kimkat0341k Y Conffrens. Wil Sledgwr. 1896. The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare, Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar, Brynmawr and Western Valleys Echo.   Hurrah! O'r Dowlais ag e! Beth wedwch chwi, gwyr Merthyr nawr wn i? Dyma dwtch i chi yn Brynmawr!

04
21-12-11-2017


● kimkat0001 Yr Hafan www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ● kimkat0960k Mynegai i’r testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ● kimkat0341k Y tudalen hwn
....

 

0003g_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
 (delw 0003j)

 

 

 

 

 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Gal
·les i Catalunya
The Wales-Catalonia Website

Cywaith Siôn Prys - Testunau Cymraeg ar y We
   
Y Conffrens

Wil Sledgwr
(Merthyr Times. 1896)


Y Llyfr Ymwelwyr / El Llibre de Visitants / The Guestbook:
http://pub5.bravenet.com/guestbook/391211408/



a-7000_kimkat1356k
Beth sy’n newydd yn y wefan hon?

 
---

6665_map_cymru_catalonia_llanffynhonwen_chirbury_070404

(delw 6665)

 

....

 

14 Mawrth 1895 : y conffrens : B1B2040

28 Mawrth 1895 : y conffrens : B1B2036

04 Ebrill 1895 : y conffrens : B1B2034

09 Mai 1895 : y conffrens : B1020B2020

16 Mai 1895 : y conffrens-24 : B1B2019

23 Mai 1895 : y conffrens-25 : B1B2016

30 Mai 1895 : y conffrens-26 : B1B2014

08 Awst 1895 : y conffrens : B1B2104

22 Awst 1895 : y conffrens : B1B2102

 

11 Mehefin 1896 : y conffrens : B0806

18 Mehefin 1896 : y conffrens : B0805

25 Mehefin 1896 : y conffrens : B0804

02 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0807

09 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0808

16 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0809

30 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0810

06 Awst 1896 : y conffrens : B0811

13 Awst 1896 : y conffrens : B0876

20 Awst 1896 : y conffrens : B0875

27 Awst 1896 : y conffrens : B0874

03 Medi 1896 : y conffrens : B0859

10 Medi 1896 : y conffrens : B0883

17 Medi 1896 : y conffrens : B0882

24 Medi 1896 : y conffrens : B0890

01 Hydref 1896 : y conffrens : B0879

22 Hydref 1896 : y conffrens : B0878

29 Hydref 1896 : y conffrens : B0877

03 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B0884

17 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B1149

24 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B0889

 

 

None

(delwedd B2020) (9 Mai 1895)

 

Y CONFFRENS. X'ed. - Druan a Wil Sledgwr: Mac e yn gwella etto; mac wedi bod yn narrow shave arno, a wir dwy ddiru yn credu bod en ttit i nawr hefyd. lielo, Wil, shwt wyt ti yn gwella, baeliar. Wil Sledgwr. - 6 wy i yn gaiuo dan bwyii wy'n credu bo fi wedi rhoi grot iddi tro iiyn etto. Shwt i chi'n dod mlan os lawer dydd ? Dwy ddim wedi gwel'd dim o hanes y Conffiens oddiar wy i w edi '-od yn gorvvedd mewn. !un o'cli clii beidio appwyuto rhvwun i ysgrifenu typvn o hanes i'r T>n>< ? Eik. - Wel. oedd Dan just a mynd yu dwl eisie cal i ddewis yn both oedd e yn alw yn "Secretary Pro Tem." olld cdll well gyda ni aros m-.s hot ti yn dodrhagofannafy.sefeddimyn folon rhoi lan i ti wedi i ti wella, shwtgnethon nhw ddelo a t; ? Cest ti dypyn o help o'r Disablement Fund gyda nhw, baehnn ? Wil Sledgwr. - X~a delu ddim. I chi yn gwbod furl rhaid ddyn fod ar y list am chwesh mis eyn dod yn full member i gal dim mas o hono. Cotiwsh chi, fund dda ragorol vw hi, a dewch i ni ofalu, bob un o honom ni i wi rhwbeth ntti pan bo'r easglwyr yn dod round yr wytlmo^au nesa Yllla. Mae wedi bod yn fendith amhaethadwy i lawer, pan oedd hi wedi mynd yn dywyll fel y fagddu arnyn nhw. YUllcl fendithiol yw hi, conwsh am deni. Ned.  -  le, fund dda yw hi, ond dw i ddiill YII cyd- fynd a'r tfordd sy gyda rhai u honyn nhw i fynd yn rownd dai dyniou wedi iddin nhw hala application mewn alll help. Vyna nhw yn mynd i dy dyn gweithgar a sobr, wedi gofalu alII ei glwbc rheiny wedi mynd nawr i half pay. Mae gydag e dyed o gelti splendid a gwraig dda, weitligar, achryno, yn cadw poll peth yn lan ag yn drefnns yn ei le fel pin mewn papur. Ma nasaith o bliint, a dim un o rheiny yn deehreu gweithio, :1, fenyw fash bron lladd i hunan wrth slafo i gal bob o darned o fwyd iddon nhw ond fe aitf y dynion hyn 1101, a fe wedan uad oes dim eislie help ar y bobl lIyuy, bo nhw wrth ben i digon am fod y ty yn IhlwlI o gelfi glan, pan lJIewn gwirionedd dyna'r dynion sy'n teilyugu eal help. Fe an wedyn i dy rhyw hen racsyn meddw. Pan yn abal i weitliio, rodd well gydag n hen liwsh slwtaidd, frwtit, feddw, ddidoraeth, ddi.clda-i-ddim o wraig tri o blant sv g-yda nhw, a niae dau o rheiny yn gweithio. Ond doe^ dim i'w weld yn y ty ond olion diogi, medd-dod, ac esgeulusdod. Fe aitf y visitors nol o'r ty vna, a fe ddesgrifian y llwmdra yn druenus, ag fe gymeradwyan i't- Pwyllgor rhoi sum da i'r bobl yna. Mae rhvwbetii fel yna yn cefnogi ofetedd a diogi. Dan.  - Paid di gweyd fod y Disablement YIl cefnogi ofetedd a diogi. Tomy. - Dan, paid di cwni dy gloch yn rhy uchel ma gyda fi gneuen i ti graco. \yt ti yn cofio pan ces i ddrwg yn Pwllvgwynt bod ti yn suirad a ti yn regular, ag yn gofyn i fi hala, application i'r Dis- ablement, a bod ti ar y committee, a byset ti yn gweyd pob peth o fewn dy allu, ac yn rhoi oil bwerau dy ddoniau areithyddol o blaid i ti gal help. Ond pan gofynes i am help, beth wnest ti ? Dweyd nad odd dim eishe arna i, bod lii'n gwylydd ti ofyn am help, a gallwn i fyw yn splendid heb help, bod gyda ti lot o arian yn y Banc, a titliau yn gw bod u'r gore nag oedd e ddim. Put that in your pipe and smoke it, old boy. Juc. - Dyna un peth grand ma Disablement Fund gneyd hefyd. Ma fe grand thing i'r rhai sy'n aspirants am public honours i dod mas a coins os bydd son am ejections ond tyna drwg, ar ol i nhw ('JI success ma. nhw dim attendo wetyn hys bo talk o byty election aratli. Ond ma chance splendid i nhw gneyd stroke nawr to wrth dod mas i mofyn eollec- tions. Harry.  - Ma rhyw gwrdd i fod Dydd Llull Mabon ncsagyda nlnv miwn tafarn, os rhai o lionosh chi yn mynd na boys. -AVel, clviv e d(i iiii un dianrhydedd i fynd i dafarn o gwlil, boys. Dyna le nia'r cymdeithasau. dyngarol, committees checks, committees gwei th iol, smoking concerts, &c., yn cal en cynal, a ma dvnion prominent yn customers mewn tabu-nan hefyd. Mae Magistrates, District Councillors, Guardian*, County Councillors, a Parliamentary Candidates yn mynd i dafarnau, a pwy ddrwg yw hi i ninau fynd i daTarnau hefyd ?  - loe.  -  'I'hat's true, but don't think that two blacks will make one white. Mae gyda ni County Councillors hefyd sy wedi oppose proposition i Ct-i pnbiic-hon.-es. ar Election Day!, a mae gyta nhw reason am hyny ma rhai dynon dos gyta nhw dim sufficient persona! moral merits to influence the people to support them. Iantu.-Beth am dysteb Dyn y Death Clwb nawr? Odi ddi wedi mynd fel niaradnod na yu gweyd, "Out of sight, out of iiiiii(I Odir committee wedi gneyd rhwbeth. Twin. - Odyn i ni wedi bod yn gweitho. Fe ges i fy newis yn Oadeirydd y Pwyllgor, Wil Rhydill yn Drvsoryrid, a Dan yn Ysgrifenydd. I ni wedi pen- derfynu i gal darlun o hono fe hunan, ae fe own digon pell i dynu hwnw i gal peidio pntroni/.o home trade. Ma anerchiad wedi fr'ramo yn Paris i gal i r.-i iddo, ag mae Dyn y Death Clwh wedi cal ysgrifenu yr anerchiad ei hunan, actios mac e yn gwbod am ei ragoriaethau ei hunan i gyd, a dim am ei wendidau (ni syn gwbod am rheiny) a does dim use rhoi dim ond rhagoriaethau mewn anerchiad, fel i chi'n gwbod. I ni yn mynd i roi casgliad o standard works iddo, llyfrau cia, i chi'n gweld, sef Hanes Twin Slion Catti, Trysorfa'r Plant, Canenon y Bardd Difynis, Dariithian Peggy'r Gleber, eyfroi ail law wedi colli dorian o Hanes Prydain Fawr, gan Thomas Levi, ag Almanac Francis Moore, &c. Hefyd phwrs o aur wrth gwrs..Mae easglwyr wrth eu gwaith, ag i m wedi penderfynu fod ^Members y Conftrens i roi bob i haner coron, as ma rhaid i chi foddloni waith i ni wedi settlo fe, ar peth i ni yn settlo sy i ga! sefyil. Fe fydd y cwrdd i gal i gynal mor gynted a dewn ni yn barod, ag ar y diwedd fe gown statement gyda Dan o'r gweithrediadau i gyd yn Seisneg wath i ni wedi cal digon o Gvmrag yn y gorphenol, a fe fydd Danyndangos typyn o "doueli" i Wil Sledgwr a Dyn y Death Clwb y gall e ysgrifenu Sisneg. Phil. - Ma rhyw soil rhvfedd yn y lie nawr am gal Eisteddfod '97 i Merthyr, ag wrth weld dynion cymwys i ffurtio Pwyllgor i'w cal eu henwi own i yn yn synu typyn, ac yn teimlo hefyd, na fyse'n parclms scrifenw'r ni yn cal ei enwi gyda nhw. Wil Sledgwr. - Rhyngot ti a linau a'r wal, own inau yn teimlo hefyd. Dan. -  Ma Twin wedi angofio un peth mewn cyssylltiad a'r dy-iteb yr wy i fod i sliarad yu y cwrdd ty-tebu, a. hyny yn Heisneg a pheth arall fe fydd y llun a'r iinerchiad yn cael eu dangos yn ffenestr y lisli shop am hythefnos eyn y cwrdd. Ond mewn cyssylltiad a Committee yr Eisteddfod, rwyn credu y dylen ni cral ein cynrychioli yna. Dyw hi ddim yn deg bod dosbarth u ddyniun call fel ni yn cael ein hanwybyddu; fe ddylen gael c.pirychiolaeth deg o gynrychiolwyr i'n cynrychioli yna, wedi eu cynrychioleiddio yn saith cynrychioleidd- iacli nag y cynrychioleiddiwyd cynrychiolw yr cyn- rycllloletllg yn unrhyw gyniycliioleiddfa gynrychiol- awl o gynrychiolcdigion cynrychioledig eriocd. Ag i wdw i yn foddlon mynd yn un fel dyn call. Hen Simon.  -  Fv maeligen anwyl i, gad yr hen eiriau mawr gwyntog yna ar ol, a siareda fel dy hunan yn naturiol, gwrando beth ddywed Gurnos: -  Os am lefaru wyt lies synu'r hyd, Arcithio, dai Hen, cofia hyn o hy.l Bod yn naturiol ydyw'r gamp i gyd." Wil Sledgwr.- - Mae'r aniser fynu i ti fyud yn ol rheolau'r Clwb. Rwy'n cynyg bod Hen Simon i agor y cwrdd y tro nesaf. Oil. - Hear, hear. Dros y Contfrens, WIL SLEDGWR.

 

.....

 

 

 

None

(delwedd B1104a)

 

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,

Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,

Brynmawr and Western Valleys Echo.

 

8 Awst 1895.

 

Y CONFFRENS.

 

Ianto. – Welsoch chi beth odd gyda Joe Hamersmith wrth ben   drws ei shop yr wythnos ddywetha boys? “Bolitics are strictly prohibited in the Smithy this week." Ma ishe i ninne neyd run peth yn y Conffrens hefyd, waeth ma'r Lecshwns wedi paso i gyd nawr, a fel ma'r adnod yn gweyd, “Ofer dadl wedi barn."

 

Joe. - Ma ni proposo bo ni gadel y canu mas hefyd, wath   ma ni gweld nad yw hi dim use   i ni brago, na bounco, na challengo dim nawr. Gallwn ni gweyd nawr run peth a dyn wrth cneifo mochyn, "Great cry, but little wool." Ma ni cofio, pan oedd Dan Davies gyda ni bod Dowlais yn prominent iawn yn y musical world. Wedd dynon y pryd hyny, os bysen nhw yn   writo yn y papyre am Madam Patti yn i galw fe “Madam Patti, y Craig y Nos, near Dowlais. Ond nawr diw enw Dowlais dim gwerth i mentiono fe, a bydd hi trick i ni cal llythyr yn Dowlais mwy, os na bydd e wedi cal i rhoi ar yr envelope, "Dowlais near Merthyr." A trw bod hi wedi troi mas fel mai, ma rhaid i ni cadw music mas o'r Conffrens mwy, hyd bo success yn dod i ni etto; trusto na bydd hyny dim yn hir iawn, ag   y gallwn ni cal y chance etto i gario leader y Dowlais Choir o'r station dros y public street a cal procession crand gyda hi, hefyd. Ond os wedi colli gyda music, ma ni with pleasure yn congratulato   bachan o weithwr o Dowlais ar i success yn yr Isteddfod, Mr. David F. Davies, Berry-square. Tyna bachan bach o collier, a bachan neis yw hi hefyd, bachan ma pawb sy yn nabod hi yn ffrind iddi; fe gweithodd i ffordd lan i cal scholarship yn yr University, a ma hi wedi paso i examinations yn grand at the end of his term. Mai credit bod bachan o weithwr wedi dod mas mor excellent, a dyma hi etto wedi enill prize o £5 yn yr Isteddfod, and the only one i cadw enw Dowlais lan, a ma ni wisho pob success iddi hi etto yn y future.

 

Hugh. - Felly finnau hefyd, ;a   thyma fi yn ceisio rhoi fy nymuniad mewn penill   -   

 

Llongyfarchwn David Davies

Plentyn llafur, Cymro glan,

Hir oes iddo a phob llwyddiant

I fynd etto yn y bla'n;

Heulwen Ffawd fo arno'n gwenu

“Fynu'n uwch” y byddo'i nod,

Hyd nes byddo wedi cyrhaedd i

I   ben pinacl uchaf clod.

 

Un o honom ni yw Dafydd,

Un a fagwyd yn y lle,

Un sy'n mynd i fynu beunydd,

Rhoddwn iddo dair Hwre.

 

Ollll. - Hip, hip, hip hwre, &c.

 

Hen Simon. - Wel fechgyn, mae yn dda iawn gyda ti fod yma, gyda chwi heno etto, a'cch clywed yn siarad mor barchus am un o'ch cydweithwyr sydd wedi ymddyrchafu mor uchel. Gobeithio y bydd hyn yn symbyliad i chwithau i ymdrechu. Fechgyn anwyl, cymerwch gyngor gan henafgwr profiadol sydd yn dymuno eich lles. Dilynwch ei esiampl. Yn awr yn nhymor ieuenctyd yw yr amser goreu i chwi os am enill safleoedd pwysig yn y byd. Ieuenctyd ydyw y tymor goreu i droi y meddwl i'r sianel iawn. Ieuenctyd yw y tymor goreu i'w droi i'r llwybr sydd fel y goleuni yn disgleirio fwy fwy byd ganol dydd. Os trown yn ol i chwilio tudalenau hanesiaeth, a bywgraphiadau enwogion, cawn fod y rhan fwyaf o honynt wedi cyflawni eu gorchestion yn ieuanc. Nid oedd Alexander Fawr ond 33 mlwydd oed pan fu farw, wedi gorechfygu yr holl fyd adnabyddus. Gorchfygodd Buonaparte Itali pan yn 25 oed. Bu farw Raphael pan yn 37 oed. Enillodd Luther Germani at y Diwygiad Protestanaidd pan tua 35 oed, a dechreuodd   Melanethon ei amddiffyn pan yn 21 oed. Dechreuodd Whitfield a Wesley ddiwygiad y ganrif ddiweddaf pan yn fyfyrwyr yn Rhydychain, ac yr oeddent wedi cynhyrfu rhanau pwysicaf Lloegr cyn eu bod yn 24 oed. Cafodd Byron ei hun ar ben pinacl uchaf anrhydedd llenyddol pan yn 24, a chyfansoddodd Goldsmith rai o'i brif weithiau pan yn ieuanc iawn. Yr oedd Golyddan wedi pasio ei M.D., ac wedi cyfansoddi ei arwrgerdd "Iesu" (prif ddernyn ei oes) pan yn 23. Gallasem enwi Eben Fardd a lluaws ereill pe bai amser yn caniattau, and y mae yr engreifftiau a nodwyd yn ddigon.

 

Joe. - Ond ma rhaid i ti considro, Simon, bod poverty yn stumbling block ar ffordd gweithwrs i dod mlan a gneyud   mark fel yna. Ma fe wedi ecadw lot lawr, a byse wedi cal honour o cal i claddu yn   Westminster Abbey, ta nhw cal fair play ond yn lle   hyny wedi cal y claddu mewn desolated spot mewn rhyw country churchyard heb cymynt a careg i dangos i bedd nhw. A galler gweyd am denyn nhw run peth a gwedodd Thomas Gray, yr KttgJtHh'pout nglish poet:

 

PerhBevbaps in this neglected spot is laid

Some heart once pregnant with celestial tfire;

 Hands that the rod of empire might have sw ayed,

Or wake to ccstaey ecstaecy the living lyre.

 

But knowledge, to their eyv es, her amplenio page,

j Rich v, ilh tin:with the  spoils of time, did ne’r er enroll

Chill Fenury Penury repressed their noble rage,

And froze the genial current of their .soul.

