ne ddwy o'n englyn i, i wella ticyn ar i englyn e ma iddo fa roeso; falla galla hynny fod yn help iddo i droi i ben a o Jeriwsalem.

Mi fu Andras o row yn y ty yma'r wythnos ddiwetha. Rodd y widw fach w i'n lodgo gyda hi wedi cal gafel yn yr Inglis Rifiw ag yn darllen precath Dafydd Bern Dafydd gan Dai Lanlas o Shir Barteifi. Pan ddath hi at un o bac hed eidias Dai mi fflamws lan a mi dowlws y rifiw at y mhen i nes own i'n hurt reit, a odd hi'n y'n ordro i mas o'r ty dder and dden. Pam oet ti'n dod a stwff fel hyn i nhy i? mynta hi, yr hen fochyn shwd ag wyt ti. Mi dawelws lawr pan wetas i mod i wedi pyrnu'r rifiw er mwyn cribo ticyn ar wallt Dai Lanlas yn y Darian. On i wedi arfadd catw ty rispectabl, mynta hi, felsa hi'n teimlo i bod hi wedi cal baw yn i dannadd.

TRAMP.

 

.....

 

 

None

(delwedd 5611)

Y Darian. 26 Hydref 1916

 

Llith y Tramp.

 

"I'r 'Darian,' un o'r deri - yw y Tramp,

Yn troi mewn mawrhydi."

- Dafydd y Crydd.

 

Mishtir Golycydd, - Pen welas i lith Mari o Dreharris yn y "Darian" yn rhoi gwahoddiad i fi fynd yno mi deimlas ryw anesmwythdra rhyfadd ym Mowntan Hash. A wyddoch chi beth lle digysur iawn sy yma i ddyn o dalant fel fi. Ma nhw'n Sysnicadd ofnadw yma, ag onibai am ryw gwpwl bach o hetholedigion sy'n para'n ffyddlon, fysa fa wahaniath yn y byd tysa'r lle'n mynd ar dn. Os nad ych chi'n cretu'r peth w i'n wed wrthoch chi dewch chi lawr yma gyta'r nos a mi welwch yr hewlydd yn llawn o bob math o bethach, yn cerad yn ol a bln, yn ol a bln, yn ddiddiwadd. Ma. nhw'n mynd fel pendil cloc o un ochor i'r llall i'r lle, heb ddim amcan yn y byd ond treulo sgitsha a dishgwl yn wynepa'u giddl, a dishgwl yn dwp ma nhw hefyd.

 

Ma gwanhaniath mawr rhwng y dynon ifenc nawr a phan own i'n grwt yn Llandeilo. On nhw ddim yn gwishgo mor steilish y pryd hynny, ond odd ticyn o sens yn'u penna nhw a chymersan nhw ddim llawer am gerad yn ol a bln am oria i ddishgwl ar 'u giddyl a gwed nonsens wrth baso'i giddyl. Ma'n drueni mawr am danyn nhw, ond dyna, ar u tada a'u mama nhw ma'r bai, na basan nhw wedi dysgu ticyn o sens iddyn nhw a'u dysgu nhw i ddarllen a meddwl ticyn a siarad iaith 'u mama. Rw i'n siwr tasa Brynfab yn dod a'i ffust sy gyta fa yn y Sgubor i Mowntain Hash a dyrnu llond hewl o'r tacla, taw chytig o ŷd gelsa fa i fynd gartra yn 'i sach. Penna gweigion sy gyda nhw bron i gyd yma.

 

Wrth gwrs ma yma ddynon da yn y lle yn gneud i gora glas i gatw fa rhag mynd yn wath na ma fa, a ma hynny'n dicyn o job. Ma yma brygethwrs a beirdd a scwlmastars yn gneud gwaith da digynnig, ond ticyn o gamp fydd newid y bechgyn a'r merched ifenc sy'n Johnny Walkers ar hyd yr hewlydd. Dos dim pwysa yndyn nhw, a ma raid iddyn nhw fynd gyda'r gwynt.

 

Pan wetas i wrth Mishtir Hywel Nedd mod i'n mynd i matal, mi ath mwn stwmp, a mi wetws y bysa raid cl cwrdd ymadawol i fi, fod pob dyn mawr yn c1 cwrdd felny. Ond odd y bysa'n well cal cynhatladd Pontypridd drosodd yng nghynta, a bysa hynny'n rhoi ticyn o amser i'r prygethwrs a'r beirdd bartoi i hareithia a'u hanerchiadau barddonol i fi ar y'n ymadawiad. Yr eiddoch, etc.,

Y TRAMP.

 

 

.....

 

 

None

(delwedd 5592)

29 Tachwedd 1916

Y Darian

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, - Rodd yn dda iawn gyda fi weld ym Mwrdd y Gol. yn ddieddar fod tri ne bedwar o'n llithia i mwn llaw gyda chi. Cofiwch chi u catw nhw mwn llaw hed. Dodd hi ddim yn deg fod Dafydd y Crydd ar bechgyn erill yna'n cal gwed y cwbwl am yr henglyn, a finna ddim yn cal 'y mhig miwn. Cofiwchchi gatw'n llithia i erbyn Steddfod Genedlaethol nesa, a nid i hala nw i'r felin bapur. Fe neiff yr hyn wetas i am fesura petar lein Byrcan-ed y tro fel beirniatath ar yr henglynion ddaw i Gastall Nedd. Falla byddwch chi mor garetig a gwed wrtho i i bwy flotyn ne bren byddan nhw'n canu yno. Onibai fod Dafydd y Crydd wedi bod mor garetig a rhoi marn i am rai pethach yn i shop, fysa neb yn gwpod mod i wedi gwed gair ar faterion tra phwysig odd yn cwnnu o Lygad y Dydd.

Ma raid i fi wed gair y tro hyn am y Clem Edwars yna fun clebran yn y Parlament dydd Mowrth dywetha. Chlwes i ddim o enw'r dyn o'r blan trw wpod i fi, ond fyswn i'n leico gwpod a odd an towlu ata i pan odd an gwed fod milodd ar filodd o arian wedi u hala yn Sowth Wels er mwyn cal gan y coliars i stopo gwitho. Odd a'n sygesto fod yr arian hynny'n dwad o Germani. Dw i ddim yn gwpod pwy isha cwnnu rhyw hen bethach fel hyn sy nawr. Mi ges i lot o checs orwth y Ceisar amser dechra'r rhyfal am dynnu'r coliars mas ar streic, a mi rannas yr arian i gyd rhwng y lebar lidars. Ond mi ddiciws Mishtir Ceisar wrtho i am i fi roi Stanton yn y Parlament; ches i ddim rhacor o checs, a mi halws yr hen foi lythyr blagardus ofnadw ata i yn bwgwth hala eroplens a llonga awyr i fombardo pob ty gwair a, sgupor yn yr Iwneited Cingdom er mwyn y'n lladd i. Ond mi fydd e'i hunan wedi trigon hir cyn bydda i wedi gorffen trampo. Meddwl w i fod y coliars yn lwcus iawn fod Parlament y wlad hyn a'r Ceisar yn teimlo shwd intrest yndyn nhw. Ma'r Ceisar yn rhoi arian iddyn nhw am beido gwitho, a ma'r llywodraeth yn rhoi mwy iddyn nhw am weitho o hyd. Ma hi'n gwitho'n iawn felny, a. wi ddim yn gwpod pwy isha i Clem Edwars fynd i shwd stiw.

 

 

 

None

(delwedd 5593)

Mi adewas i Dafydd y Crydd yn Bertawe. Odd a'n fishi iawn y dwarnota hynny'n hecsamino mesura petar lein odd a wedi gal o'r North. Ma Dafydd yn aiarad cymint am farddoniath gyda Morgan y Teilwr a Eryr Penpych, nes ma fan shwr o fynd yn fardd i hunan os na feindiff a. Mi fysa hynnyn drychineb ofnadw, wath ma fa n grydd da iawn, a mi fysa'n resyn garw iddo fynd i iwso'i fynawyd ar betha gwytnach na lledar.

 

Wel rw i'n sgrifennu'r llith hyn o Sgupor Penygaer, a hynny yn Shir Barteifi. Dyw a ddim iws i fi roi'n adres yn rhy fanol, am fod y Ceisar ar lwc owt am dana i. Ma Mishtir Defis wedi gneud offis fach deidi iawn i fi yn y sgupor er mwyn i fi sgrifennu i'r Darian a derbyn ymwelwyr. Ma lot o feirdd yr ardal wedi bod gyda fi, a ma yma hanner llond y sgupor o fesura petar lein. Falla ceiff y darllenwyr olwg ar rai o honyn nhw'r tro nesa. Ma Daniel Tomos y postman yma bob dydd a mai awan ynta'n bwrlymu ys gwetws Alfa. I fi dilifrws a'r llythyr cynta eriod mwn sgupor, a dyma falch odd a or anrhytadd. Y bardd trwma a mwya gwreiddiol sy wedi canu i fi hyd yn hyn yw Ioan Glyndwr, a fel hyn yr ymfflamychws e pan welws e fi gynta: -

Bellach gallaf farwn ddedwydd, Fe ddaeth gwynfyd i fy rhan, - Gweld y Tramp! O fendigedig

Fraint yw hon i brydydd gwan! Cana fawen nerth dy sgeiriau, Cana iw athrylith gref; Penygaer a chlod ei sgubor Bellach gyfyd hyd y nef.

Ioan Glyndwr a'i Cant.

Beirdd eriil o fri mawr sy wedi bod yma yw Cynfelyn a Lias a Gwilym Ceri. Ma 'ma ardal dalentog iawn.

TRAMP.

 

....

 

 

 

None

(delwedd B0433)

Y Darian.

Ionawr 25, 1917.


Llith y Tramp.

 

Mishtir Golycydd, - Mi gretas i umwaith y bysa hanas yn angladd i wedi bod yn y Darian" cyn hyn, a chitha a'r darllenwyr i gyd yn eich galar. A wir i chi mi fydda i yn teimlo weitha wrth ddarllin hanas marwolaethau a chladdedigaethau fod marw yn beth da iawn. Rw i'n credu tasa ambell un dim and gwybod faint sy'n cl i wed ar i ol a, y basa fa wedi gnend ticyn o hast i fynd ms or byd yma'n gynt. Cofiwch chi nawr os dicwdd i fi farw rwbryd y bydd

Paragraff bach, twt,

yn ddicon i chi roi ar y'n ol i, er mwyn i chi allu catw lle i rai erill wd dicon am rai sy'n llai enwog na fi. Ond rw i'n crwydro, fel arfadd, ys gwetws y pregethwr wrth i destun.
Wedi i fi fod yn enjoio'm hunan am rai dwarnota yng Nghaerdydd mi glywis fod Arglwydd Rhondda wedi pyrnu ffyrmament a rhwpath arall. Wyddwn i yn y byd mawr beth odd ffyrmament, nes i fi ofyn i Ifano. Ma fe'n dicyn o sgolar mwn Cwmrg, a mi wedws wrtho i taw "wybren" odd ffyrmament. Yr argian fawr, mynta finna wrtho 'mhunan, os yw Arglwydd Rhondda wedi pyrnu'r ffyrmament, ni gawn well tywydd o hyn ms, ma fe'n ddyn o fusnas ag yn gwpod shwd i neud pethach yn iawn. A rodd yn ddicon amlwg i bawb fod rhywrai wedi bod yn mismanedgo'n ofnadw yn offis Ap Cawn ddiweddar. A ma'r tywydd yn awr wedi dwad yn nes idd i le na buodd i ys blynydde. Wedi meddwl ticyn mi ddath

Heida go dda

'mhen i fel ma nhw'n dwad weitha. | Mi feddylas y byswn i'n trei-o'r 4 4 "Western Mail" i gyhoeddi. Arglwydd Khonddia'n Lord of the Ffyrmament, a fel on nhw'n gwed yn y WSls d bei de, dyma on i 'n neuel yn y Swyddfa pan dchgwyddws y N trychinalr. Mi es i miwn trw'r dnvs a n i_ fi synnn gweld lle moo* steiJish :rno Wedi fi ofyn am yr heditor, dyma ryw ferch fa ch yn gwed wrtho i am ddwad iaji yu y lifTt ligyda hi; a wir, mi fyswn i'n ileico wynd lan yn uwch o la war gyda hi. Yw wil ffeind him in ddi heditorial, mynta hi pan on i'n mynd mas o'r lifft, a mi ddangosws y ffordd i Ii. trw lyw -baedj nar llwybr sy'n myncli le gwell. Thanciw, mai diar, mynta finna, a mi gwnnes y'n het ided a mi fues bron a ohwmpo wrth neud. Mi ges hyd i'r heditorial. Dw i ddim yn gwpod a odd yr heditor vno ne beido1, oiid odd yno lot o snyb heditors yn gwitho" gyment a gallsen nhw a dim amser gycla nhw i ddishgwl ar neb. Shenti'Msn, I mynta fi o'r diwedd, ai hf brot yw e good heidia, "Heida," ebe un o honynt, a "Heidia" ebr y llall. "Ddi heidia," ebr daiu neu dri o honynt. "Ai'm blowd!" ebr un arall, elsa nhw'n synnn fod neb wedi Qientro dod a "beid "ficIn i ollis. y Western Mail. "Ew ar yw," gofynnai un. Tramp y Darian," mynta finna. "He wants mynni," ebr vin. "Hi is a blwmin burglar," ebr y Unll. "No," mynta finna, Lord Rhondda has bot the ffyrma- weaxb, and hi want yw tw get deli gyfar- rnonttw 1nftk him lord of it." Ond os do fa dvma snwbyn i fi a dyma basged at. y mhen i, a dyma nh,"n cwnnu a myud fel brim mwn storm fLgyn erbyn rolyn niEiWr o bapur fel melin fdrter, it dyma Innunr'n troi a dyma gwmp mawr yu y llwybyr cuI a clan neu dri o dano fa. Dw i ddim yn siwr sawl haes.idental deth u dan y cwrap hynny, ond rw i'n gobitho fed yno rai wedi i dial hi. Drw drugar- ecld mi gsdieyn o tifin arnjTi nhw, ond wrth ft'enlu cat"r ccrneli yn y pasedj mi gas 'y n?ho;'n<?i i ddi'n Hed ddrwg, ag &r if* y cos i'm huiian yn syhcoiMjhy?.. Fu Dyn Talentog ariod yn nes i dosturip wrtho'i hunan Ia bus i'r adeg honno. On i'n ffeulu symud, a. motor car mawr yn dwad ymlan ar y Pryd, a on i'n meddwl yn siwr v bysa fa'n mynd. dros 'y pthen i, Nx, ii- on i'n. teimlo ar y pryd yn ddicon bolon icido fa nghwpla i 0 mhoen, Oud pwy odd yn y motor ear ond Arglwydd Rhondda. "Y machgian mawr i," mynta fynta, pe sy wedi diewdd i ti?" Mi wetas inna'r hanas wrtho fa, a midrlishgwlw8 yn ffyrnig at offis y Western Sfail, mi wetws y bysa iiishviiii disaster arall ar ol hyn. Ma nhw wedi gneud disastar biidur a-rlia t, ta beth," my-nta tinna, 'dos dim grym symud Haw nil- throed yndo i, # a ma'n Uerfs i wedi 'n shatro.^ Ddwa i byth yr nn fath ag own i eyn i fi fynd i Offis y Western Mail." Paid a. malio dim blewyn," mynta fynta, "ma gen i stwif i dy weUa eli," a dyma -ti tynnu tin o 8ana togCll mas o' i boced. Cymer di hwn," mynta fai "a mi fyddi'n gallach dyn, a mi fydd dy jierfs di fel steel. Dim ond i ti gymryd hwn fe ddoi di i deimlo tod y tywydd, run fath a theyrnas nefodd, i raddii pell ,0'1' tu flL""N,jl i ti." A gwir wetws a, rw i'n teijnl.o'n ,^wy< ta!<'ntog? o lawar, a'r groes fei*r sv gen -i ,fp]sa h?u ()C err s?, ?,,eii I-felsa -hi'ii ti?vi-i -ig (;,s III ?i'llyfitli, N' ?yd yto. Odd yn dda gen i gyrradd Tre-_ ha.ms, a gweld Ceiriosydd yn y'n aros i ar y stesion mor siriol a ma'i enw fa'n awgrymu. TRAMP.

 

.....

 

 

None

(delwedd 5612)

Y Darian 27 Medi 1917

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, Rw i am i chi gatw'n llith i ar y cwestiwn beth ddath o John Jones, Cwmgwrach, alias John Jones, Cwmtawe, nol am dicyn, er i fod a'n gwestiwn tra phwysig, a gweddillion marwoledig yr ymadawedig yr wedi eu cael mwn gwahanol ranna o'r Dyffryn, sef Dyffryn Nedd. Hyd yon hyn ma'n amheus iawn puna ai'r rhyw deg ne ryw ysbryion o'r lle sy tanon ni fu'n i dynnu fa'n bishis orwth i giddyl. Beth bynnag ma fa wedi mynd, a heddwch idd i lwch a ys gwetws ych gohebwrs chi. Mi ddylswn weyd fod golwg foddlon iawn ar Mari Jones a Betsi Gibbs pan adewas i a Resolfan.

Y gwir ag e, Mishtir Gol., ma raid i fi fod yn ofalus rhag colli mhen y dyddia hyn. Ma Arglwydd Rhondda a Lloyd George yn meddwl taw nhw sy'n llywodraethu'r byd. Ond mi alla i fentro gwed wrthyn nag os dim son am u henwa nhw os bydda i gerllaw, yn enwetig gyda'r merched ifenc a'r gwidwod. A ma enwocrwydd mwy yn aros i yto. Rodd yn dda iawn gen i weld llith Eryres Penrhwpl yn y ngwadd i lawr i Rydlewis. Mi gwnnws i geira caretig hi ryw ysfa mynd yndo i a'r unig ffordd i allu mynd odd mynd heb wpod i widw fach Resolfen a Betsi Gibbs a Mari Jones, ne chawn i byth fynd oddyno. On nhw'n yn watsho i bob dydd er pan welson nhw lythyr yr yr Eryres fwyn, a beth nes i un dwarnod ond cwnui ticat i Berdar a gwed mod in mynd i Byrtawa trw Gwm Rhondda.

Wrth fynd trw Mowntan Hash mi gas Hywal Nedd gip arna i, a mi fuws bron mynd dan y trn wrth dreio shiglo llaw a fi a rhoi cusan i fi ar tren wedi starto. Mi safiws heb gal llawar o niwed, a ma'n depig fod Doctor Arthur Jones wedi riparo hynny odd ishe arno fa. Rw in ddiolchgar iawn iddo am fynd i gymint o berigl er mwyn i hen ffrind. Wedi'r ticyn helynt hyn mi ddiallws hoffishals y lein fod Tramp y Darian yn y tren, a nhw halson weiar i bob station, a dyna ble odd tyrfa ymhob stesion wedi dod i ngweld i'n mynd heibo. Ym Mhenrhiwceibr yr oedd Ap Valant a Benjamin, a disgleirdab awan fyw yn u whynepa nhw, a lot o ffwlscap yn u 'law nhw. Mi letws yr Ap i bapur, a mi ddechreuws ddarllin:

O, fy hawen, rhaid im grefu

Arnat ti i ddeffro nawr

O'th gysgadrwydd hir i ganu

Croeso pur i harwr mawr;

Pe bae gennyf bwyntil hang

Yna startws y tren cyn iddo gwplar pennill cynta. Un syten yw tren y Taff. Rw i'n gobitho haliff Ap Valant y gan lawr i Rydlewis. Fyswn i'n meddwl fod y pennill yn led dda a styried i fod

 

 

None

(delwedd 5613)

a wedi i neud a wrth gwnni ticat.