 

Beth ma ti gweyd am bwna hwna Simon-: 1?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NoneNone

(delwedd B1104b)

 

 

 

Hen Simon. - Weli, "nid wyf fi yn amuiheu dim nad yw tlodi wedi cadw 1lla1awer un yn mniro dystawrwWydcld. | Mae yr anfanteision a ddygir ganddo yn ormod i laww lanw un i'w gorehfygugorchfygu. Cleddir ef dan y tonau. a 1 sudda i waelodion mor anghof. Ond o’o r ochr arall, os i bydd d<3yn yn feddianol ar ddigon o benderfyniad a i dyfalbarbad i orchfygul1 yr anhawsdecrau sydd yn nglyn at'1. thlodi, gellir dweyd fod mnianteision yn deilliaw oddiwrtho. Y maeulat: tlodi yn un o'r prawfion goreu at ddyn ieuaneieuanc, aec y mac mae genym engreifftiau gogoneddtlus i'r cyfeiriad yna eto. Meddyliwvvch am y diweddur diweddar Arlywydd Garfield) yr bwn hwn a ddyrehafodd ddyrchafodd o'r caban   - co wed i'iM',yi’r Ty  Gwyn. Dyua Dyna Richard Savage, yr bwn hwn | oedd mor dlawd fel yr oedd yn gorfod ceasgilu darnau i l>budroLin o l'apyrau bapyrau ar byd hyd yr heolydd i ysgrifenu ei ] fceddyliau arnynt. Bloom field, y bardd Seisnig, oedd i fahf.ib i deiliw ir thuvdtlawd. Alex.vaunder VV7iIso Wilson - yoedd webydd wehydd tlawd, and ond a ddeallodd y llwyth adaraidd yn ol ceu 1 Uiwlliwi;au a'\uI maintiuli maintioli yn g':>:fhyflawn. Audrew LuLp)- Fuller oedd fab i dyddyuwrdyddynwr. John Buuyan Bunyan oedd fab I i dincer, a bu yn dilyn y grefft ei bun hun am tlynyddoeudflynyddoedd. William Carey oedd grvdd grydd dined. Ond does dim eisieu pentyru engreifftiau, . ac nid W-Joes genyf ddim yn wdl well heno na'ch cynghori i ddarllen banes hanes dynion da fei-fel y rhai a enwyd, . Teifl hyny ysbryduieth ysbrydiaeth i’ch calonau,  c.i ealor.au, a ffurfiam ffurfiant ynoch byn^-li !>endeirfyniad fynuwl i /o-:l i fod yn rhyw'oethrhywbeth, a phrofa yn eglur fcx\ yn Ixisibl fod yn bosibl cyrhaedd y griwldau griddau uchaf o hunan-ddiwylbant ddiwylliant a gwyliodaeth gwybodaeth trwy lawer o rwystrau.. .

 

Hugh. - Ardderchog, Simon, yn wir dyna sylw- iulauadau Imndigedigbendigedig. Hancs Hanes torcalonus yw\y lianes hanes bywyd l1 lawer o'r dynion galluocaf. Ddarllenasoch chwi lythyr Joe Hammersmith yr wythnos ddnyeildaf ddiweddaf am Goronwy Owen? Yr oeddwn i yn teimlndo i r oyw byw wrth ei ddarllen, beth bynag, ac befyd hefyd yr o':dtloedd  yn dwyn i'm cof am fardd arall a gafodd waethaf byd,   - sef 'Twin  Twm o'r Nant, yr hwn a ganodd lFa'nrwnad iddo ar y pedwar mesur ar hugain. Rhoddaf engraiffnt new ddwy o honi: -   

 

Llong oedd e garie'n gywren -   bell drysor

O bwyll draserch awen;

Gro-nwy grafftf, haul-braff, hwylbren

A llyw r beIxiirdd, llew aulir ei ben.

 

Ca'dd awen burwen yn berwi, - a than

Doethineb DIIW Duw ynddi;

Seraphin, roes er hlioffi,

Farworyu Farworyn yw hlienyn hi.

 

Afiaeth goleddwr, Ow! Ow! fe'th g^laddwyd;

 FPiler iaith wreiddiol, Ow! pa le y'th roddwyd?

I fwth ogof angau fe'th gyfyngyvyd,

Dan do dir estron, d'awen di rwystrwyd;

Och!  Oct) fwyn Ronwy, na chyfranwyd - it' fedd l

lhy Rhyw fynweut fynwent Gwynedd, ar faint a ganwyd.

 

T - iPhil.   -  -Weil! Wel!i Twni Twm o'r Nant oedd hwna iefe? Own i wedi arfer credu taw rihyw ffwl o fardd oedd Twm,. ond nawr rwy a chwant cal rhagor o'i bhanes e, a chan i boIxjd hi yn mynd yn ddiweddar heno, fe garwn i gynyg i gal tipyn o hanes Twmiti o'r Nant y tro nesaf, os i clhiu, boydboys. yn cydweld.

 

Felly y cydunwyd.

 

Dros y Conffrens,

WIL SLEDGWR, D.D.

 

 O.Y. - Mr. Golygydd, dyna falch wy ar y Diploma newydd. Wy just a mynd i rhoi nhw o nan flan i'n euw enw yn lie lle ar i ol e, gyda cymynt wyn feddwl am denyn nhiiw. - Wii.. u .u-IL.

 

 

None

 

(delwedd B0806)

B0806_11-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,

Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,

Brynmawr and Western Valleys Echo.

 

11 Mehefin 1896.

 

 

Y CONFFRENS. Jim. - Hurrah! O'r Dowlais ag e! Beth wedwch chwi, gwyr Merthyr nawr wn i? Dyma dwtch i chi yn Brynmawr!

 

Jack. - Ie, lled dda wir, ond dyw e ddim ond peth i ni wedi weyd wr blan. Ryn ni yn gwbod fod Harri Evans yn fachan clever, ag ryn ni wedi bod yn gweyd yn y conffrens y byddai Harri yn siwr o godi enw Dowlais ir lan. O'r holl rai sy wedi caal i magu yn Dowlais, mae Harri yn un o'r blaena yn y by dcerdd- orol. Mae yn gredit i Dowlais fod shwd fachan tal- entog wedi cal i fagu yn y dre. Do's dim doubt nad yw e yn un o fechgyn blaena "Cymru Ian Gwlad y gan." Rhwydd hynt iddo, weda i.

 

Sami. - Wdw i yn credi rin peth yn gowyr a ti, ag wdw i ,yn gobeithio ceith e fyw yn hir i ddwad a preisis nol i Dowlcs hefyd. Fe weles i'r watch gas e yn Brynmawr heno, ag un bert om beidis yw hi hefyd. Ond dyma both wdw i yn ffeili'n deg a dyall, beth ma nhw yn mofyn hwtan Dan Davies o hyd? Wen i yn paso heibio'r Ilall wedi iddyn nhw ddwad nol o Bryn- mowr, a dyna lle we lot fowr o henyn nhw, yn gweiddi Three cheers for Harri Evans Hwre-e-e-e-e." We hyny yn eitiia iawn, ond dYllIa beth wedd yn gas, wedd rhai o henyn nhw yn screchen "Dan Ballat," a dyna lle we cannodd yn gweiddi Bw-w-w-w" gymyn byth a galle nhw. Beth we nhw beido sticko l weiddi gyda Harri, a gadel pob un arall yn llony? Ond wdw i yn falch iawn taw nid gwyr y cor o nhw, ond rhyw rai na wen nhw ddim yn blongo i'r cor o gwbl. We nhw yn yn hala i gofio am yr un hyny buon ni yn gneyd sport am dano yn gweiddi Bali oe dipyn no!. ond taw fel hwrdd wo hwnw, a tafel lloi we rhain. We ni wrth i clwed nhw yncofio am adnod fach ddysges i slawer dy "Mwya swn llestri gwei- gion," a we ni yn meddwl taw nid ddim on yn wag i pene wen nhw, oni bo nhw yn wag i pocedi hefyd, wedi colli ariatn wrth ddala ar i côore.

 

Joe. - Ma ti quite right. Ma Cor Dowlais rhy re spectable, a ma Harri yn too much of a gentleman to allow the members of his choir to act in such a dis- graceful manner. Ma ni sympathiso a Mr. Harri Evans and family in their troubles, ag yn wisho pob success iddo yn y future. Ma gyta hi digon o job for years i dala Mr. Dan Davies. Ond ma ni proposo bo ni yn gatel y subject nawr i'r adjudicators yn Thlan- dndno i settlo y tro nesa, a ma ni hefyd am rhoi Three cheers i dwy o nhw: three cheers i Harri Evan i climbo'r ladder, a three cheers i Dan Davies i retainso' position fel y Chief Choir Leader of Wales, a ma ni gobeithio na gneiff neb dim shoto ceryg attyn nhw i cil-Inhw lawr wrth enoco menydd nhw mas. I

 

Oil. - Hurrah Hurrah Hurrah

 

Twin - Wei, wy yn hollol gydfynd taw gadel y canu yn llonydd sy orcu hefyd, rhag of on y bydd rliywrai yn ein camddeall ni y tro hyn etto, ac er mwyn newid y testun, roet ti, Joe, yn brago dy hunan yn fardd os tycyn no!, ag yn challengo Bachan Ifanc a Mrs. Hamersmith" am y Gader. A wyt ti yn cynyg ar Tu hwnt i'r llen?" Dyma destyn yn dy smto di ynnoble ar ol bod gyda'r Ysbrydegwyr, ag yr wyt ti yn Sais, ag wy yn gweld with waith Felicia" taw Seisnig yw'r iaith Til li wnt i'r llen," er mod i wedi arfer credu taw Cyruraeg oedd iaith Paradwye.

 

Joe - Na, nae ni dim yn cynyg, wath ma gormod o hen warriors yn cynnyg. Tyna fel ma ni gwcld hi yn y Local Eisteddfodds ma, os bydd dim ond price o 2s. 6d. yn cael i cynyg am poetry, ma rhai o'r hen Chaired Bards ma mewn at once. Ma nhw dim bolon os na ceiff nhw pob beth i hunen, a dim chance i Amateurs at all. A ma ni weti towli poetry lan fel bad job hys lio poets yn dod yn gwell Liberals, and if you will listen ma song gyta Ned on the occasion, Dere inlan, Ned.

 

Ned. -   

 

MAE EISIAU CODI'R SAFON.'

Y mae y byd er maint ei ddrwg

Yn 11awn o erystadleuaeth,

A gwelir llawer ael tan wg

() herwydd siomedigaeth

Cadeirfcirdd geir yn cynyg nawr

Am wobr haner coron,

Gan gllr?'.r eiddil gwan i lawr:

Mae eisiau codi'r Safon.

 

Mewn Penny Reading yn Pendre

Cynygiwyd gwobr feclian,

Er rhoi cyfleusdra'i blanty lle

Ddwyn eu talentau allan

Ymgeisiodd naw dan bymtheg oed,

Ond ow cadd'r oil en siomi

Y Parch John Jones o Maesycoed,

Ddaeth yno i gystadlu.

 

Am ddarllen yn Ysgoldy'r Nant

Roedd gwobr o chwe cheiniog,

Fe ddaeth yn mlaen rhyw ddeg o blant,

I gynyg yn galonog

Ond ysgolfeistr Penyfron

A ddaeth mewn modd digwylydd.

I gipio'r wo'-r fechan hon'

Yn orlawn o haerllugrwydd.

 

Mown cwrdd llenyddol yn Treglo

Cynygiwyd swllt am benill,

Ymgeisiodd rhai o lanciau'r fro,

Mewn gobaith am ei enill;

Ond 'ropnt i gyd yn mhell ar,ol,

Fe aeth y swllt o'r cwdyn,

I fardd gadeiriwyd wythnos nol,

Yn 'Steddfod fawr Brynrhedyn.

 

Nis gall y gweithiwr tlawd ei fyd

Ragori mewn llcnyddiaeth,

l\I:te'r beirddion fel rhyw gwn a'ubryd, I

Am fachu pob ysglyfaeth

Mae cystadleuaeth wedi myn'd

Yn iiwdr i'r gwaelodion

Poh un yn ceisio trcisio'i ifrynd

Mae eisiau codi'r safon.

 

Os bydd i'w gael ychydig glod

Wrth odreu Bryn Parnassus,

lle gall yr ieuanc, tlawd, dinod

Ymloni yn gysurus;

O ben y Bryn fe ddaw rhyw gawr

O Fardd gan ruo'n erwin

Gan rym ei lais fe gwympa lawr

Y gwan mewn braw a dychryn.

 

Os gwelir plantyn llawn o swyn

Yn chwarpu'n Hon en calon,

At hyd rhodfeydd yr awen fwyn

A chasglu lilodan tlysiou

O'r maes fe ddaw yn llawn o bla

Dinystriol trachwant.aflan, Rhyw fwyst-til erch, ac hawlio wna

Y cwbl iddo'i hunan.

 

Mae ambell ddiogyn yn y byd,

O'i gadair ni wna. godi

A chadw wna ei draed o hyd

Ar ffordd y lleill o'r teulu

Ei fryd yw cadw'r ieuainc draw

Rhag derbyn gwref- yr awen,

A byw a wn;i ar nwyf ail law

Trwy \;beiliu plant Ceridwcn.

 

Mae llawer un wrth ddringo'r liya

Yn lle myn'd fynu'n union,

Os clyw am 'sglyfaeth yn y dyn

Fe neidia nol yn union

Manteisio wna i enill dod

Ar anfanteision tlodion,

Syn ceisio cyrchu at y nod

Mae eisiau codi'r safan.

 

Mae Huoedd nawr ar odreu'r bryn

Yn cwrdd adirfawr rwystran,

Am fod y rhai aura-sol hyn

Yn drarngwydd ar eu llwybrau

O chwi syn rywystio y rhai gwan

Symudwch mlaen yn gyson,

Fel gallant hwythau ddringo'r lan

Mae eisiau codi'r safan.

 

Dros y Conffrens

 

WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0805_18-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

Y CONFFRENS. DAN - -Wei, boys, ma dda gyda fi weld ein hys- grifenwr ni yn dachre ar y waith etto i hala typyn o hancs beth sy yn mynd mlan gyda ni ir Times. NED. - Ala dda gyda finne hefyd. Ond rhyfedd mor od yw dynion Ma rhai yn meddwl taw dod mas mae e nawr i gal adfcrtisio'i hunan erbya Lexiwn y Sleidin Scale FEED - Ala nlny shwr o fod yn camsyned am hyny, wath ma enw Wil Sledgwr ar y Board fel member j'r Sleidin Scale os blwyddyn mawr. Ma Betti Ffowc," 03 i chi'n cofio, wedi brenddwydo tod Wil yn cal :ei ethol yn ddiwrthwynebiad I gynrychioli y tri gwaith, a dyma shawns wedi dod nawr, wath Dowlais boy sy i fod yn Fembar am y ddwy flynedd nesa. Beth wyt ti yn feddwl am dani, Wil? WJL SLEDGWR.Wei, fe weda i gymynt a hyn wrthoch chi; wdu i ddim yn credu bod hi'n werth i fi ddod mas a erwbl, wath ta chi yn fy newis i fe wedsen taw self-slected clique i ni, a nad i'n ni ddim yn repre- sento neb ond ein hinterest ein hunain. A tawn i yn dod ma. fe ddelo'r bobl mas a rhywnn yn in erbyn i ar unwaith, er mwyn i'n speito ni. JOE - Ala ti quite right, Wil; ond dere ti mas, fe stickwn ni fel leeches wrthot ti, ta pwy opposition daw. WfL Si/EDGWit - Ie, ond dyna'r gwaetha dos gyda ti ddim glue i chi sticko wrtho i, 11a digon o wad tch feedo chi. TWM. Paid di hido hyny, Wil; fe wmladdwn 111" o dy oclior di. Fe wyddest ti mai ni" yw'r boysamwmladd. Y peth i "ni" yn gymeryd atto yr i'r ni'n siwr o'i gario fe i fuddugoliaeth. Fe wyddest ti beth I" ni" wedi neyd yn y gorffenol a pheth allwn "ni" neyd yn y dyfodol etto. Dere di mas, fe fyddwn "ui" gyda ti, a fe cariwn ni di mewn yn headlong. A chyd a bo "ni" gyda to-dos dim eise i ti ofni neb a rail ri'n ni" yn barocl at waith, a dos dim a saif on blan ni." Pwy fel y ni"? Am wneuthur gwrhydri, does nob fel y ni." WfL SLEDGWR - Diolch yn fawr i ti, Twm, ond dwy i ddim yn credu fod y bobl wedi dod yn aeddfed i weld gwerth dyn syn llafurio ar eu rhan nhw etto. SHONI - Paid camsyned, Wil bach. Falle mae rhy addfed Illa nhw, a wedi dod i weld trwyddot ti. Cofio di, fe fynwn ni ddyn ag aserwru cefen yndo fe, dyn strait egwyddoro!, a digon o benderfyniad ynddo ac annibyniaeth meddwl i draethu ei farn yn ghr a didderbynwyneb dros ein hiawnderau ni, a nid rhyw hen Shon-pob-ochor yn troi fel ceiliog clochdy gyda'r gwynt O hyd. W11. SLEDGWK -   Dyma hi etto Dyw dynion ddim yn gallu cydnabod llafur ac ymdreeh. A thyma fel \yy yn call yn nhalu am yr oil wy wedi neyd drostoch chi. Ond ma'r hen ddywediad yn eitha gwir does net) yn gweld gwerth dyn da nes bo nha wedi golli e. Welodd pobl Dowlais ddim o gwerth Dan Davies nes bod e'n mynd oddma, a nhwynte yn gorffod shifto hebddo fe. JOE - Ala bysnes ni wedi mynd yn shipwreck etto, a mha rhaid i ni ciiango subject. Beth ta ni meddwl, i cal bod up-to-date, am typyn o outing? Dyma be sy fashiouable nawr, a falle bysen ni co-operato weth wetyn. j Willi, w 111 ;J DAI - Eilio'r cynygiad. CAD - Pawb sy drosti i arwyddo. OLL - (Y11 codi dwylaw.) CAD. AH you-nany-mouse. Ond pwy bryd? PHIL - \Vy:n cynyg Dydd Llun Alabon nesa. IAN IO - Wy yn erbyn hwna, wath dyna dywarnod mar cor yu mynd off i Llandudno. HARRY -   Nage, fe fydd y cor wedi dod nol erbyn hyny, waeth yr wythnos cyn hyny nia nhw mynd off. IAXTO -   Gwath byth ynte. Fydd dIm gobeth am success o gwbl, weth fe fydd y bobl heb recovero ar ol AIOCYN - Dim rhagor ary pen yna. Wdsy i yp credu ta ni ddim ond cal yr invention newydd na sy gyda nhw, lnit mhw yn galw rhwbeth yn debygi Rontgen Rays" arni, a dishcwl miwn ich pene chi, taw core canu welsen ni lle ma'ch menyddian chi i fod. Gadewch y mater yn llonydd, a rhowch whare teg ir beirniaid i settle pwy yw'r cor gore, fel ma. Joe wedi trweyd yr wthnos ddywetha. SAMI - Ala'r adnod nil. wedes 1 nos Sadwrn dywetha yn taro lleno to Alwya swn llestri gweigon." Dewch i ni gal gadel y swn nawr a mynd at dypyn bach o sylwedd. WIL SLEDGWH. - Dim rhagor o swn na sylwedd i fi heno. Dyw'r lot o honoch ddim gwarth taten bob. A taw'n ni ddim ond gwbod bysech chi'n gofyn i fi ail ystyried y mater fe dowlswn i'r jobyn ysgrifenu Conffrens' i'r lan i chi hefyd. OLL -   Oli - h - h - h. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

None

(delwedd B0804)

B0804_25-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,

Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,

Brynmawr and Western Valleys Echo.

 

25 Mehefin 1896.

 

Y CONFFRENS.

 

Twm - Wel fechgyn, shwt i chi heno bob un? Fe weles i'r rhan fwya o honoch chi yn Bethania heno. Shwt enjoyso'ch chi Dr. Herber Evans.

 

Beny. - Grand, fel ag oen ni yn erfyn yn gwmws. Roedd Herber fel efe ei hunan, yn siarad yn ddiguro o effeithiol. Ag yn wir roedd yno ganu splendid hefyd, ag yn wir mae'n dreat i glywed Harri Evans yn chwareu yr organ.

 

Jim. - Odd wir, mae hyna eitha right. Ond os y chi am gal clywed canu yn i ogoniant dewch i'r Odfelars Hall nos y foru i gol clwed y Cor yn mynd trwy'r darnau fydd yn gystadleuol yn Llandudno.

 

Dai. - Wel, falle bydd hona yn dreat, ond os i chi yn meddwl am gal gwledd mewn gwirionedd dewch chi lawr i'r Drill Hall i Merthyr nos Sul nesaf i glywed Cor Dan Davies yn mynd trw'r darnau yna.

 

Ianto. - Wdw i ddim yn cydfynd ar plan yna o gynal concerts ar Nos Sul, a throi dydd yr Arglwydd yn ddydd Masnach.