Wedi i fi gyrradd Pontypridd, odd Brynfab wedi clywad yn y Farchnad, a odd ynta a'r Cynghorwr Huw T. Richards, a lluoedd o feirdd llai, wedi dod i'r stesion i roi bendith i fi wrth baso. Chs y Cynghorwr ddim amsar i fflamychu, ond mi lwyddws Brynfab i wed pennill bach neis wrtho i pan oen ni'n rheteg o un platfform i'r llall. A fel hyn odd a:

Fe glywir son am hoesa

Am henw'n enwog dramp,

Os hangyhyd ei goesa

Mae'n grwytryn tan ei gamp;

Y ma gen inna sgupor

Ar fferm yr Endra draw,

Drws onno hiddo'n acor,

A chroeso mawr pan ddaw.

Thanciw feri ceindli, Brynfab.

 

Pan on in mynd trw Drealo, pwy odd yno ono y'n hen bartnar i ar dramp ys llawar dydd, sef yw efe W. Basset, o Lechwadd Penrys, a dyma fa'n towlu pownd o shwgir ir compartment. a mesur petar miwn i'r compartment. A fel hyn ma'r mesur

Dail fel symudol fod,- clau horacl,

Harwr y gwidwod;

Os cloff o glun, wr hynod,

Trwmpyn yw, tramp yw ei nod.

Wrth fynd trw Dreorci, mi welwn Eryr Parc y Cwm a Iolyn Penpych a'u dwy wracadd wedi dod yno'n chwys dyferol. Mi rows Eryres Parcycwm ddau bownd o reis i fi a gwraig yr Iolyn owns o Ffranclin. Pan odd y tren yn starto dyma'r Eryr yn gwaeddi:

Rwy'n cofio'r Crwydryn serchog

I'r cwm yn dod fel cilog,

Ac fel y gwnaed hen Gymro neis

Gan bwtin reis yn henwog.

Ond ma raid i fi bido gwed y cwbwl gymrws le odd yno i Byrtawa, ne af i byth i Benrhiwpal. Falle gweta i air am y Cender rwbryd yto. Mi drois miwn at Dafydd y Crydd yn Byrtawa, mi fues jist a'i alw fa'n Dewi Sant, wath ma fa wedi mynd yn ddiwiol iawn yn ddiweddar. Ma fa jist a mynd yn rhy ddiwiol i sgrifennu i'r Darian. Ma gyta fa lith ar waith ys tair wthnos, mynte fa, ar goblera. Well i chi roi tw bi continiwd" fan hyn, Mishtir Gol. TRAMP.

 

.....

 

 

 

None

(delwedd 5665)

Y Darian. 26 Mehefin 1919.

Llith y Tramp.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dy Gwener cyn y Sulgwyn fe dderbynes lythyr o Landrindod, odd wrth wr bynheddig sydd yno ar i holide, yn gofyn i fi fynd lan shag yno am bythewnos, a'i fod a weti spco rwm i fi yn y Pymp Hows, yr hotel fwya swanci yn y lle mwya swanci yng Nghymru, a fe halws John Brad- bury i dalu'r train shag yno. Fe halws v llythyr fi i stwmp, blecid down i ddim weti breddwvto am shwd beth. Ma'n wir i fi neud tro bach caretig ag e pan odd hi'n galad arno fa yn mish Eprill dwetha, a dodd neb arall "allsa i nuthur e ond y fi, ond own i'n dishgwl dim am hynny, blecid "dygwch feicha'ch giddil" mynta'r Apostol. Rodd yr hen ddynon slawar dydd yn arfar gweid fod nuthur daioni yn talu, a ma fa, hed, blecid dyna shwd y detho i yma. Bora dy Satwn rown i'n ffarwelo a Llanfapon, lle y ceso i groeso calon. Rodd Mrs. Niclas yn llefan yn dost wrth weid gwd bei, a weti i fi fynd mas o'r golwg fe ddalas inna mhunan yn sniffan, a rodd lwmpyn mowr weti cwnnu yn llwnc Dafydd Niclas, a fe ffilws weid dim - a ma fa shwd glebryn hed - fe ffilws weid "newch hast yma yto," isht a ma fa'n weid wrth y mama pan ma nhw yn mynd ato fe i registro'u plant. Bendith arnyn nhw u dou, weta i. Fe dderbynas infiteshion y gwr bynheddig caretig am fagad o resyma, ond yn benna, cal cyfla i fod yng Nghynatladd fowr yr Hm Riwl i Gymru. Rodd gita fi resyma erill, a falla cewch chi nhw cyn y dwa i odd I ma. Yr own i yng Nghynatladd Caerdydd alwd i setlo cal Sgyrfennydd i Gymru, a rodd yn dda da fi i'r Cyng. Jordan o Barcyderi, ac erill, i droi'r bordydd ar fatar y Sgyrfennydd yn y Gynhatladd honno, blecid own i'n timlo fod ishe mwy o drafotath nag ellid roi miwn un cwrdd, a fe licas y syniad o gal Cynhatladd fowr o gynrychiolwrs o bob Pyblic Bodi i drafod y matar yn i holl agwedda. Ond wyddoch chi, syr, rown i'n dowto Llandrindod fel lle i gynnal y Gynhatladd, blecid lle i drulo holide, h.y., lle i ifed Saline a Sulphur, i whara pela a golff, i smoco a nuthur dim byd, yw Llandrindod. Slawar dydd, pan own i'n gallu ffordo, fe fues yn tynnu sha'r Confenshions yno, a dyna fel own i'n timlo bob amsar yndyn nhw, fod y pethach mowr ysbrydol yn dimando mwy o sylw na ma dyn yn allu roi pan ma fa ar holide. A gweid y gwir wrthoch chi rown i'n onfi na chela'r matar mowr o Hm Riwl i Gymru ddim o'r sylw a'r drafotath ddyla fa gal gita dynion ar holide, ond whara teg iddyn nhw fe nethon yn lled dda, nenwetig rhai o honyn nhw. Rodd yno gwplach on Haelota Seneddol ni weti dod i'r Gynhatledd, i gal gweld shwd odd y gwynt yn whwthu, ma'n depig. Miwn cwrdd mor bwysig fe ddishgwlech iddyn nhw i fod yno bob jac, ond on nhw ddim. Os blynydda, nawr, ma hirath dwfwn yng nghalon yn cenedl ni am gal trenfu i thy i hunan, yn lle bod John Bwl a'i fys ymhob peth sy'n j blongad i ni, ond ma na rw ymraniada I a thimlada drwg-dypus, yn stopo'r genedl i fod yn unol yn i chaish, a blaw hynny ma selfishness rhai dynon uchelgeishol sy'n cisho troi popeth i'w montish u hunen, yn rhwstro'r genedl igal beth ma hi'n moin. Whara teg i ni sdim o ni byth yn ffraeo sha'n cymdocon, ondfe fraewn sha'n giddil o fora tan nos; ond ma rhw obath nawr y gwelir y gwahanol

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd 5666)

bartïon yn marcho da'i giddil sha Gwlad Canaan Horn Riwl. Pan gwplws y Gynhatladd fe dimlwn yn bod ni'n gwpod ble y safwn ni, a beth yw'n hisha ni. Or blan wyddan ni ddim beth on ni isha, blecid odd un yn gwiddi am y peth hyn, ar llall yn llefan am y peth arall. Un arwdd dda odd fod pob Pyblic Bodi, a phob plaid wleidyddol, yn cal i riprisento yn y Gynhatladd; ond alia i ddim gweid, j hed, u bod nhw'n "gytun yn yr un lie," heb neb yn tynnu'n gros, blecid own i'n gallu gweid fod y naill blaid yn watcho'r nail, yr whole-hoggers yn catw llycad ar blaid y Sgyrfennydd 1 Gymrui a feisi-fersa, a fe wetws Harglwydd Faer Cardydd wrth Towyn am geuad i ben. Meddylwch o brysur nawr gweid wrth Towyn o bawb am geuad i ben! Ma Towyn miwn cyn- hatladd isht a ci hela ar ct; canddo, gita i ben ar acor, a'i dafod mas, blecid dyna shwt ma fa'n anatlu ac yn sento"i sglyfath. Fe rows yr areithwrs olwg gysurus i fi ar Horn Riwl yn i pherthynas '1 gwahanol agwedda'n bywyd cen- edlithol, wrth weid u barn ar beth ddyle Cymru ofyn am dano. Rown i mhunan yn timlo ma Llewelyn Wil- liams odd top" y tepot. Ma'n drenu i fod a mas o'r Parlament. Gobitho w i y gofyniff etholwrs y Swansea East iddo fa i ddod i lanw'r set honno sy weti mynd yn wag drwy farwoleth Mr. T. J. Williams, ac y dishgwla fe a Mr. E. T. John ar fod yr Horn Riwl gawn ni yn siwto Cymru. A fe liewn weld y Gynhatladd, ne'r Pwllgor Gweithol, yn cwnnu ati i stwmpo'r wlad o Gardydd i Gargybi, i syporto'r caish am Sgyrfennydd a Horn Riwl, mor gynted ag y gellir, gan fod v Gynhatladd weti gallu cyd-weld ar beth sy isha ar Gymru. Weta i ddim rhacor nawr blecid ma'n rhaid i fynd i wishgo ar gyfar cino. Ble ceso i yn dres siwt? Fe weta wrthoch chi. Mor gynted ag y clyws Brynfab mod i'n mynd sha Llandrindod, ac yn mynd i lodgo i'r Pymp Hows Hotel, fe rows fencyd i un e fi yn y funad, ond fe wetws wrtho i am Sndo pido i seimi hi. Falla sgyrfenna i dicyn o lianas Cyn- hatladd yr Eglwyswrs yr wsnoth nesa, os bydda i byw ac iach, a fe ddylwn fod a finna'n lodgo yn Llandrindod. TRAMP, O.B.E. HOL-NOTIAD: "Skunk" ac nid "skime" ddyle fod y gair yn henglyn W. i'r "Cadger."