 

Dai. - Falle nagwyt ti ddim yn cydfynd a rhwbeth fel na; ond dere di lawr i Ferthyr fe newidi di dy feddwl ar unwaith. Fe ddeui di i deimlo fod cynal concerts o'r fath yna yn well lawer na mynd i walko gyda dy wedjen i hewl Lover's Lane neu i'r lan i'r Brynau. Fe gei di glywed pregethu ar y ffordd i fynd i'r nefoedd yn unrhyw gapel, ond cera di i glwed y cor am 8 o'r gloch, ti deimli dy fod wedi mynd i'r nefoedd yn gyfan-gwbl.

 

Mocyn. – Pam? Odyn nhw yn canu cystal a hyny, ynte?

 

Dai. – O ma nhw yn fendigedig. Toe chi ddim on a en clwed nhw yn canu “How Sweet the Moonliglight Sleeps," chi deimlech eich bod chi yn cael eich sigo mewn rhyw gawell o foddhad yn nghanol cyflawnder   didrai o sweet harmony. Dyna wedyn, "Trip We Gaily o'er the Green"; chi deimlech wrth eu clywed nhw yn canu y darn swynol yna, fod eich enaid yn cael ei wefreiddio i'r fath raddau nes y byddech yn llwyr anghofio eich hunain, ac yn dychymygu eich bod wedi cael eich codi i wrando rhyw beronaeth hud-ddenol ar lanerchau bythwyrddion Paradwys, ac yn barod i ddawnsio gyda'r cor mewn rhyw foddhad llesmeiriol. Dyna wedyn, "When His Loud Voice in Thunder Spoke." Chi deimlech eich hunain fel pe baech yn ymrolio yn nghanol mor o gerddoriaeth ddiderfyn, gan   mor fawreddog y datganiad.   

 

Fred. - Ffordd wyt ti yn gallu dweyd yna?

 

Dai. - Am fy mod wedi eu clywed, wrth gwrs.

 

Shoni. - Wyt ti yn gweyd bo nhw yn well na Dowlais te?

 

Dai. - Nag w i ddim yn gwneyd hyny; nid fy nusnes i yw gweyd pwy yw'r gore, wath nid y fi yw’r beirniad i fod.

 

Ned. - A wyt ti yn dyall rhyw faint o ganu?

 

Dai. - Wel, os nag wy yn dyall y theory of music, wy'n gwbod pwy fath ganu sy n cynhyrfu fy   nghalon i'r gwaelodion.

 

Joe. - Mae Dai yn cal i cario off gyta enthusiasm altogether, a gall hi dim a j judjo yn fair.

 

Dai. - Dere di lawr i Ferthyr nos Sul fe ddeui dithau i deimlo 'run peth a finnau.

 

Wil. - 'Wyt ti yn gweyd fod canu Merthyr yn berffaith ynte?

 

Dai. - Nag w i ddim yn gweyd hyny hefyd, a phe byddai fe yn berffaith, digon tebyg byddai Dan wedi mynd off i ddwr y mor am spell, wath mae e yn gweitho yn ddigon caled i gal spell.

 

Charly. - 10. to 1. on the - -

 

Twm. -   Nawr Charley, dropan hi; ti a dy short sy’n   dystrywio'r Eisteddfod a'ch gamblo ag yn rhoi achos i ddynion weyd i bod hi wedi mynd yn fwy tebyg   i rasus cyffylau na dim arall.

 

Joe. - Ma ti quite right Twm, a rhywrai o sort yna sy'n treio gneyd Aunt Sally's o'r successful leaders wrth bo nhw dod sha thre hefyd.

 

Shoni. - Odych chi wedi clwed fod rhywrai wedi gweyd bo nhw yn mynd i gadw mwstwr yn Llandudno, ar gount stopo Cor Merthyr i ganu?

 

Ianto. - Wdw i wedi clwed hyny, ond wdw i yn ffaelu'n deg a credu fod neb yn South Wales mor ddwl a mynd i neyd shwt ffwliaid o'u hunain a chario shwd nonsense hyny yn mlan.

 

Harry. - Ie, ond ma dynion mor gynddeiriog ishe meiddi Dan.

 

Dafydd Benwyn. - Fechgyn anwyl, a gaf fi ddweyd gair neu ddau wrthych? Gadewch y teimladau personol yna naill ochr, a rhoddwch fwy o le i synwyr cyffredin i weithio. Fel y dywedodd Joe Hammersmith, os bydd dyn wedi gwneyd gwrhydri yn y byd, ac wedi ymddyrchafu fel Saul yn uwch o'i ysgwyddau na phawb ereill, y mae ar unwaith yn "Nod i eiddigedd a chenfigen." Os gwelir rhyw un yn mynd i fynu y mae yna gant ar unwaith yn ceisio ei dynu i lawr. Ond nid dyna'r ffordd am dani yn wir; os am gyrhaedd anrhydedd ni ddylid gwneyd hyny ar draul tynu ereill i lawr os am gyrhaedd llwyfan bri na wnewch hyny fechgyn anwyl, trwy geisio tynu neb arall i lawr mewn ffordd diraddiol i fod yn esgynfainc i chwi; ond dringwch yr ysgol yn anrhydeddus, trwy egni a dyfal barhad; os am fyddugoliaethu yn anrhydeddus nac ewch allan i'r ymdrechfa i wylio cyfleusdra i daro eich gwrthwynebydd yn ei wegil, ond ewch fel Dafydd gynt yn mynd i gwrdd a Goliath, wyneb yn wyneb yn enw ac anrhydedd “Cymru lan, Gwlad y gân," ac yna os enillwch ar dir teg, chwi a gewch glod, ac os na fydd i chwi lwyddo ni fydd hyny yn un dianrhydedd i chwi tra yn ymdrechu ar dir teg. Os am fynd i fynu na cheisiwch wneyd hyny trwy ddiraddio ereill, o herwydd cyn belled ag y mae fy nhypyn profiad i yn myned yn y byd yma, pan y gwelaf ddynion yn ceisio diraddio ereill, diraddio eu gwell y maent fel rheol. Pob llwydd i chwi, fechgyn, i ddringo i'r lan ond dringwch mewn modd anrhydeddus, a bydd llwyddiant yn coroni eich ymdrechion yn   y pen draw. Carwn yn fawr i wel'd rhagor o uchelgais yn y bobl ieuainc i fynd i fynu, yn lle aros byth a hefyd gyda ffol bethau y llawr; rhagor o waith i'r ymenyddiau, fechgyn a llai o waith i ddyrnau a thraed. Teflwch bob malais, llid, a chenfigen o'r neilldu, a chedwch y frawddeg ysbrydoledig hono yn y cof bob amser: “Cenfigen a ladd ei pherchenog.”

 

Phil. - Wel done, Dafydd Benwyn, dyna araeth gampus. Nawr fechgyn, dewch ini gael madel yn swn y geiriau buddiol ac amserol hyn, gan obeithio y gadawant ddylanwad da ar bob un o honom.

 

Dros y Conffrens

WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0807_02-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Jaub. lido Wil, beth yw'r olwg sur yni sy arliat ti iieuo? Wyt ti'n dishcwl fel se ti wedi cwni'r ochor whith i'rgwely heddy. Wil Sledgwr - Fe fyset yn dishcwl yn sur dy hunan tae ti yn eal dy lmnlbugan haner cymynt a wy i yn gal, wyddest ti ddim byd am dani o gwbl. Shoni - Pwy sy wedi bod yn tynn dy grys djr mas nawr, gWN1? Phil - le gad ui gal c-lywed gen ti, wath niae'n blain i wala fod rhywun wedi damscel ar dy drad di. Wil Sledgwr. Os oes rhaid gweyd wrtho chi fe weda wilhoch chi nawr. Dan. - le dyna fydd ore i ti i allwys dy gwd, falle dewi di dypyn yn well wedyn. Wil Sleilgwr - Wel dyma fe. Ma rhyw lilipwt- iaid cocosyddol yn y lleyma, yn 01 eu delight benchwy- httu yn treio ysitrifenu rhyw rigmarole rigymol a'i hala i wahallollefyrld ag i wahanol bersonauyn y lle ymaa fine yn eal y bai gyda rliai nag i'n nhw ddim yn gwbod gweil am dana i. Dyna os ewpwl o fishodd nol yn Oapel fe fu ell cymychion pensyctn nhw yn cal ell hanfon rhwng aelodau'r cor eanu a'r canlyniad fu i rai or bechgyn ar inerched IIIwya anwl oedd yno fynd yn suspicious o hona i ond trw lwc fe ddath rhai o nhw i wbod taw nid ti oedd e, ond ddath pawb o nhw ddim i wbod pwy oedd e. Dyna wedyn yn-fe ath rhw- beth rhwng rhyw bar ties yno. Ag er mwyn gneyd y dnvg yn wath, ilyma fi'wlbri rhyw gocosyn rhibynaidd yn eal i gwasgai a U'w'r lle wedyn, a'r suspicion yn dishcyn arna inne ar unwaith, ond y tro hyn etto, fe ddath y rliai lilaena o henyn nhw i whod pwy odd ond trw'r cwbhna Hawro IK'iiyn nhw nad i'n nhw rlrlim yn gwbod llai nag oedd llaw gyda fi yn y fysnes, pan nag own i ddim yn gwbod dim niwy na'r marw am dano. Sami - Dyna feI gwclc-si ddi yn y wlad Wil os byse ei yn hapio liod miwn ca He we defed wedi cal i lladd, fe we'll cal i bai am y ewbl wedyn. Joe - Ma suspicion a bothti ti Wil am lotopethe ma ti gwood dim am denyn nhw, ago os iua nhw yn mynd eadw mlan a shwtnoneHenseetto lila, i ni (juite willing i helpu ti i cal nhw ar Anvi) y Conffrens, a dalanhw i ti cal rhoi pwyse hen Sledge oiawr yna arnin nhw, a serve them right bydd e Iwfyd. AVil Sledgwr - Very good Joe, ond am danat ti Sami, beth wyt ti'n feddwl wrth beth wedest ti, paid ti galw ci arna i etto onte Charly - Keep ve'r hair on Wil. Wil Sledgwr - Dyna hi etto, pwy ddywarnod cyn i fi dori'n ngwallt blebena by.swn ni niynd roedd rhyw hen daele diwardd yn crioar in ol i, (Jet. ye'r hair cut." Odd dim ot:; pnn a fyse wedgen gyda fi neu beidio odd rhaid iddyn nhw gal dangos ei diffyg sense a'i prinder o good manners o hyd, a nawr wedi i fy dreio pleso'r set hyny, dymaCharly or oohor amll etto yn gweiddi Keep ye'r hair on," ag wn i ddim ffordd ma cered yr hewl, 11(1. sharad dim a neb hel) otfendo rhyw benweiniaid cyoendene. Twm - Dyna fel mai Wil bach does neb wedi bol yn y byd yma yn gallti pleso pawb, a paid dithe meddwl gelli di bleso pawh hefyd, mae e yn ormod o dasc i ti wir. Wil Sledgwr - Ie ond alia i ddim a godde rhyw bethc fel hyn o hyd, os af i miwn i'r Musical Gallery fe fydd rhyw ddau cant ar nnwaith yn agor ei Hyged fel Tatws Merica arna i ag yn staran a dishewrmor savage a byscn nhw yn barod i'n llyncu i, ag wedi mynd mas fe fyddan yn sisial a'i gilydd ag yn pointio bysedd ar in ol i. Mocyn - Gad iddynllhw islaw sylw AVil bach cadw mlan gyda dy waith heb liido dim am neb o henyn nhw, a phaid a mYlld mas O dy gof fel 11:1, ag wy'n meddw taw'r peth gore naw'n ni heno y'w tori'r Con- tfrens, i Wil gal mynd sha thre yn gynar i gal nos- waith dda o gysgu, falle bydd e'u well bore forn, Ned - le wir Wil dynargore heno wath gwaith ofar iti feddwl plesio pawb. Dyna fl.1 wy yn i gweld hi bob ainser. Dyna'n gweinidogni mae e'n ddyn bach noble ond dos dim bhwt both ag iddo fe bleso pawb. Mae en gwisgo'n rhy stylish i ateb rlmi, ag yn rhy shabby i ateb erill - mae'i get e rhy hir wrth fodd rai, ag yn rhy fyr wrth fodd erill - mae e'n sharad yn rhy isel i rai, ag yn gweiddi gortnod i erill,- - mae e'n pregethu yn rhy athronyddol i rai, ag yn rhy liauesyddol i erill - yn rhy dduwynyddol i rai, ag yn rhy arwyneb- ol i erill - yn rhy farddonol irai, ag yn lily ymarferol i erill, ag os gwed e rwbeth am ùdylethwyddall, dyna po fel so fe wedi tynu nyth eacwn am i ben, ag fel rhcol, y creaduriaid Ulwya anghymwys sy'n beirniadu Tnwya" a paid ditho meddwl gelli di gadw pawb yn folon ond cadw dy mlan at dy ddyledswyddau heb liidio dim both fydd neb yn weyd am danat ti a cholia Adnod y hcirdd II Y Gwir yn erbyn y llyù." Dros y Conffrens WIL SLEDGWR

 

 

 

B0808_09-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

   Y CONFFRENS. Wil Sledgwr - Wel boys, dyma hi heno, fe allwn shiglo dwyJo heno i gyd. I red - Gallwti wir, wath j'n ni nawr yn yr un picil a'n gilydd i gyd. Ianto -   Ond pwy fyse yn meddwl am shwt beth, fed hen Gor Bach naili ochor fel yna yn mynd i faeddu'r whole lot o honom ni. Sami - Fe weles i drie bach pert ambeidis yn cal i wliare ar yr hiol heno. We lot o gwn yn hwrni ar i gili o byty lwmpin o gig. Dir wen nliw'ii hwrni'n ambeidis ag yn dangos i dane ar i gili. Wo un yn watcho'r llall gwinynt byth a galle fe, ar pishin cig ar llawr, ond dyma rhyw llen gi bach lawer llai o seis na un o nhw yn ihedeg mlan heb wbod iddyn nhw, a whiw ag c a'r pishin eig yn y fan, a bant ag eshag adre gwmyn bytii n alle, a dynm'r rhest wediu yn joino gydai'i gili i rliedeg ar i ol u, ond wrth rhedeg fe fwrodd un o nitw yn erbyn wal, his bod e'n ar lawr yn t hondyn, a fe dorodd i gluti yn ddoi getyn. Wen i yn gweyd yn i meddwl byse well iddiu nhw garco'i hunen, ag edrych at h'siies yn lle hwrni ar i gill, a run peth wdw i yn meddw) am core canu ma, byse well iddin nhw dreio peidio hwrni cwmynt ar i gili hefyd, a fel ni rhoi cytte i rai erill, nag wen nhw ddim yn meddwl dim am denyn IIItW. i fyn'd bant a'r price rhynt i dwylo nhw. Phil. -   Fechgyn lime Eisteddfod Llandudno wedi paso, a tlewch i ni gal gadel pob peth cyssylltiedig a hi i baso hefyd. Mac'r feirniadaeth wedi cal i rhoi, a gadewch i 11 i adel y cwbl yn llonydd. Wy yn cynyg- nag oes dim rliagor am yr Eisteddfod i gali weyd, ond gadel rhwng y Ueirniaid a'u cydwylxidau 3-11 ngoleu beirniadaeth ar uweli scale na'r hyn roxyd o'r nyth btan. Ned - Wy'n eilior cynygiad ag ma dda iawn gyda i wel'd standard Beirniadaethwedicodi oFedd Llanelli i Nyth Bran Llandudno. Hugh - Mae'n wir fod saflo lleoliad y Beirniaid wedi codi, ond a ydyw safon Heimiadaeth wedi ymddyrchafu sydd gwestiwn arall. Ond i gael gadael y mater yna or ncilldu, y mae urcnyf fater arall i'w ddwyn i sylw ein Cynhadledd, Hef, Y i^riodoldeb o ganiattau y rhyw deg i gael dyfodiad i fewn i'n plith. Y mae y mater hwn wedi bod ar fy meddwl erys talwm, yr wyf yn gwel'd y rhyw deg yn cael lle ar y gwahanol fyrddaucyhoeddus, ac y maent yn gwneyd gwasanaeth amliaithol. Y inae yn wirionedd mai gwraig fu'n gyfrwng trwy ba un y daeth pechod i'r byd, ond eolier hyn, y mae y wraig i fod yn gyfrwng i godi y byd etto hefyd, õW yr wyf ti yn cynyg eu bod i gael derbyniad i'n Cynhadledd. t:> Shoni. - Wy'n eilior cynygiad waeth fe fydd shawns i fi gael wedgen wedyn. Vai. - Os gadewa ni fenwod i ddwad mewn yma, allwn ni neyd dim a nhw wedyn, fedrwn ni ddim a'i llywodraethu nhw o gwbl, fefynany ffordd eu htinain i gyd ac am hyny wdw i yn cynyg gwelliant. Harry - Gwaethiant wyt ti'n meddwl spo. Dafydd Benwyn - Fechgyn peidiweli a rhanu a'r bwnc mor dyner a hwn. Y mae y fenyw wedi arfer cal ei hystyried ar yr un safle a'r gwrryw gan Hen Genedl y Cymry erioed. Dynaddysgeidiaeth ein Hen Gyfundrefn ni fel cenedl, ac hefyd y mae Cristion- ogaoth yn dysgu yr un egwyddor yn hollol, ac heb siarad rhagor, yr wyf fi yn dymuno cadarnhau y cynygiad. Pawb sydd drosto i anvyddo wedi pasio yn unfrydol. Wil Sledgwr - Naw'r ynte Joe, dyro y garden hon yn y ffenystr, LADIES INVITED TO ATTEND. Joe - Tyma hi, un Young Lady wedi dud at once. Older nawr boys.inical rhoi respectable welcome iddo. [Merch ieuanc, tal, gyda gwallt du, a Hygaid treiddgar yn dod i fewn]. Bliss E. W - Good evening," gentlemen, very dry weather. Wil Sledgwr - Is, indede mis. What is the name plase? Miss E. W - My name is Eva Wagltong. Eva was the first woman in the world, and I am the first to enter your Institution. Wil Sledgwr - Will you be wiling to take the rewls of this place? Miss E. W. -0 dear me, yes, I know a good deal about the rules of Society. I have travelled a little. I was up at Llandudno last week, and there was some grand singing there. We went hopel ssly out of tune, and of course we had no chance of winning, but every- body was talking about Merthyr andRhymney, you know. But we were wishing that Merthyr would not get the prize. We would rather any choir have it thau Merthyr. But when the award was given we were surprised, you won't believe. But wo were glad that Merthyr didn't get it; indeed we were shouting with joy" What will old Wil Sledgwr say nuw: Wil Sledgw r is the name of some old fellow that writes to tho papery about the choirs, you know." Wil Sledgwr. - Is, Is, we hear about him, serve him right. Miss E. W - You will excuse me now, gentlemen with your permission I shall call next week again. Goodnight. Joe - (Yn agor y drws iddi). Miss E. W - (Yn troi at Joe). Mr. Newmau, ex- cuse me asking you please, who is that gentleman writing at the table please? Joe - That's our worthy secretary, Wil Sledgwr. Miss E. W - Oh, KoodgraciouJ05 do you mean tosay that I have been to the Contfrens? Oh dear, dear, my name will be in the papers next week. If I only knew, I would not take a thousand pounds for it. Oh dear, dear! Dyna lesson i hona taboth, a byth e more cautious y tro uesa tyna fact. Shorn" - Dyna ddigon o sport am heno ta beth, dyna beth wedd eitha see in. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0809_16-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 
CONFFRENS. Ned -   Helo Dai, pwy oedd y gwrbonheddig yna oedd yn Bharad a ti ar dop yr hewl nawr just? Dai - Ond taw dyna Bob Rhys, bachan, neu i gai bod yn fwy genteel, a i neyd cyfiawnder ag enw y bachgen rhagorol yna, dyna Mr. Robert T. Rees, organydd y Gwernllwyn, ac arwemydd inedrus Cur Dirwestol onwog Dowlais. Jack - le, ac arweinydd llwyddianus hefyd. Joe - Quite right, ma ni napod y gentleman yna cs lawer dy nawr. Many years ago, wedd y son am dano fe fel vocalist. Wedd e yn canu yn beautiful tenor first class yw e, a ma fe wedi myiul a lot o prices fel vocalist. Ma fe yn charmo audience dim ond i clwed e yn canu, a dyle ni yn Dowlais bod yn proud o hono fel leader y Temperance Choir. Ma Temperance Choir Dowlais wedi bod yn London yn y Temperance Ffestival lot o gweithe, ag wedi enith prices crand yno hefyd. A ^tim islie i ni uiynd nol yn bellach na blwyddyn dywetha, pan dethonuhw nol a first prize, a cas pob un o'r choir medal crand hefyd, a ma nhw yn mynd i London y tro hyn hefyd i canu yn Ffestival, ond etim o adult choir yn mynd i competo tro hyn, ond ma juvenile choir yn mynd i treio. Twin - Joe, cora at y drws ma rhyw grotcn fach yna. Joe - Wei, my little beauty, what is it, please? Merch - Please, sir, will you please to buy a ticket, sir? Joe - What is it for, my little darling Merch - A concert, sir, with the Temperance Choir, to help us to go to Loudon, sir. Joe - Come inside my dear. Now lads, here's a chance for you to have a good concert. One of the best of its kind over held in Dowlais. This little girl has a lot of tickets to offer you, aud every one of you will !<tiy one, if you have a grain of respect for old Dowlais. There is a grand concert to be held in the Oddfellows Hall, Dowlais, on Thursday next, July 16th, by the renowned Dowlais Temperance Choir, under the leadership of Mr. R. T. Rees. The juvenile choir will render the test piece in tho annual compcti- tion. Popular prices, 2;- 1. and a limited number of 6d tickets. But on behalf of this little lady, and the choir, I most ernestly appeal to you to take the 1. and 2;. tickets, and when they will be disposed of, the little lady will supply you with the 6d tickets. Ned - Mab i bwy yw Boh Rees y ledwr? Dai - Ond mab 1 frawd EOtl Morlais yw e. Sami - Wei, Wei, a mab i frawd Eos Morles yw e, ie fc. O wen i yn leico clwed i wncwl e yn canu yn ombeidis, ag ar gownt omv'i wncwl fe byrna i un garden gyda hi. Joe - Daw e round nawr - Now my little darling, come round with me IIOW. Evcryone present ought to take one. (Yn mynd oddiamgylch.) Merch - (Y11 troi at Joe.) Every one of them bought a card except yourself Sir. Slioni -   Ah, rhen scemwr! dyna dy ddala di, Joe, yn meddwl i dodjan III, I beido pvynu un dy hunan, ie fe? Joe - O 11a, mani pryni un nawr. (Yn derbyn un.) Merch - Good night, gentlemen, and thank you all. Wil - Good night, my girl, and every success to you. (Y ferch yn mynd ar garlam.) Ianto - Wcl boyö, nid cyndrwg plan fydde joinu ar Cor Dirwestol hyn am spel i gal shawns i sral cheap trip i'r lan i Lluuden. Wil Sledgwr -   (Jormod (1'1' gwaith yna sy'n cal i neyd scino'r pledge a joino'r cor nes bod e wedi dod nol o Llunden, a'i adcl e wedyn, a thrwy hyny gorfod derbyn recruits mown i'r cor bob blwyddyn, a'r ar- weinydd wedyn yn cal gwaith i dori rhai nowydd mewn u hyd. Y11 y fel hyny dyw'r arweinydd talentog na'r cor ddiuj yn cal chware teg o gwbl. Y11 ngwyneb nethau fel hyn y mae yn syndod fod eor wedi gwnoyd cyftal gwaith yn y gorphenol. Y mae yn drueni o'r mwyaf fnd beehgyn yn gallu ccllwair uior druenus a phothau mor bwysig. Gobeithio y ljijdd pothau yn well o hyn allan, a thyma fy nynuin- lad i mown penill: Pob Uwyddiant fo i Robert, ;1 cor i fynd yn mlnH. I cuill gwobrau lawer Er clod ^lad y gau A I toed fod medd-dod erehyll YIl darlod oil o'r tir, Fel byddo Gwalia gyfan Dan fancr Dirwest bur. (Nawr joinwch yn y chorus.) OU." I'r lan o lis i ris Yr elo R. T. Recs Ni ganwn gyda'11 gilydd Duw'n rhwydd i R. T. Iteos. Phil - Dyna fachgen rhagorol arall hetyd yn Dowlais yw Mr. John T. Jones, G.T.S.C. Pwy ddwrnod 'roedd cyfansoddiad o'i waith yn cael ei berfformio gan dros 600 o leisiau yn Abordar. Dyna. arweinydd cynulleidfaol Moriah, ac arweinydd Cymanfaol Baptist Dowlais a Phendarren er pan yinadawodd y byd enwog Dan Navies i Merthyr. Mae O wedi profi ei hunan yn olynydd s]>lendid iddo fe hefyd. Wrth gwrs, niaeDau Da vies yn eithriad ar ei ben ci hunan fel arweinydd nid un o fil yw e, ond un O tiliwn ond wir mae John T. Jones yn fachgen da hefyd. Twin - Odi wir, bachan first class yw e, a byse dim ond dipyn bach rhagor ocheck yndo fe, fe fyse yn mhellach mlan hefyd. Pwy ddiwarnod fe gas i bresonto a ohloc beautiful gan eglwys a chynnlleidfa Moriah, ag fe leiciwn i glywed Dafydd Benwyn Yon darllen y penillion (ldarllenwd yn y cwrdd presento hefyd. Ma rheini yn bietwr da iawn o hono fe. Dewch yn 111 lan Dafydd._ Dafydd Benwyn.Wel fechgyn, ar eich eais ch i, fe'i darllena i nhw goreu galla, oud ma un peth yn fy erbyn i'w darllen uhw fel loiciwn i rwyf wedi aiifdiofio fy pectol heno, old ymdreehaf wncyd fy ngoreu dan yr amgylchiadau. Dyma nhw. UWHDD ANRHEOU MR. JOHN THOMAS JONES, G.T.S.C. Mac tyctebau'11 eael ell rhoddi I bencampwyr mawr yr ocs CHwini redegwyr a phel droedwyr, Ac ereb ddyrnwyr drwg di foes U,lll uid anrhydeddu dyrnau, Traed, 11a choesau lleno wnawn Ond cydnabod pen a chalon Brawd o fuehedd deilwng iawn. John T. Jones, ein g wych arweinydd, Gweithgar frawd dufnyddiol yw Un gyssegra'i holl dalentau I wasanacth eglwys Dduw Nid rhyw gornant drystiog ydyw, 'N chwyddo'u iFromlyd ar ei thaith, Oudlel afon ddofon lydau, Mown tawdwdl gwna ei waith. Ei gymeriad pur dilychwiu Ymddissrleiria yn barhaus F n o ysbryd boneddigaidd, Hawdd ci driu hob uurliyw drais Ufudd yw a gwasanaethgar, Diyinhong ir trwy ui oes Ei uwchafnod yw dyrehatu -   ICnw'r Gwr fu at y groes, Nid gwyllt heliwr am aiuhyde Id Eisteddfodol ydyw ef; Mil gwell ganddo drwytho'i enaid A cherddoriaeth teulu'r nef; Heu cniynau anwyl Scion Sydd yn gyson fynd a'i fryd, A'i brif ymdrech yw dyn-hafu Mawl i'r Iesu yn y bpI, All uid yw yr aurheg werthfawc A gyflwynwyd iddo nawr, Ond rliyw arwydd o'n hedmygedd O nil garwn ui mor fawr Traethu gwerth ei ddeftiyddioldeli A'i rinweddau of yn llawn, Mil rliy ddistadl ydyw'r awrlais, LIawer iawn rliy fyr y\u dawn. Iddo ef a'i" briod liaw;ddyar Ni ddymunwn einioes hir, Haulweii ffawd fo'11 {?wenu arnynt Tra b'ont yn yr anial dir Y)) ngoleuui haul Cyfiawnder Bydded iddynt fyn'd yn mlau Ilyd lles cyrhaedd gwlad y gwynfyil J dragwyddol ddybln'r gan. Dros y CouRrpns. WtL SLEDGWR, O.Y. -   Bwiiada y llechgyn sylwi arrhyw bethau ar y trordd ihwng Aberdar a lliiwauu yr wythuos nesaf i gal typyn o change - 'W.S,
 
 
 

 

 

 

 

B0810_30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-timesñ

 
 
Share
 
Y CONFFRENS. Wil Sledgwr. -   Fechgyn, lnae'n dda gyda fi eich gweld chi wedi dod mor gryfio heno ctto, er fod auiryw o honom ni wedi mynd off ar holidays. J Gobeithio dewan nhw nol yn Faff wedi enjoyio'u I hunan yn braf. Ma gyda ti ormod o heyrn yn y tan 'I i fynd off leni, a rhaid i fi foddloni i watchan Dydd Llun Mal on i fynd am drip i Aberdar neu rwle ogos I teUjg. I Stioni. - Paid achwyn, Wil bach, a'r fynd i Aber- dar. Mae e yn change ardderchog i fynd yno. Fe fu rhai o honon ni yno Mabon dywetha, ag fe enjoy*on ni yn grand yno. O'n ni fel se ni wedi newid dwy wlad. Chredith dyn byth ond y eawl sy wedi l>od yno gymynt yn well lle i fyw yw e na Dowlais. O'r Gadlys lan i Hirwen, mao gerddi glana weles i o'n llyged erioed. Phil. - Pam, wyt ti yn gailer gweld gerddi a dy I glustiau ynte? Shoni. - Nawr Phil, ca dy chops, cyn bo fi yn rhoi whirlad i ty am dy impudence, a ga l t fi fynd mlan i weyd am y gerddi. Ma'r llen gwmyn diffrwyth fel I wen i un arfer meddwl am dano, wedi cal i neyd yn erddi panidwysaidd (fel nia'r dynion mawr yn gweyo). Roedd hi n bleser i weld y tatws, y catibage, y cenin, y pys, ar ffa, &e. Ma'r tir yn cal i roi mas yn lots, i'r eawl cymerith am flwyddyn, neu ddwy, ueu dair, (fel lio'r tir) a'r ol hyny ma nhw yn codi tipyn o dal bub blwyddyn am dano. Ilarri. - Pwy sy a'r hawl i godi tai am y tir? Bhoni. Cwestiwn arall yw hwna. Ond dyna fel mai yn 'KXI, ag ma shew o ddynon yn gneyd haner i bywoliaeth o'r jHithe ma nhw yn gwni yn y gerddi. Xed. - Wel, fe fues i yn y Fare yn enjoyo'm hunan ta beth. Yn wir mae na walks splendid, ta belt) ag hefyd ma na 10 crand iawn yn cat ) neyd i'r hill yr top ma tillw chwr o fod wedi gwpla fe nawr; ma pondydd bach a ffa lis yna, a pont ÃJert iawn hefyd, at, yn nerair gwirion i ma na le jiert dychrynllyd. ° Frank. - Wel wir, pan hues i yna wedd isha glan- han'r llyn mawr yn ofnadw, ta both wedd hwnw yn warthus i weld e. 'Ned. -O talle bo nhw wedi noytl f3 erbyn hyn. Joe. - Peth gnath tynu attention 6 oedd clwed oymynt yn sharad Cwmrag- yno. Mynd am walk trw'r park bcchgyn a merched, dynon a menwod, old aud young, llen dynon a plant bach, gweithwra a fiwells, pob nn yn gweyd Cwmriig. Mynd i'r lan trw street wedyn, pob un yn gweyd mouthful o Cwnnag,a t-yna peth refrjyhing i Welshman, yn cal llond pen o Shwt i obi heddi. Tyna fel ma pob un yn Aljer- dar, ondnage tyna fel ma nhw yn y llei,,hi)()tirlio(Ki hyn o lK)thti bowl Pant, y Bryna, a Lover's Lane, ma uhw fel se nhw yn too big i s'harad Cymrag. ond cwni trwyne a wilia rhw hen Sisneg main. Ma gwad ni Iterwi yn y veins ni wrth gweld cwinyiit o Die Sinn Davids yn treio acto fel foriners in their own country. Dan - Ha, ha, ha, clywch chi "Satan yn ceryddu pechod," boys. Jack - Dyna felma hi boys pub mi at i ffansi i chi'n gweld," rs gwedodd yr hen ft nyw wrth gysanu'r hwch. Y petti dynodd i'n sylw I oedd gweld cymynt o brakes, cabs, a phob math o gerbyda.n yn mymf i'r Ian i gyfeiriad Hirwen ar brydnawn Sul, ag yn gyru nol non Sul nea odd hi'n arswyd i gweld nhw. Ag fe alien i feddwl fod rhai o nhw wedi l>od yn acto'r bonafides, wath oedd y ceffyle a'u boliau yn "wag, ond wrth bob argol wedd y dynion a'u boliau yn llawn. Wedd digon o fwstwr dwl gyda nhw ta beth. I Dai.te, ag i gwpla'r'cwbl, wedd.rhai yn blongo i'r cwrdde. Yn He bod dynion yn i gweld nhw yn settlo a'r brakes i fynd o'u blan nhw, ag aros yn cenietry ues bo nhw yn dod, rhai erill yn mynd yn mlan gan bwyll, a'r brakes yn i dala nhw ar y tfordd. Ond oa o'n nhw yn scemo fel ytizi roedd rywrai yn i gweld nhw er hyny. Sami. - Fe ffeiles i fynd trw'r Park, wath wer ei gyda fi, a fe ddiflasadd hyny fi yn deg. Twm. - Beth oct ti beiao rhoi'r chain an) ci wddw" 0? wedd liono yn dy boeed di. ° Sami - We,"wedd y chain yn ym nihoced, ond mae e wedi cal i brinto ar y notis wrth ygct, "All dogs must 1)0 led with a string while in the Park," a we dim llinin yn ym mhoced, a we'n i yn meddwl na netha'r chain ddim o'r tro aehos bod string ar y notis. Dan. - O'r mwnci twp fel ag wyt tl: Tanto. - Son am brakes a'r cabs Ac at- howl Hirwen, roedd hi'n ljeryglus ofnadwy i drafeili yna IwfydJ gan gymynt o beisicla wedd yn mynd mor drychllyd yna wedd gofyn bo llyged nol a mlan gyda dyn i gadw nia- o ffordd rhoini, ag wen yn meddwl bod hi'n llawn biyd i'r authorities rhoi treth ar y pet-ho hyny. Hugh. - Yr ydach yn hoff iawn o chwilio boiau fechgyn, ond pc baech chwi wedi gwneyd fel y daru i mi, nid dyna fyddai eich ton. Bym yn cysgu dwy n(m.aitil yn y ty He bn awdwr ffugchwedl "Bob Owen'' yn trigianu cymerai- daith boreu dydd Lluu 1 fynu trwy Hirwain a Phenderyn, ac i fynn hyd at yr Eglwys dilynais yr heol haner cylchog heibio i'r fynwent i fynu i'r Bryn cyfagos! dringais i'w goryn, ac o'r fan hono cefais olypfeydd dymunol af y cymydogacthau cylchynol. Bum ar ben niacu mawr mew u cylch yno. a barn wn wrth yr olwtr a mo mai adfeilion llen Demi Dderwyddol gytsegiedig ydoedd, ac fy mod yn sefyll ar y fan He bu hen athrawon yn droednoeth cyn hyn yn cyhoeddi docthineb i'r bobl. Bumar dwmpathau gerllaw, a thybiwn fy mod yn sangu ar feddrodau hen broflfwydi i genedl." Aotlnun I lawr gerllaw i Bontneddfechan, a deuai geiriau (Jn- llwyn, "Brenin y Marwnadwyr i'r cof: Mangrohyfryd A no ldfa icchyd yw Pontniddfeehau." Yr oedd anian yn yniddangoa yn ei dillad goreu, ac wrth syllu ar ei tfogoniant arddunol nia gal hyn lai na thori allan i waeddi yn ligeniau swynol y diwodd ar "Mynyddog:-1 O anian, pa ryfedd fod dynion Yn hofti piydferthiou dy wedd? By>! Duw fu'n dy wisgo'n ddidranforth A'r lliwiau prydferthaf a fedd 'Hhwl1 baentiodd wefusau y rlio--yn \-11 gild] ac yn wyn bob yn ail, A') hwn rofldodd fod i'r wybremdd A wi. - goedd y coedydd Hdail." I Mucyn. Fe fues i yn y r-uydd yn Abeidur U bcth. ag wedd y cyhoedd^r yn eisie, a'r gweuidog yn cyhoeddi yn i 1.. f, Ag ar ul gweyd am cwrdde'r M thuuj, dyma fu yn gweytl fel hyn, "Borell Sabbotii nesaf fe fydda i yma am unarddeg o'r R1O-1I, os byw ac iach,   oud f\>ld dim o'ch haner chw i yma. Udd hyny yn hint i fi, ')0 lot uhenyn nhw till] ag yn Dowlt yn colli'r cwrdd ixire sul. Dafydd Bouwyn. -   Fo garwn innau ddweyd am y cyfarfodydd meht. a Refais yn y Gadly:s, ac au) y tculu anwyl y cefais y fath groe.^aw ganddynt, a'r unyynhad a gefais yn eu ewmUl prydnawn Sabboth. Teimlwn dau y grouglwyd. hon, er nad yw'r teulu hwn etto wedi cyrhaedd i wlad y dedwyddweh, fod yna ddedwyddwch nch l yn y tculu, er eu bod yn myd y galarnadau. Teimlwn yn hapus a chartre'fol yn cu plith, cr cu bod yn ddieithr i mi yn 01 y cuawd - - . Shors. (Yn dod fewn yn feddwl. Hie, Eshciibh- wch ti boys - hie - wedi 1xxl off - hie - gyda - hie -   ecshcurshon colliersh -   hic-yn 'r ecshibisnon - hie - a wedi cal llawn tela hefyd - hie-hie-ond wi'n right wala run shwt - hie - hie - right l>oys - hie - hie. Wil Sledgwr. -Dyna drueni nawr, auinauyn mynd mlan mor hapus foil hwn wedi dod mown y'n y sliap I hyn i dowli blast ar y ewM. Uhaid turi laii nawr a mynd ttia thre. Di - os y Conffrens WIL SLEDGWR. j
 

 

 

 

 

 

 