 

.....

 

 

None

(delwedd B0441)

News Cite Share

Llith y Tramp. Mishtir Golycydd,��Yr wsnoth hyn rwyn hala i chi rifiw Mr. Niclas, Llanfapon, o'r "White Lify." Ond cofiwch chi, er taw fi apwyntws y bord, dw i ddim yn dala mhunan yn risponsibl am olygiata'm cyd-aelota ar y llifir anghyffretin sy weti bod o dan searchlight yn barn ni'n tri. Ma pob un weti cal perffaith ryddid i sgyrfennu fel odd e'n dewish. Heb racor o bilo wye dyma sylwata Mr. Niclas��"Yr odd yn dda da fi fod y Tramp weti gofyn I Dr. Kenvyn i ishte ar v bord of rifiwars, am i fod a'n scolar, ac er mwyn i'r Lily i gal pob whara teg i wascar i pherarogl, fel y gwetwn ni. Dw i ddim yn cyd- fynd a phopeth ma'r Dr. dyscedig weti weid am y 'White Lily.' Ond wetny falle taw fe sy'n reit, a finna sy'n roiig. Ta beth am hynny, fe ddarllenas i'r llifir betar gwaith, a rodd y 'White Lily' yn mynd yn wynnach bob smac, ac fel y gwetas i o'r blan, ma'r llifir yn epock=making book. Pan ddechreuas i ddarllan e'r tro cynta fe wetas wrth y Tramp mai 'The Red Cabbage' ddyla'r enw fod; ond weti darllan ymlan fe welas fod yr enw'n reit i wala��'White Lily.' Fel y sylws Dr. Kenvyn yn ddecha budir, ma na lot o arhennigrwdd yn perthyn i'r llifir, ond y peth dynnws fwya o'n sylw i odd i naturioldeb e. Dyma ychydig o engreiffte o'r peth g-isbo -\ve i d. wy'n gisho weid. Fel ych chi'n gwpod, Mr. Gol., ma'r llifir*\n mynd a ni yn ol sha'r amsar v torrws y ffirm gymrws y contract i gwnnu Twr Babel, a ma Toriel yn gweid wrtho ni shwd on nhw'n byw pyrt hynny yn ardaloedd Diilais a Mellte. Fe etho reit miwn, gita Toriel yr»v llifir, i, cave tad a mam y 'White a ma pictwr yr awdur o'r 1'*01, v parlwr odd a allwn i fcddwl, mor naturiol a' up to date a tawn i yn ych parlwr chi. i blecid fe ginta fod parlwr da chithe fel sy gita ninne. Ma'r pictwr mor 'true to nature,' os gwetws Mr. W. Brian slawar dydd, fel vr own i'n dishgwl gweid warmin pan, llunia Christmas Evans, Lloyd George, y Tramp, O. B. E., a sampler o waith y 'White Lily,' yn hong-ad ar y wal. i Wetny, run ni'n cal snapshot o tachan a merch lfanc yn caru, a hynnv filodd o flynydda nol, a gita llaw, dyna pwy on nhw Emwnt Ddu a'r White Lily. A sluvd ych chi'n meddwl on nhw'n Run shwt a ninne'n gwmws. On bai mod i'n I gwpod yn well, fe allwn i dvngu taw atrodd hanas Mrs. Niclas a finna'n caru slawar dydd-fel buon ni dw,a- y ma Toriel yn y llifir. Unwaith yto,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

dyna'r enwe odd ar bobol yng Nghymru ganno'dd a milo'dd o flyn- ydda'n ol��Shon, Evan, Emwnt, Jacky, Jimmy, Idwal, Lily, Cati, Enid, a Pali. Mor naturiol a up to date, on te fa? Meddylwch wetny am u whara nhw. Shwd ton nhw'n whara sha Ystrad Fellte fil o flynydda cyn geni'r Apostol Paul? Ruii shwt yn gwmws a ma plant Llanfapon yn whara'r funud ma o flan vn ty ni- Ring a Ring o Rosy a Hide and Seek. Wei, dyna fi weti gweid dicon i ddangos mor naturiol a up to date yw pictwr Toriel o fywyd yn Mid- Glamorgan filodd o flynydda cyn bildo Castell Caeiffili. Ond er y mod i weti dwli ar y Ilifir, N'to pidwch chi a meddwl mod i'n cretu popeth ma Toriel yn weid yndo fe. Nagw, o dicyn hed, blecid yn Pen. II. ma fe'n rhoi hint lied blaun fod dynon slawar dydd yn byw ar ben coed yn gystal ag miwn caves. Ma'n hawdd da fi gretu fod pobol Sefn Sisters a llefydd erill yng Nghymru yn byw miwn caves pan odd tai'n brin, a rhenti 'n uchel, a'r howsin problem heb i dado fel ma nhw'n mynd i dado fe'n awr; ond byw ar ben coed isht a brain? Nonsens i gyd! Shwd on nhw'n gallu cwnnu tai ar ben coed? Ac ar ol u cwnnu nhw, shwd on nhw'n mynd a'r celfi lan iddyn nhw��gwetwch cysan drors? A shwd on nhw'n cario glo lan? Meddyiwch wetny am Emwnt Ddu, ne un o'r boys erill ma Toriel yn enwi yn y llifir, yn mynd sha Bertawa ne Gastell Nedd acha dwetydd dy Satwn, ac yn mynd sha thre weti ifed ticyn ar y mwya, fel ma dynon dwl yn neud ar ol mynd o dre, shwd y ffinde fa'i lodgin, a shwd ele ia lan ar ol i ffindo fa? A shwd odd y tai'n dala gwynt y gaea? Rwy'n siwr u bod nhw'n dai drafftog! That won't wash, Toriel! A fe ddiguxldes weid wrth Clochvdd Llan- fapon beth odd Toriel weti sgyrfennu am ddynon yn byw ar ben coed, a mynta fa, 'Dw i ddim yn napod Mr. Toriel, blecid chlwas i ddim son am i enw e cyn nawr. A ta pwy yw a ma fa'n eitha reit, blegid ma un lle bach ar buys Llangrallo, yn y Fro, ma nhw'n galw Pencoed arno fe, am fod pobol yn byw ar ben y coed slawar dydd. A ma nhw'n gweid fod Peny- coed, yn Shir Drefaldwn, hed. Falle fod Casnodyn yn gwpod am dano fa.' Ond alia i ddim cretu Toriel na Chlochydd Llanfapon. Ond ma'r 'White Lily' yn llifir anghomon. Pyrnwch e, bob Jac.

 

Ma Mr. Niclas weti mynd a'r gofod bob tamed, fel nad os da fi ddim lle i weid y pethach odd ar y medwl [sic; meddwl] i am y "White Lily." Ma lot o boints nad yw Dr. Kenvyn na Mr. Niclas weti twtch a nhw, a fe geso lot o dociw- merits odd wrth Toriel sy'n dangos fod yr hanas ma fa weti atrodd mor ddrychynllyd o dda yn wir bob gair, y licwn i neud sylw o honyn nhw, ond os dim lie; ond ma'n rhaid i fi gal gweid mod i'n gobitho y gnewch chi'ch gore, Mr. Golycydd, i gal Toriel yn eulod o'r Royal Society of Antiquaries, ma'r case yn dilwng, cretwch chi fi. TRAMP, O.B.E. Hol-Notiad. Ma "Merch o'r North weti sgyrfennu ato i. Fe'i hapedaf hi mor gynted ag y galla i.

 

(delwedd B0442)

 

....

 

 

 

None

(delwedd B0629a)

Y Darian. 5 Mehefin 1919.

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, Weti dod lawr o Eclwshilan fe etho'n gwmws i'r Gynhatladd, a rown i'n falch o gal shiawns i ishte lawr, wath own i weti blino'n fudir. Dw i ddim mor nimbil ar yn nhrod ag own i cyn i fi dorri nghos, a blaw hynny w i'n mynd ar yn oetran nawr. Pan etho i miwn i'r ty cwrdd rodd Mr. E. T. John yn y gatar, ac Arthen a Mr. Jenkins, B.A., yn catw cwmpni iddo fa ar y staj. Down i ddim weti gweld Mr. Jenkins oddar y priotws a, a wir i, golwg chep geso i arno fa, fel ta fa'n ffili dod dros distempar y prioti ma. Rodd Arthen yn dishgwl yn biwr. Dyna shwd un yw Arthen, fe aiff e drw, o dan, neu dros bopeth. A gobithio w i y daw Ab. mas o law, hed. Fe draddotws Mr. John arath nt, a rodd yn dda da fi i chi i phrintio, hi yn y DARIAN. A fe nath y Gynhatiadd yn iawn i'w neud a'n Gadirydd yr Undeb am flwyddyn arall, er i depiwteshon o "oreugwyr yr Undeb, fel y gwetwn ni, yn cal i arwen gan IJrynfab, i ofyn i fi i gymryd yn nominato'n Gadirydd. Mynta Brynfab, wrth introdiwshio't depiwteshon, "ryn ni am i chi i fod yn Gadirydd am y tro ncsa, blecid ma'r Undeb yn depig o fynd sha Shir Bemro, a fe gewch shiawns i dowlu gema o flaen y "moch." Ond os dim cymhwystera Cadirydd Yrldo i. Fe glwas i Dewi Fychan yn gweid ta tri "Dodangen" Cadirydd da yw, "to look sunny, to talk honey, and give money," a be siwr yw a, dw i ddim yn ddigonol i'r pethach hyn. Ma'r dyn iawn da ni yn y gatar, a fe nath 1 waith yn ffamws. Ond wrth fynd hibo fe licwn i wcid gair bach wrth y Pwllgor Gwithol sy'n trenfu rhaclan y Gynhatladd. Da chi, pidwch a wasto'r amser gita rhyw ffrits o gwes- tiyna. Fe drulwd prynhawn y Gyn- hatladd ddwetha i ddegymu, mintys, anis, cwmin, a shibwns y gellid u setlo nhw bob un miwn deg munad. Briwo glo man a seuthu sgwibs odd lot o'r sharadwrs yw neud, ar fen cos i Yn 01 y marn i un item fawr odd ar y rhaclen, sef ar fod "iaith a diwylliant Cymru yn sail i'r cynlluniau a bara- tair gan Awdurdodau Lleol yn ol Deddf Addysg, 1919," a rodd bump a'r gloch ar yr Athro Ernest Hughes yn cal cwnni i roi'r matar o'n blan ni. Ac ar ol bod lan ar ben Eclwshilan am ddwy awr, a dwy-iwr arall yn y Gynhatladd, rodd yn stymog i vn holi ble odd y nannadd i. Fe wetws y gwr bynheddig bethach pwysig, a hynny o dan anfontishon mowr, blecid rodd rhai'n mynd mas, erill yn darllen y teim tebl, ac yn dish- gwl ar u watches, nenwetig y rhai odd a watches our da nhw., Fe ddylsa'r Pwyllgor fod weti trenfu awr ne racor ar ddachra'r Gynhatladd i drafod. y Inatar, a bod yn barod a rliwpath 1 r Cvnrychiolwr i fynd sha thre i'w Gymdithasa. Beth geson nhw i fynd sha thre? Cartridge a sgwib shells gweigon Allwch chi fentro beth w i'n weid wrthoch chi, os ta ffrits o gwestiyna sydd i gal u trafod ffrit o Undeb fydd da ni. Wrth drafod mat- erion mowr ma'r Undcb yn mynd i dylirn rholyn. Otych chi'n meddwl fod dynori mowr y genedl yn mynd i wasto arian a amsar i weld fire- works" cinog a dima? Otych. chi'n meddwl mod i, Dr. Kenvyn, ac eriU o'r un seis a ni, yn mynd sha Shir Bemro i fratu hannar awr i ddatla pun a "mai" ne "taw" sydd i fod miwn pcnderfyniad, gaiff

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

(delwedd B0629b)

i dowlu ] fasged rhwun ne gilydd, a pun a'i pump ne whech sydd i fod o bob Atran ar y Cyngor ? Os nad os gan yr Undeb rwpath rnwy i'w drafod, wath iddo fa i gau i gilleth. Fe ddylsa'r Cyngor fod a rhw gynllun yn barod i'w gyflwyno i'r Gynhatladd, i gyfar- wvddo'r Cymdeithasa shwd, ac ymheth i gyd-weithretu a'r Awdur- dodau Lleol. A dyna'r Home Riwl Bill dynnws Mr. E. T. John, a rhai erill odd yn i helpu e, fe ddyle gair fynd o'r Undeb i'r holi Gymdithasa i wasgu arnyn nhw i gisho cal Mr. John i'w hardalodd i sponio'r Bill, a dangos gymint o'i ishe fe sy a'r Gymru, Run ni'n mynd yn genedl o gwiblars yn fast, ac yn mynd sha cholladicath bywyd cenedlithol dan gwiblain. Gobitho na ddiciff y Cyngor ddim wrtho i am sgyrfennu modd hyn. Ma ishe nrwstro yn lie whara plant a spowtan ifroth 0 Undeb i Undeb. Ma'r llanw Sisneg yn cwnwi'n uwch ar bordars Shirodd Morgannwg a. Mynwe o hyd, a ninna'u fidlan. Weti i'r Gynhatladd gwpla fe'u gwahoddwd ni gyd, odd weti dod o bishin o ffordd, i'r Festri i -enjo),o, te Croeso Cymry Cymrag- Abertridwr, a fe gawd "blowout" biwr. Rodd pob un ar i ora yn neud y dynon diarth yn gar- trefol. Fe fues i just a chinnig fod yr Undeb i fynd i Abertridwr y flwyddyn nesa yto. Dyna enjoyment geso i wrth y bwrdd te wrth watcho shwd odd erill yn enjoyo'u hunan. Wrth y fwrd ar ymhwys i yr odd Megfam, Mrs. Dr. Abel Jones, Meir- iona a Mr. Prvce Evans, B.A., yn whilia drwyddi draw, a Meiriona yn holi Mr. Evans os odd y Tramp yn yr Undeb, ac os yn bosibl cal introduc- shion iddo fa; a rodd Mair Taliesin a'i hotograff album yn holi ac yn whilo am dano fa iddo fa i dorri i enw yn i halbum hi. ke gatws Mr. Pryce Evans Megfam a Meiriona i whilia nes i'r te gwpla, cyn iddyn nhw gai hannar dicon, a dyna odd i amcan e. Y chydig feddyliaMegfam, Meiriona a Mrs .Abel Jones mod i'n ishte ar u pwys nhw, ac yn clwed y cwbwl wet- son nhw. Mrs. Abel Jones, fe fydd y Tramp yn falch iawn o'r ffroc cot sy dach chi. Fe welas y pregethwrs E. G. Davies, Ifan Thomas, Tom Jones, J. R. Evans, Llwchwr, W. I. Jones, Dewi Fychan, a lot erill own i'n nabod, ond cheso i -ddim shiawns i w ilia hsha nhw. Arhoses i ddim i'r cwrdd nos blecid odd y mynydd o mlan i i fynd sha Llanfapon. Os byw a iach fe af sha Shir Bemro'r flwydd- yn nesa. HOL-NOTIAD. W i weti cal comiwniceshion odd wrth swanc o Lunden, fe gaiff yn sylw i, falla'r wsnoth nesa.

 

.....

 

 

 

None

(delwedd 5652) (2 Hydref 1919)

Y Darian. 2 Hydref 1919.

Llith y Tramp.

Mishtir Golycydd, Pan netho i y 'flyin visit' i Shir Gar yn ddweddar, i gal gweld os odd y pethach wetws am y petwar a thrician yn reit, y mwriad i odd cysgu inosweth ne ddwy o dan grong- dwd , os odd cronglwd dag e. Ond cretwch chi fi ne bido, fe ffilas yn lan a'i ffindo fa, er i fi holi pob plis- man, postman, pyrgethwr a gemcipar yn y Shir am dano fa. Dyna beth od, .dodd neb yn i napod a. Mindwch chi, ma repiwteshon dyn sy'n sgyrfennu i .bapur o safla'r DARIAN, sy'n cal i ddarllan bob wsnoth yn Downing St., ,a'r Hows of Lords, miwn picil ofnatw, ,pan ma pob un o,'r gwahanol hoffishals w i weti enwi yn gorffod cyfadda nag i'w nhw ddim yn i napod a. Ta plis- man ne byrgethwr yn gweid nad odd a ddim yn y napod 1, fe wetswn wrtho fa'n ddiseremoni, a hynny yn Sisneg hed, "Not to know me argues yourself un- known." Ond dos dim dangar i neb weid nad i'w a ddim yn y napod i, na Dafydd y Crydd, o ran hynny, blecid ta chi yn gofyn i un o blant yr ysgol bob -dydd pwy yw y Tramp fe wetsan yn \gwmws wrthoch chi ta fi yw a. Y dydd ..o'r blan fe wetws Mishtir Gladstone Rees, B.Sc., Hed Mastar Ysgol Ora :Shir Forgannwg, taw un o'r test cwes- ,tions miwn genaral noledge yn yr iecsam ddwetha odd "Pwy odd Tramp y DARIAN?" A fe apedws pob un yn iTeit ta fi odd a. A dyna shwd ma Daf- ydd y Crydd a finna weti dod mor at- nabyddus, ma'n llunia ni ar dop pob. Jhtha sgyrfennwn ni'n dou, er fod Dafydd yn rhw droi i gefyn yn y llun ;.ar i ddarllenwrs, ond wetny, falla i fod :a'n dangos i ochor ora iddyn nhw, blecid ma Dafydd, fel pawb o honon ni, yn cretu miwn troi'r "best side to Lon- don." Ond ta beth i chi, fe glyws Dyfnallt mod i'n whilo'r Shir am "CE" -er mwyn cal "shec down" am gwpwl o. nosweithu, ac yn ffili cal gafal arno fa, a fe halws teleffon wire i fi i fynd sha Charfyrddin, fod yn y dre dri He yn barod i nerbyn i gita breiche agorad, set y Jail, ,,y Goleg, a'r Seilam. Fe halas yn ol ato fe'n gwmws i weid nad own i ddim yn ddicon drwg i'r cynta, yn ddicon da i'r ail, na dicon dwl i'r "trytydd, ar hyn o bryd. Ond gan mod i isha gweld Dyfnallt fe etho sha Char-- fyrddin, a fe geso nerbyn yn dilwng <o'm hunan gitalr prytydd a Mrs. Owen. Y musnes i gita Dyfnallt odd setlo o bothtii Edinbro. Fe sylwoch i fod a racor nag unwaith yn "Colofn y Celt," .-a cholofn ffein anghomon yw hi, hed, a fe wetas wrtho fa am bara mlan i'w sgyrfennu hi tra bo fa byw, yn gwawdd pawb yng Nghymru i fynd sha'r Pan- Celtic Conffrans i Edinbro. Rown i am gal gwpod da Dyfnallt shwd odd a'n bwriatu i-nynd sha'r Conffrans. Os odd a'n meddwl cered shag yno, yr awn i dag e. "Bach an, w, cered" mynta fa. "Otych chi'n gwpod ble ma Edin- bro 1 Mi wn y mod i'n fachan a thicyn .0 fynd, ond rych chi'n camsynad yn fowr, nid yn y nhrad i y ma'r mynd." Myntwn inna, "Pidwch chi a dishmoli mynd y trad blecid ma'r Sgrythyr yn gweid, "Mor weddaidd ar y mynyddodd yw trad y rhai sy'n efengylu." "Cweit reit," mynta Dyfnallt, "ond dyw nhrad i ddim yn ddicon gweddaidd i gered sha Edinbro; a ma arno i fwy o of on g.weddustra'n scitcha na gweddustra lihrad Wel, ffarwelwch nawr te," -myntwn inna. "Ma'n ddrwg da fi na "alla i ddim dod da chi gita'r tren, blecid w i'n dicwdd bod yn brin o rifets just nawr, os gwetws yr hen 8ûwldiwr yn Rhys Lewis. Ond dw i ddim yn pryderu rhyw dwryn nad alia i fynd i'r Conffrans pwysig gan ych bod chi'n mynd, blecid rych chi'n siwr o roi yn acos cystal riport o hono fa a tawn i yno mhunan. Nawr, Mishtir Golyc- ydd, cofiwch chi roi dicon o le i riport Dyfnallt o'r Conffrans, ta chi'n gorffod gatal ym llith i mas am wsnoth ne ddwy. Dyna i chi ostyngeiddrwdd a hunan-aperth gwlatgarol, onte fe nawr! Falla dishgwla Dafydd y Crydd ar ol y DARIAN am wsnoth, i chitha i gal mynd sha Edinbro, blecid fe ddyla Gol- ycydd y DARIAN fod yno. Ma'n ddrwg da fi nad alia i ddim dishgwl ar i hoi hi pyrt hynny, wath w i ishws weti addo mynd i helpu Ap Noah i gwnnu tatws. TRAMP, O.B.E.