B0811_06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-timesñ

Y CONFFRENS. Wii Siedgwr. - Wel boys, oes neb ohonodj chi ivedi oal llythyron o wrth y boya sy wedi mynd off ar oi holidays Dai - Na d\v i ddim yn meddwl fod nob. Ma ultw yn enjoyo u hunen nawr, a chwedyn din nhw ddim yn cotio dim am danom ni. Out of sight, out of mind." Twm. - Dw i ddim yn gweld bod hi'n reit i ni dori'r It Conffrens lan achos bo nhw ddim yma i ni yn ddigon i'mryd eworym yma hono, ag fe own ui mlan gore gallonmi. Jack y Fochriw - Wdw i'u moddsyl bo shawna i h weyd gair heno. Ma Band y Fochriw wedi enill dau first prize dydd Sadwrn dywetha yn Briatc. Dyna dwtch i chi, lx>ys. Enill dau first prize run diwarnod Phil. - Beth yw'r rheswm na fyse uhw yn treio yn South Wale3 nawr? Os gormod o ofon arnyn nhw Jack y Fochriw - Nage, nid dypa l>eth yw e, oud j y ma'r Brass Band Association wedi suspendo nhw, a I wedi stopo nhw i gal y prize dywetha enillson nhw achos bo uhw wedi torir Rules meddo nhw. Ond dyw'r Band ddim yn danto. Ma nhw yn mynd yr wthnos ar ol y nesa- i Newtown, ag i ni yn y Fochriw yn mynd i gasgln i dalu'u hexpeusej ulny lx.'b dinif, Dyna i chi dwtch, onte boj's? Shorn'. - Dyna both dylen 111 fod yn falch iawn o hono fe, fod Mr. E. P. Martin, head manager Dowlais, wedi cal i ddewis yn President yr Iron and Steel lustitute. Ma Mr. Martin yn wrboneddig bob mod- I fedd oboao, a, vu IIawn deifyngi? yr anrbydedd boo, Llwyddiant i'r Dowlais boy i lauw'r swydd yn an- t rbydeddus. weda i. > Dai - Wdw i'n endoreo'r sentiment o waelod i'n nghalon, ag wdw i'n falch iawn am un arall o Dowlais sy wedi cal i anrhydeddu trwy gal i godi i gader yr Undeb Cynulleidfaol, sef y Parch R. S. Williams Bethania. Fe fydd yntau yn siwr o lanw'i le mown modd tywysogaidd yn ol ei arfer. Hir oes iddo fe a Mr. Martiu weda i. Ond fydde hi ddim yn niwed i reporter y Merthyr Timet i gofio fod yma weinidogiou Ymneillduol ereill yn Dowlais hefyd." j Twm. - Wi'n cydfynd a'r cwbwl boyi. Ich eliiii cofio am siarad fu gyda ni am y Cor Dirwestol pwy nosweth. Wei, fe enillodd Cor y Plant y Second Prize, a dim ond un point o'n nhw ar ol y goreu, a dim ond dwy filldir odd gyda rheini i drafeili i'r Crystal Palas, a'n plant bach ni yn trafeili trw'r nos, dim ond just cal amser igalbrecwestaswilfach cyn mynd i gystadlu. Mae'n syndod bo nhw wedi gallu canu o gwbl, ag mae'n glod i ben Bob Recs bod o wedi gneyd y fath waith ardderchog, i'r Camittee am yr arrangements, ag i'r plant am ganu mor ardderchog ar ol y fath drafaelu. Ma nhw wedi cal Silk Banner beautiful i'r Cor, a Grand Certificate hefyd, ag ma cynllun ar waith nawr i roi bob i oortificate i'r plant. Pob llwyddiant iddyn nhw. Phil. - Mae'n dda iawn gyda fi weld fod cantorion Dowlais yn dod i weld gwerth arweinydd da, a bod y fath deimladau oynes gyda nhw at y fath fachan talentog a medrus, Mr. Harry Evans. Ma'r cor wedi voto £ 25 iddo am i waith a'i lafur hyny yw, 25 per cent o enillion y Cor. Er ys ychydig amser yn ol roedd cyntach anghyffredin am roi 10 per cent o'r enillion i'r Leader, a gweyd fod e'n hen grabyn ahympil am dderbyn cymynt. Ond diolch fod y safon yn codi, a 25 per cent yn cal i roi nawr heb achwyn dim. Wy'n meddwi y dylen ni fod yn llawen i gyd wrth weld JT: oea yn gwella, a gwasanaeth a llafur y bechgyn talentog yn cal eu gwerthfawrogi. Wil Sledgwr. - Mae'n dda gyda fi eich clywed chi yn sharad mewn ysbryd uior foneddigaidd heno bob un, a bod pop peth yn mynd yn mlan mor hapus A chan ein bod mor ychydig o nifer heno, gwell tori lan yn y bias a chofio'r adnod Byr a melus." Dros y Conffrens WIL SLEDGWU.

 

 

 

 

B0876_13-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Dan. -   Wd boys, urner picker gyda mi lituo eLto j longyfarch un ofechgyn ifeno Dowlais ar ci hyyddiant yn pasu 1 nor errand i fynd miwn i Goleg Aberystwyth, I - aquo;cf rounnv Jenkins, Market-street. Dyma fachan ag w yn golio er pan odd e'n grotyn yn yr y-&gt;gol rodd riiywlx'th yn ryfedd i weld yndo fc pryd hyny. Pan odd y crotn erilf yn wbare (I lx&gt;tht-y rodd Tommy liach I ar i llen i hunan, yn nghauol i study, a pan by. - e fe yn cal i alw, rudd (J wastad a'i lesson yn barod. Wedyn wedi iddo ddechreu gweitho yn Long Work, Cwin. bargod, rodd son am dano fe fel bachgen tawel a gweithrar; yr un f)eth wedyn yn Rhoslas Fochriw rodd pawb ag oedd yn nabod Tommy yn sharad yn barcliits am dano, ag yn gweyd byse fp yn dod yn rhywbeth heb law tori glo. Adyma fe nawr wedi paso i fynd j'r Coleg, a fues i ddim yn falchach am fachan bach erioed. Wedd y dwr yn llanw'n (lygaid it,) falchder, pan chycs i am dano. Dafydd Benwyn. - Galtaf linau ddweyd yr mi fath i Dan yn hollol, ae yr oeddwn yn toinilo mor falch im oi hyyddiant nea i mi ddod yn fardd ar uuwaith &gt;'11 fy hen ddyddiau Ah Tommy, mae'th lwyddiant rhyfeddol yn lloni | Fy yspryd, nes llanw fy mynwes a chan O'th febyd y gwyliais dy holl aymudiadau, j A theimlwn yn llawen dy wel'd yn dod mla'n j j 'Rwy'n cofio'r nos gyntaf dychwelaist ti gartref 'Rol bod yn ngwmpeini dy dad mown pw 11 glo, j By lam a'th cliwiorydd yn foddfa o ddagrau, Nid a y nos hono byth allan o'u eo'. Ond daeth cyfnewidiad daeth dydd o lawonydd, i Dydd derbyn y newydd o'th lwyddiant mawr di Y teulu yn foddfa gau ddagrau llawenydd, Wrth wel'd an mor anwyl yn esgyn 1 fri Hir oes i ti, Tommy, yn llawn ogysuron, A llwyddiaut yn ngwinllan dy Arglwrdd o hyd Bydd ffyddlon hyd angau, eei goron y bywyd, A'r nefoedd yn g irtref 'rol gadael y byd. Sami. - Wrth i'ch clwed chi yn son am collegis, wdw i yn bexo na ches i ddim ysgol ariod, a fe loiciwn 1 ddysgu spellan Sisneg, 03 ca rhewyn rn nysgu i. Ptiil. - Dyna jobyn i ti, Joe. Joe. - Gnewn ni dyscu ti i apello, nawr spella milk, bami. - Alia i ddim. Joe, - Spella fe ar ol ni te m - i~l - k. 8am i. - M - i - lk. Joe. - Beth yw hwna nawr Sami. - Sana i'n gwbod. Joe. - Beth ma ti gweld menwod yn rhoi yn te Sami. - Rum. 011. - Ha, Ha, Ha. Joe. - Don't laugh in school boy*, try again. Spella, glass. Sami. - Alia i ddim. Joe. - Spella fe ar ol ni te g-l--a-douhk:3. Joe. - Beth yw hwna nawr Sami. - Sana i'n gwbod. Joe. - Beth ma menwod yn rhoi yn ffencstri? Sami. - Rliacs. ji (Oil yn chwerthin etto.) Phil! - Dyna hi wir, wrth roi rum yn y te, mae rags yn mynd i'r ffenestri. Nell. - Dyma hi heno to, simplo'r menwod ie fe. Dropwch chi'r fysuea yna ar unwaith. Dyna ore i chi. Beth ma shwt dacle a hyn yn feddwl? Nos Sadwrn dywetha wech chi'n simplo'r merched am smoco sigarets, yr hen scamps di-dda-i ddim shwt ag i chi. Ianto. - O, gwyddoch chi both weles i heno Wo'u i yn dod j'r Conffrens; trw M - - -   street, a dyna lle we chwech o ferched ifenc, a un bachan ifanc yn dod yn mlan ag yn tynu packet o cigaretts mas ag yn rhoi bob o till iddyn nhw a dyma nl w YIl dechrearni nea bor hewl yn fwg i gyd. Ag wrth bo li yn paao, wedd un o henyn nhw (a hono yn ferch 1 f - r befyd) yn trweyd bo rhaid lddyn nhw fud yn ofalus na ddethe'r Conffrens' i wbod am denyn nhw. Ond chydig we'a nhw yn feddwl bo ti n paao trw'r mwg a'r y pryd, a nhwynte ddim yn yng ngweld gan mor dew Twm. - Won i dod o Bontsain pwy noswetn hefyd, ag wen i'n gweld dau fachgen a thair merch yn dod gyda'u gilydd, dan smoco shigarets, ag fe smoeodd un o'henyn nhw dair shigaret mas yn llwyr cyn eyrhaedd Dowlais. Ag os -   Shan. - Nawr, dim rhagor o'ch shimpleth chi. Alia i ddim a godde shwd beth. Rhyw grug o greaduriaid fel chi yn mynd i fychanu menwod ifenc Blc bysech oni bai meuwod, wn i Mocyn. - YD Mharadwys. Peggy, - (Landlady Mocyn yn dod fewn a'r rolling pin yn ei llaw). Y menwod syn i chai i heno otto, ie fe? A tithe Mocyn, o bawb yn y Hhimplonhw II ddyle fod y dwetha i weyd dim am denyn nhw, ta both. Nos Sadwrn dywetha wet ti'n canu gallet ti fyw heb y menwod. Dyma both yw bachan pert i neyd pobpeth i hunan. (Yn tvoi at y lleill.) O bob lodger MV wedi bod gyda ti ariod, dyma'r lletwhitha welas i ariod yw'r hen leban salw hyn. Grondwch beth mau e wedi wneyd yr wythnos hyn. Nos Fawrth dywetha fe a'th dreio cwyro'i drowsis crwaith, a fo dorodd bob nodwydd odd gydll fi yn Y ty cyn gneyd dim. Noslau fe a'th i'r back, a fe ddath mnyn ar iAr ore odd gyda fi, a fe rliows hi miwn crochaned o ddwr berw ar y tan, ar ccwnt iddi gal dydwy wyau wedi berwi yn barod, meddc fe. Fe a th 1 dreio cookan i swper i hunan heno; fe rows lawn ffrympan o chops ar tan, ag yn lle halen fe dowlodd ddwrued o dry s-oap arno, a pan gwelodd e hwnw yn win I r lan fe gilodd mas a,'1 adel yn y man hyny. a? off ag e yma i drin y menwod. Dere ma, Mocyn, 03 neised poced gen ti, gad weld. Dyma hi to. Cap nos Shon yn i boced e yn lle neised, ag oedd hwnw yn partoi 1 fynd i'r gwcly pun das i mas, a fc fydd wedi tynu r cwbwl yn garlibwns cyn af ti nol with whilo am 1 gap nos. A rhyw hen set'fel hyn sy'11 mynd i son am 110yd pob- peth i hunen, a shimplo'r menwod, iefeV Dewch uilan ferched, pitciiwch miwn iddin ar unwaith, a fe dysgwn ni nhw i sharad. - - T, Ysgrechfeydd o Oh Oh Oh b \Y b Murder. Trwy lwe daethum i allan heb niwed. Wn 1 ddim etto sut ma'r lleill wedi ymdaro. Dros y Conffrem WIL SLEDGWR. </span

 

 

 

 

B0874_27-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

Y CONFFRENS. Dan. -   Wd boys, urner picker gyda mi lituo eLto j longyfarch un ofechgyn ifeno Dowlais ar ci hyyddiant yn pasu 1 nor errand i fynd miwn i Goleg Aberystwyth, I «cf rounny Jenkins, Market-street. Dyma fachan ag w yn golio er pan odd e'n grotyn yn yr y->gol rodd riiywlx'th yn ryfedd i weld yndo fc pryd hyny. Pan odd y crotn erilf yn wbare (I lx>tht-y rodd Tommy liach I ar i llen i hunan, yn nghauol i study, a pan by. - e fe yn cal i alw, rudd (J wastad a'i lesson yn barod. Wedyn wedi iddo ddechreu gweitho yn Long Work, Cwin. bargod, rodd son am dano fe fel bachgen tawel a gweithrar; yr un f)eth wedyn yn Rhoslas Fochriw rodd pawb ag oedd yn nabod Tommy yn sharad yn barcliits am dano, ag yn gweyd byse fp yn dod yn rhywbeth heb law tori glo. Adyma fe nawr wedi paso i fynd j'r Coleg, a fues i ddim yn falchach am fachan bach erioed. Wedd y dwr yn llanw'n (lygaid it,) falchder, pan chycs i am dano. Dafydd Benwyn - Galtaf linau ddweyd yr mi fath i Dan yn hollol, ae yr oeddwn yn toinilo mor falch im oi hyyddiant nea i mi ddod yn fardd ar uuwaith >'11 fy hen ddyddiau Ah Tommy, mae'th lwyddiant rhyfeddol yn lloni | Fy yspryd, nes llanw fy mynwes a chan O'th febyd y gwyliais dy holl aymudiadau, j A theimlwn yn llawen dy wel'd yn dod mla'n j j 'Rwy'n cofio'r nos gyntaf dychwelaist ti gartref 'Rol bod yn ngwmpeini dy dad mown pw 11 glo, j By lam a'th cliwiorydd yn foddfa o ddagrau, Nid a y nos hono byth allan o'u eo'. Ond daeth cyfnewidiad daeth dydd o lawonydd, i Dydd derbyn y newydd o'th lwyddiant mawr di Y teulu yn foddfa gau ddagrau llawenydd, Wrth wel'd an mor anwyl yn esgyn 1 fri Hir oes i ti, Tommy, yn llawn ogysuron, A llwyddiaut yn ngwinllan dy Arglwrdd o hyd Bydd ffyddlon hyd angau, eei goron y bywyd, A'r nefoedd yn g irtref 'rol gadael y byd. Sami - Wrth i'ch clwed chi yn son am collegis, wdw i yn bexo na ches i ddim ysgol ariod, a fe loiciwn 1 ddysgu spellan Sisneg, 03 ca rhewyn rn nysgu i. Ptiil - Dyna jobyn i ti, Joe. Joe - Gnewn ni dyscu ti i apello, nawr spella milk, bami - Alia i ddim. Joe - Spella fe ar ol ni te m - i~l - k. 8am i - M - i - lk. Joe - Beth yw hwna nawr Sami - Sana i'n gwbod. Joe - Beth ma ti gweld menwod yn rhoi yn te Sami. - Rum. 011. - Ha, Ha, Ha. Joe - Don't laugh in school boy*, try again. Spella, glass. Sami - Alia i ddim. Joe - Spella fe ar ol ni te g-l--a-douhk:3. Joe - Beth yw hwna nawr Sami - Sana i'n gwbod. Joe - Beth ma menwod yn rhoi yn ffencstri? Sami - Rliacs. ji (Oil yn chwerthin etto.) Phil - Dyna hi wir, wrth roi rum yn y te, mae rags yn mynd i'r ffenestri. Nell - Dyma hi heno to, simplo'r menwod ie fe. Dropwch chi'r fysuea yna ar unwaith. Dyna ore i chi. Beth ma shwt dacle a hyn yn feddwl? Nos Sadwrn dywetha wech chi'n simplo'r merched am smoco sigarets, yr hen scamps di-dda-i ddim shwt ag i chi. Ianto - O, gwyddoch chi both weles i heno Wo'u i yn dod j'r Conffrens; trw M - - - street, a dyna lle we chwech o ferched ifenc, a un bachan ifanc yn dod yn mlan ag yn tynu packet o cigaretts mas ag yn rhoi bob o till iddyn nhw a dyma nl w YIl dechrearni nea bor hewl yn fwg i gyd. Ag wrth bo li yn paao, wedd un o henyn nhw (a hono yn ferch 1 f - r befyd) yn trweyd bo rhaid lddyn nhw fud yn ofalus na ddethe'r Conffrens' i wbod am denyn nhw. Ond chydig we'a nhw yn feddwl bo ti n paao trw'r mwg a'r y pryd, a nhwynte ddim yn yng ngweld gan mor dew Twm. - Won i dod o Bontsain pwy noswetn hefyd, ag wen i'n gweld dau fachgen a thair merch yn dod gyda'u gilydd, dan smoco shigarets, ag fe smoeodd un o'henyn nhw dair shigaret mas yn llwyr cyn eyrhaedd Dowlais. Ag os -   Shan - Nawr, dim rhagor o'ch shimpleth chi. Alia i ddim a godde shwd beth. Rhyw grug o greaduriaid fel chi yn mynd i fychanu menwod ifenc Blc bysech oni bai meuwod, wn i Mocyn - YD Mharadwys. Peggy - (Landlady Mocyn yn dod fewn a'r rolling pin yn ei llaw). Y menwod syn i chai i heno otto, ie fe? A tithe Mocyn, o bawb yn y Hhimplonhw II ddyle fod y dwetha i weyd dim am denyn nhw, ta both. Nos Sadwrn dywetha wet ti'n canu gallet ti fyw heb y menwod. Dyma both yw bachan pert i neyd pobpeth i hunan. (Yn tvoi at y lleill.) O bob lodger MV wedi bod gyda ti ariod, dyma'r lletwhitha welas i ariod yw'r hen leban salw hyn. Grondwch beth mau e wedi wneyd yr wythnos hyn. Nos Fawrth dywetha fe a'th dreio cwyro'i drowsis crwaith, a fo dorodd bob nodwydd odd gydll fi yn Y ty cyn gneyd dim. Noslau fe a'th i'r back, a fe ddath mnyn ar iAr ore odd gyda fi, a fe rliows hi miwn crochaned o ddwr berw ar y tan, ar ccwnt iddi gal dydwy wyau wedi berwi yn barod, meddc fe. Fe a th 1 dreio cookan i swper i hunan heno; fe rows lawn ffrympan o chops ar tan, ag yn lle halen fe dowlodd ddwrued o dry s-oap arno, a pan gwelodd e hwnw yn win I r lan fe gilodd mas a,'1 adel yn y man hyny. a? off ag e yma i drin y menwod. Dere ma, Mocyn, 03 neised poced gen ti, gad weld. Dyma hi to. Cap nos Shon yn i boced e yn lle neised, ag oedd hwnw yn partoi 1 fynd i'r gwcly pun das i mas, a fc fydd wedi tynu r cwbwl yn garlibwns cyn af ti nol with whilo am 1 gap nos. A rhyw hen set'fel hyn sy'11 mynd i son am 110yd pob- peth i hunen, a shimplo'r menwod, iefeV Dewch uilan ferched, pitciiwch miwn iddin ar unwaith, a fe dysgwn ni nhw i sharad. - - T, Ysgrechfeydd o Oh Oh Oh b \Y b Murder. Trwy lwe daethum i allan heb niwed. Wn 1 ddim etto sut ma'r lleill wedi ymdaro. Dros y Conffrem WIL SLEDGWR.