.....

 

 

 

None

(delwedd 2158) (20 Tachwedd 1919)

20 Tachwedd 1919.

I Llith y Tramp.

 

Mishtir Golycydd, -

Fe geso dderbyniad crosawgar gitar Halderman a Mrs. Jordan, pan etho i miwn i Lansamlat. Hen groeso Cymrag sypstanshial, heb ddim ffrwmp, ffal di ral, na la-di-da Sisneg o bothtu fa at ol. Y ddou garetig yn trio shiglo llaw sha fi yr un pryd, ac yn gweid am yr ucha fod yn dda da, nhw ngweld i, a rown i yn u cretu nhw. Fe ginta fod dynon cyn hyn weti gweid wrthoch chi, fel ma nhw weti gweid wrtho inna, fod yn dda gita nhw ych gweld chi, etc., a chitha'n gwpod ar yr un pryd ta gweid celwdd on nhw, nag on nhw yn huto dim mwy am danoch chi nag yw Satan yn huto am y dwr sanctadd. Ond nid dyna groeso Parcyderi. Otych chi'n sylwi nad yw'n handreitin i ddim mor coparplt a biwtiffwl ag arfar yr wsnoth hyn. Yr Halderman a Mrs. Jordan sy weti bod yn ysgwd y mraich i nes ma hi mor stiff a handl pwmp, ac yn gwascu'm llaw hi nes ma hi'n shwps. Fe geso embroceshion gita Dr. J. Lewis Jones i rwto yndyn nhw, a ma nhw shaw byd yn well nawr. Myn asan i, fe geson ysgwd i a ngwascu nes odd pob tamad o sheines odd yndu i weti gorffod scedadlan. Dyna i chi groeso, dyn! Rodd y tan mowr yn y grt yn craclan croeso, y tecal ar y pentan yn canu croeso, y gath ar y ryg o flan y tan yn grwnan croeso, a'r ford o dan lwyth o ddanteithon yn gronan croeso! Rodd popath o bothtu Parcyderi yn grosawgar. Wrth y ford pan yn enjoio'r croeso cynnes fe scapws ochenad o wilod y nghalon i heb yn wpod i fi. "Beth sy'n bod, dyn?" mynta Mrs. Jordan. Fe wetas yn onast ta meddwl yr own i y licwn i ta Dafydd y Crydd, J.P., a Morgan y Tilwr, dou hen bartnar i fi, gita fi yn Parcyderi i gal shar o'r croeso own i'n enjoio. "Ia wir! Ond feddylas i ddim am denyn nhw pan on yn hala atoch chi. Halwch atyn nhw u dou a gwetwch fod gita ni ddicon o le, a dicon o groeso pln Cymrag. Halwch atyn nhw," mynta Mrs Jordan. "Wy'n onfi fod y ddou dicyn yn fishi jyst nawr, yn nuthur dillad a scitcha newydd i Lord Mr, a Corporashiwn y Rhicos," myntwn inna. "Shwd grefftwrs ywr ddou, mynta'r Halderman, ma Dafydd yn gallu sgyrfennu'n llawn cystal a'r Athro Gwyn Jones, a Morgan yn gymint o fishtir ar y Mesur Petar Lein a'r Archdderwydd, a dyna pam w i'n gofyn shwd grefftwrs i'w nhw. Hutwn i ddim roi ordor fach iddyn nhw, os gallan nhw nuthur shewt o ddillad a phar o scitcha decha. "Wel, gan ych bod chi weti gofyn, fe weta wrthoch chi'n onast. Llenorion yw'r ddou, a nela'r un o honyn nhw ddim stich o waith byth onibai u bod nhw'n gorffod. Ma Gwen yn gorffod cwato'r tacla sgyrfennu odd wrth Dafydd, pan ma par o scitcha isha'" tapo, ac am Morgan, ma Shuan yn gorffod i lgwnnu a i ben y ford bob tro y daw jobyn bach i'r ty. Ond a: chonsitro ta llenorion yw nnw, iii,t iihw"lii. gvstalerofftwrs a neb allwch chi gal. Ma tin peth anghomon yn Daf- y(ld Ci-y(ld, dos dim isha i chi i fod yn Particular, fe allwch wishgo'r esgid dde am y drod whith, a'r esgid whith am y drod dde, neu versi-versa, ma nhw'n ri- fersibl, fel y gwetwn ni. Am Morgan, shwd y gweta i Tilwr odd Dewi iLav- hesp, on te fa? Wel, ma nhw'n gweid i fod e'n gystal tilwr a'r hen Ddewi annwl, ac yn well ar y Mesur Petar Lein. Wrth gwrs i-dyw. a ddim yn siwr bob amsar o nuthur dwy gos yeh trywsar ChI run hyd. .Ond dyw hynny nac yma nac yco, blecid fe ellwch nuthur fel y gnes i. Otych chi'n gweid y britchis yma sy am dano i nawr? Morgan nath hwn i fi. Fe alwas i svlw e at y ffaith fod un gos i fi dicyn yn hirach na'r nail, odd ar pan gwmpas i slawar dydd, a'i thorri hi, a chraco'm llaislv Os yeh ehi yn y fan na, fe nath y gos hir i'r trowsar yn fer, a'r gos fer yn hir. Got-- ffod i fi i hala fe nol, a gweid wrtho fa am dorri'r gos hir i'r un hyd a'r nail, a neud y trowsar yn fritchis, a dyna shwd w i'n gwishgo britchis." 1 "Os ta dyna shwd grefftwrs yw'r tldou falla ta cystal pido son am ddillad na scitcha nawr. Ond halwch at y ddou a gwetwch wrthyn nhw i ddod yma i aros am shel tra fyddwch chi yma. Ma gita ni batch mowr i'r ddou fel Ilenol-i-on. Cym- rag. A iiw'ii depig ta fel llenorion yr aiif IIt nhw i lawr i'r cenhedlaethau o Oymry sy yto heb u geni." G "W inna'n gobitho hynny, hed, ne druan o'n repiwteshion nhw!" Ar ol cwpla te, myntwn i wrth ym 'host I a'r hostes, "Esguswch fi ma isha rhvtag | mas am, dicyn bach arno i." tOs dim iiiya d'.Ttia's odd ym i fod heno," mynta'r Halderman. "W i weti trenfi gita'r Parch. T. C. Lewis i ddod yma i gann'r delyn, a Eilir Mai i ganu penhillion i I waith Ap Perllannog, a chwpla'r nosAtath lawan gita seance. Ma Misiitir .Dawkins, Birc-hgrovc, yn agent dros yr ad ran Gym rag a'i- byd ysbrvdoi. Fel medium ma fn'n caX com-ivvniceshions odd wi th kllorion Cymrag ymatawedig bob wsnoth, mor regilar a ma'l' DARIAJN yn dod i Lansamlat. Beth ych chi'n main mas heno?" I "W i isha mynd draw at Mishtir J. B. Jordan i moin ticyn o faca. W i'n reit mas. "Os dim isha i chi, blecid ma fa ishws weti hala ewartar o'r best 'Darian Mix- ture,' a. hannar dwsin o long peips i chi. A fe fydd yma i hunan jyst nawr." "Wel, dyna diwlyni Ond w i'n bownd o rytag i riporto i Dr. Jones mod i weti dod, i gal gweld on nyrfs i'n ddicon cryf i ddal seance. Beth taw'n ni'n torn lawr, a bratu'r cwrdd, a hala. ofon ar ys*- brytion y prytyddion sy weti manv." "Os dim isha i chi i fynd i weld Dr. Jones, hed, wath ma ynta wedi addo dod yma mor gynted ag y gall a adal y syrg- ari. Dyw Dr. Jones ddim yn cretu miwn sprydeciath, a ma fa'n mynd i watcho na J fydd Mishtir Dawkins yn whara sleit of hand. W i'n dishgwl y cawn ni 'amsQ,i.- da' ma heno. Ond isht, dyna gnoc ar y drws! Ma nhw'n dechra dod Ma'-n rhaid i fi adal hanas i- zioswatl-t lawan a'r seance hydy-r wsnoth nesa. TRAMP, O.B.E. Hot-Notiad.�� \V i weti cal prytyddiath odd wrth W. LI., Tredegar^ a Dewi Cwjii Cedni, Cross Hands. W i'n hir- aethu am ofod ac amsar i roi sylw i'r ddou brytydd piwr. W.L1., w i'n medd- wl rhoi tro sha Thredegar moi -n gynted ag y galla i. Ond o Lansamlat w i'n' mynd sha Hirwaun. Ma gen i gyhoedd- ad neu' ddou yn Shir Bemro hed. Dw i ddim yn' gweud enwa'r llefydd nawr, er mwyn i'r holl Shir i ddishgwl mas am y nyfotiad i. Ond na, n'n gweid nawr, ddwa. i ddim sha Cross Hands nes bo chi Dewi yn rhoi enw Cymrag ar y lie. Dyn di shefon i, fe allwn feddwl ta yn y North of Ingland ych chi'n byw! Hol-hol.Notiad.Mi ddath yr infitesiwn iina. o Dowlais gyda weiar lass orwth Talpg: "Nid bychan o beth yw bod gwr fel chi'n mynd i bob man ac yn esgeu- luso'r lie pwysicaf yn Iwrop. villi wel- wch yn dda i ddod yma ar frys, bydd raid i chwi wynebu'r canlyniadau." lkli. ddwa, i i Dowlais, syr, ond i chi ofalu bod yna ddicon o waith tan pan fydda i yna.