 

 

 

 

B0859_03-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

 

Y CONFFRENS. Dan. - Wel Boy?, shwt mae lleno? Mocyn - Atejx;d pob un drosto'i hunan. Wdw i ddim yn dda iawn, ta both, ag wdw i lOiwr na weda i ddim yn erbyn y menwod heno ta both ac os clywa i rhywun yn gweyd un gair yn fach am denyn nhw fydda i'n cilo tnas ar unwaith. Twm. - Fe newidwn ni subject heno. Fe leicswn i alw'ch sylw chi at Feml&gt;eis School Board Merthyr, yn enwedig dau o Ddowlais. Os yw'r hyn welais i yn yr Echo am denyn nhw yn wir, mae'n Hawn bryd i'r Conffrens' i 'gymeryd at eu hathuc; nhw, a ihoi gwbod iddyn nhw beth yw'n barn ni im denyn nhw. Shoni. - Beth sy'n txxl nawr ynte? Twin. - Wel ar gownt i ni weld y peth yn glir, mae'n rhaid i ni ddeohre gyda'r District Council. Os cwpwl o wythnose nol fe ddath David Davies Gleljeland mlan a. cynygiad o flan y council i ystyried y priodoldeb o feddwl am gal recre;?t:on grounds, liynv yw, i gal llefydd cyhoeddus i ni a phawp erill i fynd i enjoyo'n hunen, yn lle bo ni yn gorffod sefyll ar y corneli, a chal y demtauiwn i fynd i'r tafarne. Ag mae yn draeni ofnadwy na alien ni gal rhyw le i fynd hefyd. Dyna A herd ar, er engraifft mae park ar. dderchog gyda nhw. Ag ro'dd Wellington Bach&quot; Meitiiyryn gweld bod ishe'r un peth arnon ninnau, ag fe alwodd sylw y council at hyny, (a phe byswn i yno fe fyswn i yn rhoi good clap iddo fe hefyd). Ond fe'i gwrthwynchwyd e ar unwaith, ag fe gariwd y dydd i beidio gneyd sylw or peth, ag fe a'th un mo'r bell a gweyd fod yr hewlydd yn ddigon da i ni. Gobeitho rhoiff voters y ward mae e'n e-gys represento yr hewl iddo yntau yn y lecshwn nesaf hefyd, yn lle seat ar y council. Wedi iddi fynd yn fHat ar bwne y recreation frounds, fe baswd penderfyniad wedyn i ofyn i 'emi&gt;ars y School Board i adael y playgrounds yn agored i'r plant i ohwareu yndyn nhw ar ol amser yr ysgol. Yr wythnw ddywetha fe ddath y v&amp;U o flan y school board, fe cynygiwyd w eilnvyd fod y cais yn cael ei ganiattau, gan Wills MerthyraGray, Merthyr Vale. Er mor groes i ni iw egwyddorion y ddau yna, mae'n rhaid rhoi compliment yddyn nhw am hyn. Ond dyma &quot;welliant&quot; yn cael ei gynyg gan y Parch R. S. Williams, Dowlais, a'i eilio gan y Parch LI. M. Williams, Dowlais, ac fel y mae yn warthus i adrodd aeth y mwyafrif gyda nhw, a dim ond y cynygydd a'r eilydd dros y cynygia.d gwreiddiol. Joe. - Shame, shame, can that be true? Is it possible that a Nonconformist minister in the person of the Rev. R. S. Williams could be so unmanly as to propose that the playgrounds be closed against our loving innocent children, and turn them into the streets, to bo in danger of being run over by cabs, busses, and brewery drays, where they will hear the most filthy and abominable language, where they will come accustomed to evil doings, and led into the greatest temptations? And that proposition was seconded by the Rector of Dowlais Excuse me for speaking English to-night, as my blood is boiling, and I cannot express myself in Welsh. When thinking that two men profts ing to be followers of Him who said &quot;Suffer little children to come unto me,&quot; could be hard enough to act so unworthy of their calling. Jim. - Dyna R. S. Williams, does dim plant gydag e'i hunan am wn i, ag mae e'n byw mewn lle nag yw swn plant yn disturbo fawr arno fe. Dyna'r rector wedyn. Mae yntau yn byw mewn lle naill ochor bron, ag mae gydag e le i'w blant i chwareu heb fynd i'r hewl o gwbl, (ag mae nhw yn gweyd wrtho'i fod lle hwnw wedi bod yn recreation ground cyffredinol i'r gweithwyr. pe bae nhw wedi gneyd y defnydd priodol o hono). Ond dyma'r cwestiwn yw hwn Ble caiff ein plant le i chwareu? Fe dywedodd un gyda priodoldeb Mae'n rhaid i blant i chwareu, ond does dim lle yn Dowlais gan nad beth am Merthyr.&quot; Dyna Caeharris a Phenvwern, 'roedd y cae rh wn'' y ddau le yna yn agored, ond ma rhestr o dai yn cael eu hadeiladu yno nawr, ac oddi yno trwy Dowlais yn gyffredinoi does dim lle o gwbl ond yr heolydd. Dyna rhwng Gellifaelog a Top Pendarren mae typyn o to yno, ond beth yw e? Yr hen Ie mwyaf afiach a gellir meddwl am dano, heu domeni o ysgarthion y lle; ac nid yw yn rhyfedd yn y byd fod cynifer o blant yn y gymydogaeth hyny yn meirw o wahanol dwymyna, pan y meddylion eu bod yn treulio eu hamser chwareu yn gymysg a chrughvyth o ddrewdod ac afiechyd. Nans. - Wyt ti'n gweyd calon y gwir. Wdw i'n ffaelu deall ua alle'r plant diniwed, druaiti bach, gal playground yr ysgol rydd i whare yndo fe. Ma'r volunteers wedi hod yn cal mynd miwn yna, ond wn i ddim a odyn nhw yn mynd nawr na beido; ag fe dynodd rheini y swings a phethe wedd gyda'r plant lawl i gyd ar gount iddyn nhw gal lle, medde nhw. A dyna hefyd wdw i'n cofio'r playground yna lawer mwy o size nac mae e nawr. Slawer dydd odd lle yna i'r llechgyn ar henau'u hnaen, i'r merohed af bsnau'u hlinen, ag i'r infants ar benau'u hunen, ond nawr ma lot o erddi wedi cal i cau mewn, astim nagos cyrnynt o le yna ag odd slawer dydd. Ond gan n td beih fe ddyle'r plant gal Ile i fynd naill ochor i whare. Dafydd Ben wyn. -   Er mown syndod at yrnddygiad- au ein cynrychiolwyr, yr wyf wedi derbyn hood had neillduol wrth eich clywed yn siarad nnno. O bawb, dylai arweinwyr y bobl wneyd pobpeth yn eu gallu i gael pob drws yn agored i arwain y plant o olygfeydd a pheryglon corfforol, meddyliol, ac ysbrydol. Ar bob cyfrif dylai y rhai a honant eu bod yn olynwyr yr Apostolion, ae yn genhadau dros yr Hwn a dderltyn- odd blant yn ei freichian, wneyd eu goreu yn mhob ystyr i weithio allan y gorchymyn hwnw o'i eiddo. Portha fy Wyn.&quot; Peth chwithig fyddai meddwl fod doethinch Solomon wedi mynd yn ffolineb, gwrol- deb Llewelyn wedi mynd yn fethiant, a'i wladgarwch a'i genedlgarwch wedi eu ddiorseddu gan rhywbeth nas gellir rhoi gwell enw arno na Cnreulondeb at blant bychain.&quot; Dyledswydd pob llafurwr yn Ngwinllan y Brenin yw arfer pob tynerwch at Flodau'r Oes,&quot; a'u gosod bob amser yn yr awyr buraf, a'r hinsawdd iachaf i ymddadblygu fel y delont i brydferthu a pherarogli gardd Cymdeithas. Dros y Con ffreus WIL SLEDGWR.

 

 

 

 

B0883_10-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Wil. - Wei, boys, beth yw'r pwnc i fod heno? Twm. - Recreation grounds. Dai. - Paid son am rheini nawr mae'n rhy ddnyeddar; mae'r gaua'n dod. Shoni. - Mae'n auaf ar ymeuyddiau'n representatives ni ar y Public Boards hefyd allwn i feddwl, wath din nhw ddim yn gallu gweld fawr er ein lles ni ta beth, a ma na ddigon o stormydd. Harri. - Beth gwell i ni o stormydd y boards? Dos dim glaw yn dod o wrthyn nhw i lanw'r pondydd i ni gal dwr i starto'r gwaith, ta beth. Ned. - Ie, ond nid stormydd naturiol i nhw, ond stormydd yn cal i hachlysuro gan gasgliad o gas, rhagfarn, a jealousy yn upper garrets y members, a chymylau nad oes dim a fyno natur a nhw o gwhl yn arllwys eu cynwysiad o felldithion ar benau'u gilydd. Ag man nhw yn taro yn erbyn i gilydd nes bo taranau yn crynu'r He. Ond dyna'r gwaetha, dyw'r taranau yn clirio dim o'r awyr, ond i llanw hi'n wath, wath, o hyd, Jack. - Ie wir wathach, wathach, niaen mynd o hyd. Phil. - Hoi, clywsoch beth oedd y Parch LI. M. Williams yn weyd yr wthnos o'r blan, hod lle wedi cal i roi gan Lord Windsor i bobl Dowlais i enjoyo'n hunen ar y Bryniau. Mae'n drueni mawr na fyse Rector Dowlais yn gwbod typyn o hanes y lle yn well. Nol [&lt;eth wy wedi glwed, does gyda Lord Windsor ddim byd i neyd ag e. er mae feyw'r landown- er, ond maey Dowlais Company wedi leso r Bryniau, a charedigrwydd y D.I.Co. fel lesees a'u swyddogion yw 1,0 ni yn cal mynd i'r Bryniau o gwbl. Cael ein goddef a'n caniattau i ni i fynd t'r Bryniau, a does dim hawl gan unrhyw barti, picnic, foothall, na chricet i gal i gynal yno heb ganiattad. A dos dim hawl gyda ni I fyned i'r Bryniau o gwbl heb fynd trwy breifat property, neu fynd round about i'r Pant, neu yn round i Gellifaelog ag i'r lan trwy'r hewl yna fugweithwyr Plymouth yn wella os typyn nol. Dan. - Ffor wyt ti yn gweyd hyny? Ond os hawl yn mynd i'r lan i'r Bryniau, yn strait o hewl Pant i Tai'r Efail&quot; Phil. - Oes, mae wir, ond preifat property yw hono, a charedig rwydd y Dowlais Company yw bo ni yw cal cerdded drosti o gwbl. Jack. - Wei, dyna beth arall am y Bryniau hefyd. Mae e'n lle rhy arw i blant i whare yno, heblaw fod e'n rhy llell i blant i fynd yno. Ma na gymynt o greygydd, a chwareli, a phyilau fel nad yw e'n ffit i blant bach i fynd wrthyn i hunen yno, er ar yr un pryd fe ddylen fod yn ddiolchgar iawn i'r lesees a'u swyddogion am bod y fath run yn cal ei ganiattau i ni yno, ac y mae y caniattad hwnw yn fendith anmhris- iadwy i ni. Ond dylai Rector Dowlais fod yn gwybod mai i'r diweddar Syr John Guest, Lord Wimboine, ei olynydd, a'u swyddogion y mae i ni ddiolch am y fen- dith hon, ac nid i Lord Windsor. Shan. - Yn ngwyneb fod y Bryniau mor bell ag mor ddanjerus i blant, pan na alien nhw gal y playgrounds i whare? Ben. - Ma members y School Board wedi gwrthod y fendith yna. ag nawr ofer dadl wedi bara. Din ni ddim gwell o gau drws y stabal wedi'r ceffyl gilo mas. Ond fe dreiwn ni fod ar look out pan ddaw'r lecshwn nesa, os byw ac iach. Moeyn. - Mae gyda ti un pwnc ar fy meddwl, ag nawr yw'r amser i godi e i sylw, ag nid dim ond i ni, ond y British Women's Temperance Association, y Rechabites, Sons of Temperance,&quot;y Good Templars, gwyr y capeli, a phawb arall sy'n teimlo dyddordeb yn lles trigollion y He. Peggy. - Beth yw hwnw te, bod e mor bwysig? Joe. - Ma'n too late heno i ddechreu ar y cwestiwn, a gadewn e nes bo ni cal gweld os bydd pregethwrs, ffeiradon, a temperance leaders yn cyiperyd rhyw interest yn welfare ni, ar y Temperance question. Dai. - Os na fyddan nhw yn well na ma nhw wedi hod ar y playground question, fyddan nhw ddim llawer o beth. Cad. - Books by heno, boys, a dewch 1 ni gal mynd ar bwys cornel yr American Stores, wath stan 01 ddim un He public arall i fynd. Dros y Conffrens J WIL SLEDGWR.

 

 

None

 

(delwedd B0882)

B0882_17-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,

Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,

Brynmawr and Western Valleys Echo.

 

217 Medi 1896.

 

 

Y CONFFRENS.

 

Dai. - Helo Shoni, beth yw hwna sy' gen ti heno?

 

Shoni. - Program Eisteddfod Dowlais yw e.

 

Dai. - Pryd mai i fod?

 

Shoni. - Dydd Llun Mabon dywetha o'r flwyddyn.

 

Dai. - Very good, dyna chance i ni am gystadleuaeth boys. Beth yw'r testunau g'wed?

 

Shoni. - Testunau Sisneg i nhw bron i gyd. Dewch i ni gal gweld nawr. Dyma cwrdd y bore. Mae unarddeg o items ar y program, ond dim ond tri o honyn nhw yn Gymrag, sef, adroddiad i ferched dan 15 oed, adroddiad i grots dan 15, a duet i denor a bass Cwrdd y prydnawn: 10 item ar y program, dim ond tri o rheini wedyn yn Gymrag, sef, adroddiad, ymgom, a'r brif don. Cwrdd yr hwyr wedyn: 6 items, ag un o rheini yn agored i'w wneyd yn Gymraeg neu Seisneg. Dyna i chi 27 o items, 20 o rheini yn Seisneg, un yn Gymraeg neu Seisneg, a chwech yn Gymraeg.

 

Yr Oll. – Shame! Shame!

 

Hugh. – Cywilydd! Cywilydd!   

 

Dan. - Helo Hugh, dyna snub i ninau iefe.

 

Shoni. - Dyma un peth cymeradwy iawn. Mae yno 3 o lywyddion i fod, sef un yn mhob cwrdd, a dyma beth sy'n grand, tri o'r hen Dowlais schoolboys i nhw, bechgyn wedi cael eu cwni yn Hen Ysgol Dowlais, ac wedi codi i safle anrhydeddus. Er fod “Officers y Teachers' Association” wrth ysgrifenu yn y Merthyr Times yr wthnos dywetha fel tase nhw am fychanu Hen Ysgol Dowlais, ond ma well iddyn nhw i beido, waith mae cystal bechgyn wedi cael eu codi yn yr Hen Ysgol Rydd, ag a godwyd mewn unrhyw ysgol yn y deyrnas. Fe allwn ni enwi ugeiniau heblaw'r tri gwr bynheddig sy a'u henwau ar y program, ond stim amser heno, (ond fe weda i un gair rhwng cromfachau wrth yr “officers” hyn, fod well iddyn nhw gymryd pwyll, rhag ofyn ffeindian nhw bo nhw yn gneyd camsyniad yn y ffordd ma nhw yn mynd yn mlan, ag os cymeryth y “Conffrens” attyn nhw falle ca'n nhw gwpwl o gnau caled i'w cracio. Dyw ysbryd ac arddull y llythyr yr wthnos ddywetha ddim yn reflecto yn dda iawn ar eu character nhw fel athrawon yr oes sy'n codi). Ond i gal dod nol at y pwnc: dyw e ddim ar y program fod un o'r llywyddion i siarad yn Gymraeg. Ag fe weda wrthoch chi beth arall mor bell ag ma'r programs yn dangos yn Seisneg ma'r ‘gân agoriadol' i fod yn mhob un o'r tri cyfarfod.

 

Twm. - Wel, wel, odyn nhw yn meddwl starfo'r iaith Gymraeg?

 

Shoni. - Allwn i feddwl i bod nhw.

 

Miss. B. - O, the Welsh Language is dying out fast, and good riddance after it, the English is so much lighter on the chest, you know.

 

Ned. - Wel, os yw'r iaith Gymraeg i fynd gobeithio mae i'r nefoedd aiff hi ar ol marw.

 

Joe. - Pidiwch chi bexo dim;   dyna le ma hi'n mynd, wath dyna o ble ma hi wedi dod, fel gwedodd un French Profesor: “French is the language of birds, German is the language of horses, English is the language of men, but Welsh is the language of angels.”

 

Sami. - Beth taen ni yn cal gair neu ddoi gyda Dafy Benwyn ar yr iaith Gwmrag? Di'n ni ddim wedi glwed e'n sharad os cetyn nawr. Dewch mlan Dafy.

 

Dafydd Benwyn. - Peidiwch credu yr un gair fod yr Iaith Gymraeg yn mynd i farw. Y mae yn wir fod llawer yn ceisio darogan fod ein hiaith anwyl bron tynu ein hanadliad olaf, ond nid yw hyn ond mympwy ffol crachfoneddigion anwybodus o’n hiaith, baldordd perthynasau penysgafn Dic Shon Dafydd. Y mae y Gymraeg yn anadlu yn hynod o rwydd heddyw. Nid oes yr arwydd lleiaf or asthma, bronchitis, na'r darfodedigaeth yn ei chyfansoddiad. Gwir fod cylch terfynol y diriogaeth lle y siaredir Cymraeg wedi cyfynqgu llawer hyd yn oed yn y ganrif   ddiweddaf, ond er hyny y mae ei gafael yn gryfach heddyw yn nghalonau tyrfa fawr o drigolion ‘Gwlad y menyg Gwynion,' nag y bu erioed o'r blaen, Os oes rhai yn darogan ei hangau, mae y miloedd am ei chadw yn fyw. Ie:

 

“Os treisiodd y gelyn fy ngwlad dan ei droed,

Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed”

 

a byw wnaiff hi hefyd i weled llawer o'r proffwydi gau yn myned i dir anghof, a thwmpathau beddau daroganwyr ei hangladd, dan bwysau olwynion amser yn gydwastad a'r llawr. Ac os ydyw pwyllgorau eisteddfodau yn ceisio ei hanwybyddu, credaf yn ddiysgog, gyda Bardd Nantglyn, “nad oes lle i amheu na thrig yr Iaith Gymraeg hyd na byddo amser mwyach. Tra mor, tra Brython. Oes y byd i'r Iaith Gymraeg.” Ac wrth bob un o dylwytn Dic Shon Dafydd dywedaf, yn ngeiriau y bardd

 

A oes cywilydd arnat

Mai Cymro yw dy dad?

Paham yr wyt am wadu

Dy enedigol wlad?

A oes rhyw beth yn perthyn

I deulu Gwalia Wen,

Sy'n ddigou i dy gyfiawnhau

Am droi a phlygu'th ben?

 

Os wyt am siarad Seisneg

Gwna hyny'n llawn a llon,

Nes byddo'r Sais uchelfalch

Yn synu ger dy fron;

A phan fo't yn llefaru

Ein heniaith anwyl ni,

O dyro iddi chwareu teg,

Paid ai llurgynio hi.

 

Joe. - Well done, David Penwyn. We ni gweyd byse ni cal sense gyda ti. Tyna lot o pills splendid i'r hen set sy'n ignoro'n beautiful language ni.

 

Phil. - Beth yw testyn y traethawd yn yr eisteddfod yna?

 

Shoni. - Stim traethawd na barddoniaeth i fod yna.

 

Harri. - O eisteddfod o ffashwn newydd yw hon i fod ynte? A oes dim i fod yna ond canu?

 

Malen. - Jobyn da fod traethodau a barddoniaeth wedi adel mas ma rhwbeth fel yna yn spoilo plant yn deg. Dyna fi y dywedydd yma wedi hala rhew grotyn Wil sy gyda fi i'r farchnad i brynu tepot, a beth i chi'n feddwl ddath e nol ond “Llyfyr Trwmpyn” y “Bachan Ifanc,”   a gorfod i fi neyd te mewn decanter nawr cyn dod i'r “Conffrens.” Fe fyse'n jobyn da iawn i fi ta llyfre a barddoniaeth wedi mynd mas o'r byd.

 

Mocyn. - Son am y “Bachan Ifanc,”   nawr wedd e'n gweyd fod hi bryd i'r beirdd i fynd ar streic, ond dyma spario'i sport e. Mae'n dod yn lock out arnyn nhw o'r eisteddfodau nawr. Ond os aiff hi mlan fel hyn, fe fydd hi'n siwr o ddod ar y cantwrs fel odd y “Bachan Ifanc” yn gweyd: “Chan nhw ddim   pishis i ganu bob yn dypyn.”   

 

Shoni. - Ond ma cystadleuaeth i fod mewn gneyd sane, chryse merched.

 

Sami. - Odi rheini i fod yn Sisneg hefyd?

 

Shoni. - Dyma beth arall hefyd mae cystadlu i fod gan fenwod a gwyragweishon mewn Ambulance, a chystadlu hefyd mewn acto play, peth ma nhw yn galw dramatic sketch arno fe.

 

Jim. - O wel te wir, os dim races ffetane a whilo whilbar a rhyw games fel hyny i fod yna?

 

Shoni. - Taw son, Jim. Paid a dangos dy hunan yn shwt ffwl dwl. Ond fe weda i wrthot ti am un peth sy ar y program yn dy siwto di i'r dim. Tro di i page 12, fe gei weld fod y best brands o gwrw a licer a cigars yn cael i advertiso arno fe.

 

Jim. - Os cigaretts yn cal ei hadvertiso yna hefyd, i gal treto'r merched?

 

Phil. - Wel, fe glwes i fod cysylltiad agos iawn wedi bod rhwng yr eisteddfod a'r dafarn, ond rown i yn meddwl fod yr hen gysylltiad hwnw yn darfod 'nawr.

 

Ned. -   Paid cymryd dy gamarwain am fod advertisement cwrw ar y program. Fe weles i advertisment cwrw a licer ar brogram cymanfa ganu os typyn nol.

 

Wil. - Mae'n well i ni i gadel hi heno etto; mynd yn wath wath, ma hi fel bo ni'n mynd mlan.

 

Dros y Conffrens

 

WIL SLEDGWR.

 

 

 

 

(delwedd B0890)

B0890_24-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Harri. - Wel boys, mae gyda fi cuestiwn i ofyn heno Harri. - Wel boys, mae gyda fi cuestiwn i ofyn heno ar y start. Wdw i yn gweld papurau ar y welydd weithe a B.W.T. A.&quot; arny nhw, ag wdw i yn ffaelu'n ded a gneyd mas beth ma nhw yn olygu. Wdw i yn deall rhai llythrene, a gwbod bod M.P. yn golygu Mishtir Pudlers ond am y B.W.T.A.&quot; wdw i yn ffaela dyall beth yw e. Joe. - Dim hagor o nonsense. But listen ma ni yn mynd i explaino fe. Meaning y B.W.T.A. yw British Women's Temperance Association. Society o fenwod yn gweitho dros Temperance yw hi a Lady Somerset yw y President, a ma branches o'r Society wedi cal i formo all over the country, a ma un yn Dowlais. Dafydd Benwyn. -   Yn wir y mae arnom rwymau mawr i ddiolch am fod y Gymdeithas fendigedig hon wedi e iiTurfio. Rhwydd hynt iddi, ddyweaaf fi. Ac os goddefwch i fi ddarllen ychydig benillion i chwi fe wnaf. Yr wyf wedi gweld fod cymaint yn cael ei gyfansoddi i'r Dyn Meddw&quot; gan y beirdd, ond ychydig iawn i'r Ddynes Feddw.&quot; Ac fel y gwydd- och fod dylanwad y ddynes feddw yn fwy niweidol o lawer nag eiddo y dyn meddw. Ond bendigedig, o'r ochor arall, gall ei dylanwad fod yn fwy eifetthiol i sobreiddio'r byd hefyd. Pob llwydd a bendith ar y B.W.T.A., yn awr am y gan Y DDYNES FEDDW. Oli am wel'd darlun cyflawn, byw, O bechod yn ei hagrweh, Pencampwaith creadigaeth Duw Yn ddarn o gythreuleiddiwch, Y deml hardd yn garnedd erch, A choron Lyd yn chwilfriw, Creulonedd ar eisteddle sorch, O gwel y ddynes feddw. Rwy'n cofio'i gweld yn eneth fad, Yn llawn o ddiniweidrwydd, Yn eilun calon mam a thad, A'i gwen a'i gwnai yn ddedwydd O'u serch hwy 'roe'nt i'r fun ddinair, Y gwydriad damniol hwnw! Tynerwch dall, a siampl mam, A'i gwnaeth yn ddynes feddw. Arwyddion claer o fywyd gwyn, Ar foren oes ganfyddid, 'Doedd neb yn meddwl dim pryd hyn, Am stormydd blinion adfyd Dan goohl ffug. a thwyll y byd, Cai'r gelyn drwg ei gadw Ond enill nerth a wnai o hyd, I'w gwneyd yn ddynes feddw. Boretiddydd ei phriodas hi, Oedd orlawn o lawenydd, Dadgenid dymuniadau lu, Am Einioes hir a dedwydd,&quot; Dechreuad dydd o hedd oedd John Yn cyfri'r boreu hwnw, Ni ddaeth dychymyg idd ei fron Am weled Mair yn feddw. - en; gelyn fagwyd o dan gudd, Sy'n graddol ddod i'r golwg, A grym y blys o ddydd i ddydd Sy'n dyfod yn fwy amlwg Ond byddar ydyw John o hyd I wrando'r siarad hwnw, Sy'n beth cyffredin trwy'r y stryd Fod Mair yn ddynes feddw. Hwyrfrydig yw i gredu'r gwir, Trwy ddichell caiff ei ddallu, Ond cloff yw'r cehyydd, a chyn hir Ca'r cyfan ei ddinoethi; Ei ruddiau sydd gan ddagrau'n iiaith, A'i fron mewn teimlad chwerw, Wrth orfod sylweddol i'r ffaitn Fod Mair yn ddynes feddw. Ow ddarlun trist! anghotia'r fam Ei thyner blentyn sugno Trwy'r dydd a'r nos mae'n derbyn cam, Nis medra hi dosturio; Pwy fedr ddal 'rolygfa hon, I werd y gwan yn marw? O eisiau maeth o'r famol fron, A'r fam yn ddynes feddw. Och cilio wnaeth pob gobaith gwyn, Am heulwen siriol hawddgar, Mae'r cartref anwyl erbyn hyn, Yn uffem ar y ddaear Pob hedd a chysur wedi ffoi, A gwaeau yn ei llanw, A'r gwr mewn blinder wedi'i gloi, Am fod y wraig yn feddw. Y priod hoff fu n llawen gynt, Mewn gofid sy'n ymboeni, Yr eurwallt chwitiai yn y gwynt Sydd nawr yn cyflym wynu Y rudd fu'n siriol fel y wawr Sydd nawr yn hollol welw, Mewn prudd-der sudda'i ysbryd lawr Am fod y wraig yn feddw. Tywyllwch amgylchiadau'r byd, Sydd wedi cau am dano, Ae ymbalfalu niae o hyd Heb seren i'w gysuro Ei ffryndiau a'i gadawsant ef Yn ei gyfyngder chwerw. Ac ni chaitf fwyniant is y nef, Am fod y wraig yn feddw. Yn nghwtnni ei gydweithwyr lion Mae'n teimlo'n brudd ac unig, Chwerthiniad rhai'n sy'n frath i'w fron, A theimla'n ddirmygedig Ar derfyn dydd i'w gartref a, Ond nid oes hedd yn hwnw Chwanegiad i'w ofidiau ga Wrth wel'd y wraig yn feddw. Nid oes dim ymborth yn y ty Mae'r arian wedi'u gwario; Y dodrefn yn anrhefnus sy' A'u haner wedi'u gwystlo A'r gadair front eistedda lawr, Och'neidia am gael marw Gruddfana mewn enbydrwydd mawr, Am fod y wraig yn feddw. Drugarog Dduw, O tyr'd ar frys Arweinia'r anystyriol, Sydd yn beunyddiol suddo'n is, I wel'd ei chyflwr damniol; A gadael ei phechodau tfol, A phleidio dirwest hawddgar Fel delo'r aelwyd eto'n ol Yn nefoedd ar y ddaear. Yn mlaen yr elo Dirwest Ion Yn gyson ar ei chynydd, Nes llwyr lefeinio'r byd o'r bron Ag egwyddorion sobrwydd Fel caffo'r hen archelyn du Ei hollol ddiorseddu, A phlant y llawr yn dod yn llu Wrth draed yr addfwyn Ies-i. Mocyn. - Well done Dafydd. Dyna ddarn gwerth ei adrodd mewn cwrdd Dirwestol, os cytneriff un o femljers y B.W.T.A. atto fe. Ac er mwyn i'r Con- ffrens gal darfod yn ei flas, fe gynyga i bo ni yn gadel heno gyda diolchgar wch i Dafydd Benwyn. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0879_01-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Wil Sledgwr -   Mister Golygwr, mae'n rhaid i ùhi'l1 excuso i heno am fod yn ysgrifenad i trior aniben, waeth nid yn y chambers i ni wedi cwrdd heno, ond wrth ddod nol o angladd. Fel i chi'n gwbod bod hi'n ffasiwn gyda ni i sefyll wrth ghyyd y fynwent hyd nes bo'r corff a'r tylwyth yn mynd nnwn, a chwedyn ma rhai o honom ni yn ynj-nd miwn, erill yn troi nol, (odd gyda fi reswm dros droi nol, waeth odd is he arna i fynd nol miwn pryd i'r "CoutIrens"). Ond cyn bo fi yn troi nol, dyma Shoni yn dod mlan atta i, ag yn gofyn i ti Shoni - Holo Wil, os matchen gyda ti bachan? Wil Sledgwr - Os, ond wyt ti ddim yn mynd i smoco man hyn, wyt ti? Shoni - Odw i. Pam? Wyt ti ddim yn gweld y lot yco yr ochor draw yn smoco i chalon hi ishws? Wil Sledgwr - Ydyn ma nhw, ond stirn rhaid i ti smoco am bo nhw yn smoco. Dyw dau ddu ddim yn gwiieyd un gwyn, a fe ddylet ddangas fwy o barch i'r marw na mynd i borthi dy flys cyn bod ei go ff wedi mynd miwn trw'r glwyd. Shoni - Nawr, nawr, dim rhagor o lol, dfre mlan a matshyn, (yn ei thanio). Dan - (Yn dod mlan). IAr dy ol di Slioni-ll%i,-ff pwff, -pwff. Thenkyou Shoni, odd hi'n angladd gryf, ond odd hi? Shoni - Tyn yn mlan, Dan, onte fe golli dan nawr. Dau - Pwff - pwff - pwff. O mai'n right i wala. Odych chi'n dod miwn am bobo Jased, ttoys? Wil - Na, i ni yn mynd nol i'r "Conffrens." Dan - O ie wir hefyd, ond fydda i ddim yn hit- ar i'ch ol chi nawr. Shoni - AU reit, cofia am hyny nawr. Wil. -Dere mlan Shoni; beth yw'r newydd gore sy gyda ti? Shoni - O stim yn neillduol gyda fi, Wil - Dere a rhywbeth cyffredinol yntc, Shoni - Wen i'n cydgered" i'r lan a dyn lled respect- abl, wdw i ddim yn gwbod i enw fe, ond odd e'n gweyd wrtho i fod snwbad ofnadw i ni yny Dowlais Notes" yr wthnos hou yny Times, a'rcwestiwn cynta ma'r reporter yn ofyn yw Are not the three adjudi- cators Welshmen." Ag wedd y dyn hyn yn gweyd fod enwan saith o adjudicators ar y programe, a'r cwe - iwn oedd e ofyn oedd, sawl un 0'1' saith sy'n abal i sharad Cymraeg ar y platform? Ag am y chair- man, wedd e'n gweyd byse hi'n burion peth i ni ofyn hyny nol i'r reporter os gall un o rheini sharad Cym- raeg yn bublic. Ag hefyd, os nag yw y dernyn i'r plant yn Sisneg hefyd gyda Cymraeg, ag a all e roi ei air mae nid yn Sisneg bydd y rhan fwya yn cystadlu r hwnw. Ma'r teporUr hefyd yn Ixxldrach rhwba h bod cyntach am na fyse traethawd yna, a bod rhyw previous eisteddfod wedi cal ei chynal a neb wedi dod mlan i ateb i enw wedi galw'renwau i gal rhoi'r prize, ag wedd y dyn hyn yn gweyd wrtho i bod ishe explan- ation ar hyna, achos oedd e hnnan, medde fe, wedi bod yn beirniadau trathode yn ddiweddar, ag yr -   ;dd saith yn cynyg, ond nid dim ond hyny wedd eistedd- fod yn Do wlais Dydd Nadolig dywetha. a "chadair" yn cal ei rhoi yno am 100 llinell o farddoniaeth, a fe ddath pedwar ar byintheg o gyfansoddiadau miwn. Ag wedd e'u gweyd nad oedd dim ishe i'r pwyllgor i simplo'r lleuuriun J ag fe cowodd rbyw DTJWSIQ tiou l ragor am wn ni o draethodwyr buddngol yn Dowlais heblaw gwyr y broadcloth ar neisedi gwynion. Ond heb fynd ar ol manylion dyma'r penderfyniad wedd y dyn hyn yn dod iddo cedd, (1) Fod llenorion yn cal cam gan y beirniaid beirniadaeth dda a manwl yn cael ei rhoi ar fechgyn fydde'n gneyd swn, ond dim beirniadaeth yn ami iawn ar sylwedd. Ag yn amal iawn mae'r beirniaid llenyddol yn gallu fforddio i beidio mynd i'r eisteddfodau, dim ond hala apology a'r ffugenwau sy i gal i gwobrwyo. Pwy gysur i dreio yw rhwbeth fel hyny? (2) Cam gan y comittees. Fe roian wobr o gini am ddadganu solo, ond lawer llai na hyny am draethawd neu ddarn o farddoniaeth sylweddol. Mae'r anghyfartalwch yn y gwobrwyon am swn a sylwedd mor afresymol, nes mae'n llawn bryd i'r llenorion i godi fel un gwr a myny dywygiad yn y byd cystadleuol. Ag oedd un yn y cwmpni yn gweyd bod y pwyllgor wedi gneyd yn orall iawn, os o'n nhw wedi cyrhaedd amcan neillduol, bed hi'n well lawer iddyn nhw adel traethudau a barddoniaeth mas nag insulto rhagor ar lenyddiaeth Cymru lan. WU - Wdw i ddim yn digio wrth y reporter. Nid arno fe ma'r bai; wedi cal i gamarwain mae e. Fe leicswn i gal chat gyd ag e', wath ma nhw yn gweyd taw bachan neis iawn yw e. Fe alien ni roi rind neu ddoi iddo fe. Shoni - Byswn ni yn dy le di, fe ofynwn i i Joe Hammersmith i weyd wrtho fe i alw yn y Conffrens" ainliell waith. \Vil. -   DishcwJ, dyma lot o'r boys yn aros ar bwys y Mad Bull. Helo boys, beth i chi'n waitan? Twm. - Aros i chi'll doi i ddod i gal mynd miwn am lased. Wil - Rhaid i chi beido bod yn hir ynte. [Yn mynd i fewn.] Ned - Wdw i ddim wedi gweldyferch ynao'rblan. Phil - Newydd ddod yma y mae hi; mae hi wedi bod yn gwsneithu gyda tfeircid yn y wlad* ond dodd hi ddim yn leico yno, achos odd hi'n ffaelu cal myr.d i'r Yagol Sul. Harri - Byse merch gyda fi leicswn i byth i gweld hi'n mynd i wasneithu at ffeirad na phregethwr. Fe glwes i am ferch oa typyn nol wedi mynd i wsneithu a bregethwr Sentars, ag oedd hi wedi arfer mynd i dy cwrdd Baptis, ag fe ofynodd un bore dy Sul yn ddigon tidy os cele hi fynd i Ysgol Lan'r Afon y prydnawn hwnw, a dyma fel yr attebodd bono hi nol, "Fegei fynd heddy, ond dim y Sul nesa na'r Sul ar ol hyny, waith ar ol heddy wyt ti'n bound o fynd i Ysgol Pen Nebo." Beny - Fechgyn, peidiwch wlia rhwbeth fel yna mewn tafaru. Trowch y sharad. U st! mae rhywun yn dod. Mocyn - (Yn dod fewn). Boys, gwyddoch chi bod Dafydu Benwyn ar yr hewl yn whilo am danoch? Mae e wedi bod lawr yn y Conffrens," a wedi dod mas i ddishcwl am danoch chi, a nawr halodd e ti miwn yma. Dai - Dyma hi yn ddechre, boys. Fei cewn ni ddi ar ol hyn. Where llync hwn Ian Mocyn a paid gweyd wrth Dafydd bo ti wedi'n gweld ni. Fe gilwn ni mas trw ddrws y liack nawr, nawr off a ni at once boys. Felly torwyd i fyny. Dros y Confirms WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0878_22-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Dafydd Benwyn. -   Y mae yn dda iawn genyf weld eich bud wedi dod yma mor gryf heno ctto. ac yn edrych mor galonog. Ond y mae yn flin iawn gCliyf fod yn rbaid eich galw i gyfrif am eich ab?'t'noldebyn y gjrphenol, ac am eich ymddygiadau anlieilwng. Yr oeddwn J'LI meddwl eich 'XKJ yn dechreu codi r safon,&quot; a dyfod yn fwy tebyg i ddynion ond cefais fy sioiui yn ddirfawr. Ar ol penderfynu i bleidio sobrwydd a moesolde! - aquo;, a dewis y lle hwn i gynal y Conffrens,&quot; wedi Hi thro yn ol, a dychwelyd fel ei at oi chwydfa, ac fel hwch wedi ei golchi yn ymdreiglo yn y dom.&quot; Y mae y &quot;Contfrens&quot; diweddaf yn profi pa le y buoch y uoson bono, ac nid oes eisiau galw tystion yn mlaen i brofi eich euogrwydd, ac y maeynsyndodimi os nad oes arnoehgywilyddohonoch eich hunan. Y mae fy nheimladau yn rhy gynhyrfus i siarad llawer heno, ond gan fod y Parch Phares Lucifer Bruce yma yr wyf yn cymeryd yr hyfdra i ofyn iddo ef i siarad ychydig eiriau ar eicn ymddyg- iadau anlieilwng. Parch Mr. Bruce. - Mr. Cadeirydd, dyma y tro cyntaf i mi fod yn mhlith aelodau y &quot;Conffrens&quot; adnabyddus. Yr wyf wedi darllen llawer o'ch gohebiaethau, ac yr oeddwn wedi ffurfio barn am danoch eich bod yn ddynion beth bynag. Ond pan ddaethum i wybod pwy a plia both yw eich cymeriad- au cefais fy siomi yn ddirfawr. Yr ydych wed bod yn son am godi safon cymdoithas safon lleuyddiaeth, safon cystadleuaeth, a safon moesoldeb a chrefydd ond y mae yr oil safonau yna yn llawer rhy uchel i chwi, yr eppil anrasol fel ag yr ydych nid ychydig ond hiliogaeth yn eon am fwrw allan gythreuliaid.a rhyfyg o'r mwyaf ynoch yw son am godi unrhyw safon. Hands off Y mae eich dwylaw yn rhy lygredig i gyffwrdd a dim ag sydd a thuedd ynddo er daioni. Y mae yn warthus meddwl fod rhyw gieaduriaid o safleoedd isel, anwrteithiedig eich dysgeidiaeth, ac mor wael eich cymeriadau, yn son dim am unrhyw safon, oblegyd nid oes genych chwi yr un safon i rodio wrthi, oud yr ydych fel pysgod meirw yn cael eich caiio gan lyfeir- iant pechocl i for marw colledigaeth, Y mae eich enwau yn ddrewdod yn ffroenau dynion moesol y lle, ac y mae pob peth a wnewch yn insult ar unrhyw gymdeithas a thuedd ynddi i wneyd daioni. Ar lawr yn tfosydd llygredd a phechod yr ydych yn ymdry- haeddu yn barhaus, ac yn enw synwyr cyffredin dylech droi o'r neilldu mewn gwarth a chywilydd, a rhoi lle i mi, fel ysgob Penygarn, a gweinidogion a dirwestwyr i wella'r ardal a chodi safon cymdeithas. Yr wyf fi ac ereill yn gwybod gormod am danoch i oddef i wehilion cymdeithas i son am godi safon moesoldeb a chre- fydd-- Dan. - Dyna ddigon, Mr. Bruc#. Alia i ddim godde rhagor gyda chi i drin i'n earacters ni, wath nid wrth drin earacters ma codi safon ta beth. Ned. - Wyt ti'n eitha reit, Dan, ag na'r ffordd ma Mr. Bruce yn mynd mlan yn siwr o fod yn gam a'r safon hefyd, ag fe glywes i gan gyda Hugh yn tfcjb y pwrpas. Dere mlan, Hugh, i ni gal ei chlwed hi. Hugh. -   Pa beth yw safon bywyd pur? Sydd gwestiwn gwir briodol; Ond llwyr egluro hwn yn glir, Nis gall y dyn hunanol Rhaid dod i lawr o Benygam I ddyffryn gostyngeiddrwydd, Cyn bod yn deilwng i roi barn Ar beth yw safon crefydd. Mae rhai yn honi bod yn gall Wrth drin y diodydd tneddwol A hwythau druain yn feddw ddall Ar ysbryd ffugsancteiddiol; Os llithra. rhywnn yn y byd Fe geisir tori'i galon, Gan rai sy'n Hawn o dwyll i gyd Yn gwneuthur cam a'r safon. Y pechod anfaddeuol 'nawr Yw myned i dafarndy Nid yw noil ddrygau gwaetha'r llawr At hwn ddim t'w cymharu Bradwriaeth, camdystiolaeth, trais, Cybydd-dod, balchder calon Yn erbyn rhain ni chyfyd llais JIae hyn yn gam a'r safon. Mae rhai yn gwisgo ruban gia3, Ar Ddirwest gwnant areithio, A galwant bob rhyw enwau can Ar bawb nas gwnant ardystio Cyflogant rai i draethu'n hy' En clod mewn wythnosolion, A chasgen o XXXX 'n y ty; Mae hyn yn gam a'r safon. Os gwelir rhywun yn y byd Wrth yindaith wedi'i glwyfo Y Lefiaid teithiol hyn i gyd Ant o'r tu arall heibio Ac ni wnant ymgeleddu'r tIawd, Na rhwytno ei archollion, Ond tatlant ar ei ben bob gwawd Mae byn yn gam a'r safon. Rhaid myned i bysgota clod Yn gysson oddi cartref Os bydd ychydig elw'n dod, Y praidd sy'n gerfod dioddcf Ar bob rhyw fudiad da er lles Rbaid 'mosod fel ellyllon, Os na ddaw iddynt ran o'r pres Mae hyn yn gam a'r saK_n. Ac (M gwna llanc heb neisied wen Rhyw beth i'.w hanfoddloni, Yn fuan iawn caiff ar ei ben Bob melldith ei chyhoeddi Tu ol i glawdd ffugenw cudd Y llecha'r llwfrgwn creulon, I gy nil wyn am ei waed bob dydd Mae hyn yn gam a'r safon, Nid yw c&Atilde;&acute;t ddu na neisied wen Yn gwneuthur neb yn dduwiol; Nid ruban glas a dirweat pen Sy'n gwneuthur dyn rhinweddol Rhaid lladd pob hunanoldeb cas, A difa balchder calon, A thafll1 twyll a rhagrith mas, Cyn dod i'r lan a'r safon. Od am gael gweled codi'r byd O bydew erebyll Ilygredd, Rhaid taflu ffwrdd y ffug i gyd, A rhodio ffyrdd gwirionedd Mae'n rhaid cael cariad Dwyfol byw I lywodraetha'r galon, A dilyn siampla'r Blaenor Gwiw, Trwy fyw yn ol y safon. Dafydd Benwyn. - Dyna ddigon nawr, Hugh, ag os mai fel yna yr ydych yn cyfiawnhau eich hunain am eich camymddygiadau, fe fynwn siarad ar y pwnc etto, gan ei bod yn rhy ddiweddar heno. Mocyn. - Mae wedi mynd yn anrhefnus hollol yma nawr, ac er mwyn i ni gal leader i'n dwyn ni yn fwy unol, te ro'i'n aelodaeth fynu, er mwyn rhoi shawns i gallle i r &quot;Hen Simon&quot; i ddod nol, i gymeryd yr arweinyddiaeth. Joe. - Ma ni gwpod 1&gt;0 ti, Mocyn, yn dwl, ond tyma idea dwla dath i pen ti ariod. Mo'in Hen Simon&quot; nol yn leader i ni, a fe weti marw Byse hyny exactly run peth a doti dyn weti marw i politics yn leader of the Opposition in the House of Commons. Dewch i ni|cal tori fynu nawr cyn cal clwed rhacor o nonsense. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