 

 

None

(delwedd 5690)

Liilii y Traiupa å-lishtir Golyeydd,- Pan wetws yr Halderman fod dou Gownsilor yn mynd i whilo pocedi'r prytyddion ar ol ewpla'r seance, fe folon- we Mrs. Jordan i roi'r gola mas; ac ar ol cal v caniatad fe drows Mishtir Dawkins, gitu cryndod yn i laish, a sobrwydd yn i wmad, at y prytyddion am y tro dwetha i fegan arnyn nhw i fod yn sifil, a phido insylto'r- isbrytion ar un oownt, "blecid fel w i weti gweid o'r blan," mynta fa, "ma nhw shwd bethach sensitif. Cofiwch chi, nid lecshiwn meetin Syr A. Mond yw liwn. Os tampith y ford facli ma dair gwaith o hed, dyna anvdd fod y sbrytion yn barod i neud comiwniceshions. Seilans, nawr. Dyrna fi off." A gita'i fod a'n cwpla whilia fe ath off rniwn trans isht a merch ifanc' miwn dawns yu mynd i ffeint eligant, nes y cadd Dr. Jones dicyn bach o ofon. Miwn bothtu fnnad, a'r rwm mor ddishtaw a'l' bedd, dyma. Mishtir Dawkins yn torri mas d, i o?pi miwn llaish gaffar haIiers- "Spwcs, are you there?" Yr Halrferman: Cymrag, Mishtii- Dawkins, lle ma fi n troi'r gola lan, spwcs ne bido. Dewi Chwefror: Dewch i'r Mishtir Spwcs whilia Sisnag, Halderman, os "diall well dag a" blecid 'run ni gyd yn dial]. Sisnag v yma, dim ond Gwilym Bedw. a'r gath. d B d Ni7- Cownsilor ftees: Dewch ych mwstwr, boys cofiwch beth wetws Mishtir Dawkins am y sbrytion. Rhovvch whara teg iddyn nhw. Ap Perllannog: Hisht! Dyna'r ford fach yn tampan. Mrs. Jordan: Nagewir. Y forwn odd yn pocan y tan yn y gecin. D. Thomas: Ma isha poco Eilir Mai, hed! Otych chi ddim yn i glwad a'n whwrnn! Gwernllannydd, rhowch bocad iddo fa, blecid ma ticyn or pocar yndoch chi. Cwernilannydd: Na, whara teg i Eilir, hed. Nid fe sy'n whwrnn nawr, ondy gatlt sy'n grwnan. Y Scwlyn E. H. Thomas: Ma'r Spwcs yna nawr, ta beth blecid ma'r ford fach weti tampan. Order now, boys. Mishtir Dawkins: Oti, ma Spwcs yma, a, ma fa'n gweid fod Gwyddeng yn liala'i gofion at Gwyrosydd. Cwyrosydd O'r hen Gwydderig annwll .Un o englynwrs gora Cymru. A fe allsa nuthur hymn hed, a'r peth byw ynddi hi. Gwedwch wrth Spwcs mod i'n holi ishwd ma fa, betai ma fa'n neud, nawr. Mishtir Dawkins; Ma'r Spwcs yn gweid na fu a ariod yn well nama fa nawr. A run peth ma fa'n nut-hur ag odd a yn neud yn Brynaman. Cwilym 'Bedw: Beth odd Gwydderig yn neud yn Brynaman, Gwyrosydd? Ar y glo odd a ? Cwyrosydd: Dim byd ond neud englynion fyrst clas. Grymlyn Gofynnwch i Spwcs os oti a'n napod Ceiriog. Y fe yw mhrytydd i, boys. Licwn i wpod beth ma fe yn neud nawr, blecid w i'n siwr. i fod a'n nuthur -i'riiw- path. Alia fe ddim bod yn segur. M ishtir Dawkins: Ceiriog yw traffic manager y Light Railway o (T J'anus. i Jupiter, a ma fa wrth i fodd. Ond, hisht, ma yma rw brytydd arall islia. rhoi comiwniceshion. Dw i ddim yn i napod a yto, blecid ma fa'n rhw bell off, ond ma fa'n dod, shag yma. W i'n cretu taw Gurnos yw a. Ta beth, un t- Cwilyml Bedw: O'r Gurnos ag ,e! "For he's a jolly good fellow. For he's a Cwernllannydd: A gofid myn dy gyfarch, C',I.I,dy ben, y cyw di barch Mishtir Dawkins: la, Gurnos yw a. Os da, un o honoch chi rwpath i'w ofyn iddo fa ? « Parch. J. H., Parry: Fe leiciwn i wybod be vdi farn o am y beirdd newydd yma ? Mishtir Dawkins: Prytyddion weti cal stroc o'r parlys i'w nhw, mynta fe. Parch. T. C. Lewis: Beth yw barn y prytyddion" sy weti croesi am rai o hotryn nhw otyn nhw'n Gristnogolr Mishtir Dawkins:N N agY11, mynta fa, paganied i'lv nhw. Dynon anianol yw nhw: oijid dyn ysbrytol, a phlentyn y lldodd, yw y prytydd reit. Os dim o ni yma yn u cydnapod nhw'n brytyddion. Ap Perffahnog: Beth yw barn Gurnos am y rheiny sy'n iwso'r hen eirc nad yw'n hanniir ni yn gwpod beth yw u hystyr 1 os yw nhw u' hun<Ml yn gwpod ?

 

 

None

(delwedd 5691) (25 Rhagfyr 1919)

Mishtir Dawkins: Ma un o'ch poetau clii'ch liunen, Morgan Teilwr, weti gweid. u bod nhw isht a'r wadd. Ma nhw'n serapin ym mhridd y geiriaduron am hen eire sy weti marw yn Ue hedfan i'r nefodd .i whilo amddrych feddylia byw. Da y gnewch i rondo ar Morgan, er taw teilwr yw a. Ma fe'n broffwyd, fel pob gwir fardd. Os da rhywun rwpath arall i ofyn i'r Spwcs ? Dr. Jones: Os wir! Ma un peth ar y meddwl i os, ticyn. Licwn i wpod yn fidur, saw l ysbryd all ddownsian ar flan corcscriw heb ddamshel ar drad i giddil? Fe fu, meddylia mowr y Canol Oesodd yn ffagach shaw gita'r broblem. A ddarllenas i ddim u bod nhw weti 'ffindo mas. Fel man of seians ma'l' matar &acirc;&cent; yn blino ticyn arno inna. Gofynnwch iddo fa.. x Mishtir Dawkins (yn dawal am funad): Ma Spwcs weti mynd, Doctor. Rych chi weti i insylto fa! Dr. Jones; Dodd d-ii-n isba iddo fa. fod mor dytchi. Ma dynon weti dod i'r Syr gar i yco a, gofyn llawar cletach cwestiyna i fi. Dewch i fi ddod at y ford fach i ofyn iddo fa. Mishtir Dawkins: W i'n siy&Atilde;&sect;r na apediff- a ddim o chi, blecid ych chi ddim yn cretu, ac am nad ych chi'n cretu, allwch chi ddim hala'ch hymwybyddiath (y con- shios selff) i gysgu, a chatw yr hisym-, wybyddiath (y sub-conshios, ma Mishtir Lewis, yn i galw hi) ar ddihun. Ma Spwcs weti mynd am heno'n reit i wala. 1 Mishtir J. B. Jordan: Brain aiiod 1: Doctor, rych chi weti bratu'r tioswath i ni! Rodd da fi lot o bethach i ofyn, a rown i weti rneddwl cal snap-shot o Spwcs, cyn i fod a'n mynd. Ond ma hi'n tw let nawr. Ma fe weti mvnd! Cownsilor Richards: Rodd' a'n shabi i fynd cyn gweid gwd iieit. Ond gan i fod a weti mynd, wath i ninna fynd. TRAMP, O.B.E. I

 

.....

 

 

None

(delwedd 5688)

News Cite Share

I Llith y Tramp, I) Mishtir Golyöydd, I llwffor ne giddil own i'n ffilicretu, fod diwadd y byd i fod ar y 17eg fel y gwetws Proff. Porta y bydda fa. Ond mindwch 1 chi, dw i ddim yn gweid taw am y mod I i'n ffili cretu y pidws e ddod. Chretsa'r tada annuwiol yn amsar Noah ddim o'r hen batriarch pan odd a'n. giveid wrthyn nhw fod y byd yn mynd i gal i foddi, ond fe ddath y diluw, cretu ne bido. Be siwr, wyddwR i ddim pun a ddela fe ne bido, a'r peth gora allwn ni neud odd bod ar y j seff seid a rhoi, gwpod i ddarllenwrs y f DARIAN beth odd yr lanci weti weid. i Ond nawr, gan fod yr hen fyd weti cal ] rhw gymint o ecstenshion, fe a i mlan a ngwaith fel arfar, er i fod jyst a blil'm resigneshion miwn i chi pan ddarllenas i beth odd yr lanci yn weid. Ma'n dda fi fod y Breni.i.t Mcwr weti llwrxklo fhyd- yn hyn i gatw'r lancis rhag gwpod y cwbwl. A w -i'n gobitho yr awn i gyd sgyrfenwrs a darUenwra y DARIAN, ati i fyw, a neud y'n gwaith yn well nag ariod. Bod, a byw'n iawn, yw'n braint a'n dyletewydd ni, on te fa P Wel, gan y'n bod ni i fviid yn-dan yto am rw getyn, yr wsnoth hyn fe ro dicyn o hiuiaa y cwrdd mowr gynhalwd yn y Siti Hal, Llansamlat, i roi pyblic risep- shion i fi. Ma'n depig i Corporeshiwn y ddinas, mol, gynted ag y gwelws a'm llun i yn ffenastMishtir J. B. Jordan -a dyna ffor dath e i wpod y mod i yn gest yr Halderman a Mrs. Jordan, Faroyderi -i bendarfynu'n unfrytol, y Lebor mem- I bars a chwbwl, i roi'r Ffridom of ddi Siti i fi. Ond wyddwn i damad am hynny nes i fi fynd sha'r cwrdd. Wrth frecwast un bora mynta'r Haldorman wrtho i, 4'Pid- wch elti neud un engejment am heno blecid ma Mi-s. Jordan a chi a finna yn mynd i gwrdd pwysig yn y Siti Hoi heno. Fe fydd y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd 5689) (25 Rhagfyr 1919)

 

Lord Mer, a'r Corporeshiwn, ond y ddou eulod sy'n gwitho'r nos, y Jystished, gwnidogion, ffeiraton, a'r prytyddion yno yn llu mowr iawn." "O'r gora," myntwn inna. Holas i ddim beth odd uatur y cwrdd, wath fe gretas taw cwrdd blynyddol Oymdithas y Beibla I odd a, a fod Cnyys yn aritho. A whara l teg iddo fa ma fa'n gallu arithio'n ffam- ws ar y Beibl. A rown i'n falch ofnatw fod y dynon enws yr Halderman yn arfar mynd sha Owrdd Cymdithas y Beibla yn Llajisamlat. 'Wei dyn, LIansamlat" myntwn i wrth y mhunan. A fe liewn i'n fidnr i weld dynon blanllaw miwn pot) tre a gwlad yn neud yr un peth. Wydd- och chi beth, syr, dyna un If or sy gen i o farnu picil crefydd miwn ardal, y sylw nia Cymdithas y Beibla yn gal gita'r dyn- on sy'n blanori miwn pethach cyhoedd- us bywyd cymdithasol. W i weti bod miwn llefydd cyn hyn pan fydda cwrdd tepig o ran pwys i fywyd gora'r bobol yn cal ] gynnal, a dim un o'r rhai sy'n cym- ryd wi-tivu nhw fod yn flanoried cym- dithas yndo fe. Galwch bwllgor i drenfu ticyn o FBowar ne Catl Sho, a fe fyddan yno'n smoco a bragawthan am oria! Ond wi weti cilo odd wrth y matar. Pan ath Mrs. Jordan a'r Halderman a finna miwn i'r Siti Hoi, rodd hi yn cramd, a'r staj yn Ilawn o'r gentri a'r nobiliti, blaw v rhai enws yr Halderman. A gita'n bod ni ar y staj dyma'r milodd ar u trad ac yn dechra canu "For he's a jolly good fellow," a fe joinas inna, blecid own i'n cretu ta'r Halderman o'dd gita nhw miwn golwg; a fe sylwas fod yr Halder- man hed yn canu nerth i ben. A myn- twn i wrth y mhunan, "Ma'r Halderman yn meddwl taw i fi ma ,n|>w'n canu, ond ¡ ma fa'n nuthur mistec, blecid dyti diarth  i Pa?) stopws v canu fe gwnnws Y L? d Mcr ar i drad' i woid !)eth odd am- I can y cwrdd, a shwd anrhytadd odd yr Haldermah weti roi ar Llansamlat drw n infeito i yn gest i PaiCyderi. /Wetny fe ddechruws y mrago inna, a shwd wasan- ath own i'n nuthur i ngwlad, a na chela Carpentier ha Jimmy Welsh, ddim ahwd nsepshwl'l gita dYRon Hansamla? A te shiaratws yn biwr am spd hir. Ar 01 y i Lord Mer fe shiaratws y Corporeshiwn i'r pwynt, heb wasto geire. Ond falla taw arath fwya'r cwrdd o areithia mowr odd a rath" Canon Griffis, yn profi mod i yn olyniath Abram, "blecid," mynta fa, "Tramp gita Capital T. odd Abram." Fe gitchws y syniad iskt a gliw, a. fe clenshws y gwnidogion i gyd yr heidia ymhellach. A fe alia i weid hyn am wn- idogion Llansamlat, a bob enwad, ma nhw'n gwpod u Beibl. Ar ol y proffwydi ddath y gyfrath yn i grym, a dodd dim bloeshgni ar i thafod hitha, yn enwetic y ddou J.P. newydd, Dr. Lewis a Cown- silor Richards. Ma'n dda gita fi nawr mod i weti sgyrfennu at Lord Northcliif a Mishtir H. Botomli o bothtu nhw. Ond y prytyddion nath hewl o honi hi. Chlws neb shwd brytyddiath haruchel ariod, shwd hyd a lied, uc-hter a dyfnder! Gan fod y prytyddion yn mynd i gyhoeddi'r farddoniath yn llyfir y "Nghyfres y Lili" ar ol i hala fe i gystadlu am £ 25 yn Steddfod y Barri, weta i ddim rhacor yn awr. Ar ol yr hoU spb wto campus fe ddethpwd at waith mowr y cwrdd, sef cyflwyno Ffridom of ddi Siti of Llansam- lat i fi, a chan fod yr Halderman weti cal i omrod gan i dimlata i areithio, fe ofynws y Lord Mer iddo fa i neud y presenteshion, a fe nath hynny miwn steil, a gitag urddas. Yr oedd y dociwment miwn cascet weti i gnuthur o'r bloc tin gora yn gwaith tin y gym- docath, a hinscripshon pwrpasol ami hi, a'r Mesur Petar Lein viiia weti i daclu o dano fa, Ehemp o dwr yw Tramp y i)ariaii,-a alvw Ein gwlad, eitha bachan O'r pen hir i'r pin arian, I: Yn lieufer tei-, tan. Fel popath a rail, fe gwplws y cwrdd ar ol i fi weid cwpwl o eire gora gallswn i o dan yr amgylchiata, ac yn bermanu o whys, a lwmpyn mowr yn y ngwddwg i, ond ddim cyn i Mishtir Richard Kees gynnig y'n bod ni yn hala fot o gidym- dimlad at Crymlyn yn i gystudd, a'n dy- dymuniad am iddo fa gal gwella'n watf. Ta Ci-yi-nlyn yn iach y fe fysa ar y blan yn diddori'r cwrdd. Rodd yr Haldermati weti haia 1 mom Dafydd y Crydd a Morgan y Tilwr yno. heb yn wpod i fi, a'r ddou i gysgu yn Parcyderi y noswath honno. Ar y ffordd sha thre fe ofynas i Dafydd beth odd a'n feddwl o'r Mesur Petar Leù. Mynta fa, "Ma Morgan a finna yn gwpod y cwpwl am hwnna, a fe wetwn i hanas a wrthot ti ar ol i ni gyrradd Parcyderi. Y peth licwn i gal gwpod yw beth wyt ti'n mynd i neud a'r hen foes tin yna, a phwy les naiff y Ffridom of ddi Siti\i tIr" "Llawar ymhob rhyw fodd," myntwn in- na. "Bachan w, wyt ti ddim yn diall! W i nawr yn Ddinesydd Rhydd o ddinas Llansamlat, a fydd dim isha i li dalu am ddim o hyn i mas. Meddwl di, nawr, fe fydda i isha shewt newydd jyst nawr, a ma Morgan yn cwnnu prish desprad am shewt, a dyw a ddim yn shiwr o ffito dyn bob amsar. Dyna shwd un yw Moc., fel wyt ti'n gwpod. 0 hyn i mas fe alia fynd at y Teilwr gora yn Llansamlat, a, ordro shewt o siwparffein cloth, a gweid wrtho fa am hala'r bill i'r Corporeehiwn. A felny gita phopath arall fydda i isha! Wyt ti'n gweld nawr" Odd Lloyd George yn sgyrfennu ato i os ticyn yn ol 1 ddiolch i fi am y'n llithia, a fe wetws yn i lythyr, nad odd a weti talu am werth dima o ddim odd ar y cas e y Ffridom (-if ddi Siti of London. Dyma'r peth gora ges i ariod. Meddwl yto��ond dyma ni i yn Parcvderi." TRAMP, O.B.E. j'

 


Sumbolau:

a A / / e E / ɛ Ɛ / i I / o O / u U / w W / y Y /
ā
Ā / ǣ Ǣ / ē Ē / ɛ̄ Ɛ̄ / ī Ī / ō Ō / ū Ū / w̄ W̄ / ȳ Ȳ /
ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ / ŏ Ŏ / ŭ Ŭ /
ˡ ɑ ɑˑ aˑ a: / : / e eˑe: / ɛ ɛ: / ɪ iˑ i: / ɔ oˑ o: / ʊ uˑ u: / ə /
ʌ /
ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ / ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / /
ɥ
ˡ ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /

ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ
---------------------------------------
Y TUDALEN HWN /THIS PAGE / AQUESTA PGINA:
www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_125_llith-y-tramp_1916_0347k.htm
---------------------------------------
Creuwyd / Created / Creada: 02-06-2017
Adolygiadau diweddaraf /
Latest updates / Darreres actualitzacions: 03-06-2017, 02-06-2017
Delweddau / Imatges / Images:

Ffynhonnell / Font / Source: Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Newyddiaduron Cymru Arlein.
---------------------------------------
Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Galles-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r m ai? Yu a-r vziting ə peij frm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəluniə) Wbsait


Freefind:
Archwiliwch y wefan hon
SEARCH THIS WEBSITE
---
Adeiladwaith y wefan
SITE STRUCTURE
Beth sydd yn newydd?
WHATS NEW?


CYMRU-CATALONIA