None

(delwedd B0877)

B0877_29-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

Y CONFFRENS.

 

Shoni. - Foneddigesau a boneddigion, dyma un noswaith nodedig yn ein hanes ni wedi dod etto, sef noswaith ein swper ni, ag rwy'n siwr fod pob un o honoch wedi enjoyo yn grand. Ag nawr, gan fod y bordydd wedi cal eu clirio, fe gewn dypyn o goncert, ag er mwyn bod yn drefnus wy n cynyg fod Mocyn i gymeryd y gadair.

 

Dai. - Eilio'r cynygiad.

 

Shoni. - Pawb sy dros i godi ei law. (Pawb yn codi dwylaw, a Mocyn a'i ddwy law i fynu).

 

Mocyn. - (Yn rhedeg j'r gadair). Mr. Cadeirydd, boneddigion a boneddigesau, wdw i yn falch iawn ar yr anrhydedd i chi wedi roi drosto i heno i fod yn gadeirydd i gwrdd mor respectable. Own i ddim wedi meddwl ariod am gal i'n anrhydeddu ar fath anrhydedd anrhydeddus, a bod yn gadeirydd anrhydeddus i gwrdd mor anrhydeddus. A gweyd y gwir wrthoch chi, wen i wedi meddwl unwaith i adael “Y Conffrens”. Ond ar ol cal yr anrhydedd hon, wdw i gweld y cwmpni yn rhy anrhydeddus i gadel nhw nawr, ag wdw i yn penderfynu i anrhydeddu “Y Conffrens” a mhresenoldeb etto. Wdw i'n gweld fod lawr ar y program yma fod araeth i fod gan y cadeirydd, ond gan fod y program yn faith, nid am na allwn i roi araeth grand i chi, cofiwch, ond am fod y program yn faith, a chyn bo ni yn mynd yn mhellach wdw i'n galw ar Shoni i fod yn is gadeirydd am fod e wedi bod mor garedig a nghynyg i yn gadeirydd, wdw i'n gweld fod hyny yn deg, fel ag i ni wedi bod yn sha[r]ad wrth ddod heno.

 

(Shoni yn cymeryd yr is-gadair). Mocyn. - Y peth cynta ar y program nawr yn toast i'r Freuines. A ma rhaid i ft weid gair am deui, ond cyn mynd yn mhellach fe neitf pob un gal oi lass yn llawn hyd y top nawr. (Y waiters yn llanw glasses iawb), A i ddim i gadw amser i weid llawer aiu y 'renines. Mae pawb yn gweyd taw hi yw'r Frcnines ore yn i cof nhw. Mai'n hen iawn nawr, a nia nhw yn ore yn i cof nhw. Mai'n hen iawn nawr, a ilia nhw yn gweyd hefyd bod lii'u dew iawn, ag yn cal ci blino gan y gout. Ma genti galon deimladwy iawn. Os bydd I explosion wedi bod dan ddaear, neu rwbeth arall lle ma. lot o ddynion yn cal eu lladd, mae'i secretary hi yn hala llythyr o sympathy o hyd, ag fe gewn weld yn y papyre wedyn: &quot;A letter of sympathy from the Queen.&quot; Peth arall, mai yn fenyw haelionus iawn hefyd. Waeth os bydd menyw yn rhwle wedi cal tri o efillud mae hi wastod yn hala tair punt i gal helpu i magu nhw. Ag nawr y peth lleia allwn ni neyd yw hyfed iechyd da iddi hi ag fe ganwn gyda'n gilydd. God save the Queen.&quot; Pob un ar ei draed nawr. The Queen.&quot; Oil. - The Queen. (Yna canu). Mocyn. - Galwch ar y waiters i gal llanw'r glasses etto. Nawr ynte fe ewn ni mlan a'r peth nesa ar y pro- fram, Toast y Prince of Wales a'r lleill o'r Royal 'amily i gal x gynyg gan yr is gadeirydd. Shoni. - Mishtir Cadeirydd a chwmpni i gyd, ma gyda fi nawr y pleser o gynyg toast i'r Prince of Wales a r Royal lot i gyd. lla nhw yn gweyd taw eitha trwmpyn yw'r Prins. Fe fuodd heibio Merthyr yr haf dywetha, ond actodd e ddim yn eitha boy pryd hyny, na fyse fe yn galw heibio'r Contfrens,&quot; a rhoi bobo drink i ni. Ond dyna fel buodd hi. Manhw yn gweyd fod delight mawr gydag e miwn rasisceffyle a phethe o'r short hyny, a bod I cyffyle fe yn enill weithe pun a bydd rhai erill yn gynt na'i gyffyle fe neu beidio. Ma nhw yn gweyd fod lot o bethe da erill yn perthyn iddo fe, ond chymera i ddi m amser nawr iw henwi nhw un ac un, ag am y rhai erill o'r Royal Family weda i ddim, ond fod y blwmin lot yn byw ar ein cefnau ni i gyd. Mae'r merched yn priodi yn dda, a'r bechgyn yn lwcus i gal swyddi uchel, ag nawr wdw i yn gofyn i chi godi ar i trad i yfed Iech- yd Da i Mr. Prins of Wales a'r rhest i gyd o'r Royal Family. The Prince of Wales and the rest of the Royal Family.&quot; Oil. - &quot; The Prince of Wales and the rest of the Royal Family.&quot; (Canti). God bless the Prince of Wales.&quot; Phil. - Mishtir Cadeirydd a chwmpni oil, ma gyda fi charge yn erbyn Ned. Dyw e ddim wedi codi i yfed toast y Queen na'r Prince ond ishte lawr, a thoi gap ar i ben pan wen ni yn canu. Ned. - Meindia di dy fysnes di hunan, a gad di rhynto i a'm missnes. Phil. - Wdw i yn dweyd dylen ni fyn'd dros y toasts yna etto, a peri i Ned gwni gyda ni. Ned. - Na pheri di ddim 1 ti gwni. Phil. - Fe na i ti gwni nawr. Ned. - Cadw dy ddwylo off, Phil, onte fe ro i smack yn dy chops di. Ben. - Os nag wyt ti'n obeyo, cymer hyna, (yn taflu glaaied o ddiod i'w wynch). Ned. - (Yn ei ddallineb, yn taflu y bwrdd ar ci ochr a thon dwshin o wydralJgan golli eu cynwysiad). Mocyn. - Er mwyn anrhydedd Y ConKrcna&quot; Seidiwch^ cadw rhagor o fwstwr. Eistedd lawr yn awel, Ned, a rhoddwch chi fechgyn lonydd iddo nawr, a dewch i ni gal mynd mlan at y peth nesa, sof adroddiad gan Glan-Cwmdwr. Glan-Cwmdwr. - (Ar ol pesychu a charthu ei wddf yn deehreu adrodd). Y testyn yw Yfed Iechyd Da.&quot; Gelyniaeth sydd yn llanw'r wlad, A miniog yw'r tafodau Ac ar yr orsedd y mae brad Yn erbyn hen ddefodau Gwobrwyon mawrion roi'r i'r bardd, Am dduo cymeriadau, A chablu defod dda, a hardd, Fu'n barchus gan ein tadau. Y mae'r Dirwestwyr heddyw'n bin, At ddrwg maent yn amcauu Yn erbyn yfed Iechyd Da,&quot; Cyflogant feirdd i ganu Oud er i duchan lanw'r gerdd Saernia'r bardd gwatwaru*, Bydd mantell defod dda yn werdd A'i hyfed yn soniarus. Mae'n ddefod hen, a mawr eu bri Gan wreng a boneddigion, A defod enwog iawn oedd hi Yn nyddiau r cyntetigion Bydd byw ein defod byth, lla Ha Wel peidiwch cadw twrw, Ond dewch ac yfwch Iechyd Da&quot;' Ni fu erioed well cwrw.&quot; (Gwaeddi hwre a churo traed a dwylaw). Ned. - Trueni na fyddet ti yn adrodd y darn i gyd, yn lle ci adael ar ei haner ond gan bo ti yn ei adael fe af fi mlaen ag c. &quot;Ti ddyn, ystyria cymer bwyIl, Mae'th eiriau yn rhyfygus, A'th holl syniadau di gan dwylI A wneir yn dra dirmygus Os yw y ddefod hon yn hen, Mae'r diafl ei thad yn henach Un drwg yw ef er gwaetha'i wen, Ac nid yw hi'n amgenach. Pa ddyn erioed a glywodd son Am gysgod o ddaioni, Yn canlyn cas lafoeriog Y gwyr sy'n afradloni? Y rhai'n wrth yfed iechyd da j Ysbeiliant dai newynllyd, Ac yn lle'r iechyd yfir pla O'r ddiod goch wenwynllyd.&quot; Amryw. - Bundle him out: Bundle him out. Ac allan y cafodd fynd yn nghanol y rhegfeydd mwy- af cableddus. Ond gan fod hanes y cyfarfod yn faith, gadawaf ef ar ei haner beno, gan wneyd 'run fath a'r ysgrifenwyr mawr i gyd set rhoi, To be continued With ei gwt e. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0884_03-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

 

Y CONFEREES. Mishtir Golysrydd. - Mae'n deg i ciii gal gwbod ar y start bod Wil Sledgwr wedi eal y sac; gyda ni. Dyma'r aehos bo chi heb gal y Couffrens os rliai wtlt- noaa nawr. Ye ath c i roi hanes odd yn mynd mlan gyda ni yn y swper, ag odd yr hen tfwl mor dwp a mynd i roi'r banes gorrect, hyny yw, rhoi'r gwtr i gyd heb riynu dim ar y brwsh paiut drosto fe. Ag Fel i chi'n gwbod, ncith hyny daim o'r tro bob amser. Ma'r hen adnod hyny yn aros o hyd, Llawer gwir yn dda ei gel,u." Ond dodd Wil ddim a digon yn i hen glopa fe i weld ti w rhwbeth fel hyny, ag yn ineddwlinor fawr p houo i' hunan, na alle neb adim o'i stopo fe. Ond fe ddangoton ni iddo fe beth alien ni neyd. Fe roi-on ni stop arno fe i roi rhagor o banes y hwper yn y papur er fod e wedi rhoi. To be con- tinued'' wrth gwt y llythyr dywetha halodd e miM n. Fe ddath hi'u sudden stop aruo to, a fe ddangoaon ni iddo fo taw" FiniM ddyle fod yna. A'i servo fe yn reit hefyd. Pan cwrddson ni wedyn, wedd c yno miwn bliwt stiw a fuss fel se fe yn berchen ar y cwbl, a bo rhaid i ni gwmpo miwn i beth bona fyse fo yn dewis ond fe gas i dowli mas fel bralyn iV howl, a fe brintson ni garden ar drws y Conffrens No admit- tance for Vi 1 Sledgwr." Ond mae e wedi bod wrth y drws sawl gwaith yn began am gal dod miwn i sharad drosto i' hunan, ond stim onon ni yn mynd i dynu'n lumen lawr mor ishel a gadel iddofc gal dod miwn i'n piith ui ragor. I ni wedi paso'r pentensc arno fe, a ma rliaid iddo fe fod yn foddlon ar hyny. Mae e am weyd bod c wedi cal cam, wrth i dowli c mail heb trial ar y case, a rhoi mantes iddo fe i amddiffyn i hunan. Ond dyw rhyw hen sewbyn fel fe ddim gweith i hala amser o'i blcgid e, a gofalwch chi the, Sir. Gol, na fo chi ddim yn derbyn dim o wrtho fu hefyd, onto fe allwch chi fentro na nhryny. n nj ddim o'ch papyr chi ragor. A fe wyddoch <;bi o'r gore na allwch cfii ddim mynd mlan am bythefnos heb i'n help nj, waeth ni fel Conffrens sy wedi'ch cadw chi ar i'ch trad hyd yn llyn. A chwedyn gofalwch ni nawr nag os dim gair o wrth rben Wit i di}qd mas mwy, onte fe fydd i'ch paynr thi yn rhacs .jibedcers ar unwaith. A fel bo chi yn gwbod y 17 yw ysgnfeuydd y Conffrens o hyn y mas. K'odd y boy- yma yn mofyn dyn call, clever, i gal gwyd fynu am blunders ofnadw Wil; as i li odd y dyn inwya ewmws o'r lot i gyd, ag fc geso'n ethol yn ddiwrtlnyynebiad oedd yno neb yn tit i gal i gynyg yn opposition i fi. Ond ma lot o henyn nhw yn teimlo yn ofnadw na fysc nhw wedi cal ei cynyg, er byse hi run man i drio hala gwydd i weu sane, neu hala mochyn i lledfan au hala. nhw i sgrifenu llythyr. A whare tog hefyd, dodd neb yn gwcld dim un chymhwysder yndo nhw ond nhw'i hunen. Dyw hi ddim gwerth i fi hala details i penodiad i chi, wath odd y cwbl yr un ochor i gyd, a, fcl bo chi yn gwbod pwy wdw i: f yw lanto Scrafell. Chewch chi ddim gwbod i'u adrcss i nawr, onto fe ddaw gol- yf)nyrs papyre erill i wbod am dano i, a lo fyddan yn roofyn 1 fi y grifenu jdd i papyre nhwynte hefyd, Oudwdw i ddim yn mynd i anrhydeddu neb am gwasanacth ond i chwi. Dyma ddigoq o rRgytuadiodd i chi nawr. Rhaid mynd at waith, onto fe aiff y porch yn fwy nr>'r Eglws, ys g wedsan nhw. Dai. - Wel boys, man dda iawn gyda ti weld i hysgrtfenwr newydd ni wrth i waith, a gobeitho i caiff e daigon o gomon sense i wbod beth i roi miwn yn y Conffrens, yn lle bod fel rhcn Wil Dwp ynn; yn rhoi r cwbl i gyd tr mwyn i bawb wbod am hob peth sy yn mynd mlan gyda ni. Wdw i gobeithio bydd y lesion ma Wil wedi gal yn tybudd iddo fe ffordd i nerd. Ma ;yda ni lot o bcthe ar y program nawr, ag i gal dcchreu fo leicswn i gal gwbod beth yw barn y Con- ffrens gyda golwg ar roi ewrw i wyr y Wyrcws y p Nadolig. Fred. - Ie, pwnc pwysig yw hwna; godewch i mi weyd fy mam o lx>thti e. Dai. - Cynyg po3tpono hyd wythnas i heno. Joe'-Eilio'r cynygiad. [Y cynygiad yn cael ei basio.] Dewch yma yn gynar i gyd yr wythnos ucsa. Dro3 y Conffrens IANTO SCRAFELL.

 

 

 

 

None

(delwedd B0884)

 

 

B0884_03-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

 

Y CONFERENS.

 

Mishtir Golygydd - Mae'n deg i chi gal gwbod ar y start bod Wil Sledgwr wedi cal y sac   gyda ni. Dyma'r achos bo chi heb gal y Conffrens os rhai wthnose nawr. Yr ath e i roi hanes odd yn mynd mlan gyda ni yn y swper, ag odd yr hen tfwl mor dwp a mynd i roi'r banes gorrect, hyny yw, rhoi'r gwtr i gyd heb riynu dim ar y brwsh paiut drosto fe. Ag Fel i chi'n gwbod, ncith hyny daim o'r tro bob amser. Ma'r hen adnod hyny yn aros o hyd, Llawer gwir yn dda ei gel,u." Ond dodd Wil ddim a digon yn i hen glopa fe i weld ti w rhwbeth fel hyny, ag yn ineddwlinor fawr p houo i' hunan, na alle neb adim o'i stopo fe. Ond fe ddangoton ni iddo fe beth alien ni neyd. Fe roi-on ni stop arno fe i roi rhagor o banes y hwper yn y papur er fod e wedi rhoi. To be con- tinued'' wrth gwt y llythyr dywetha halodd e miM n. Fe ddath hi'u sudden stop aruo to, a fe ddangoaon ni iddo fo taw" FiniM ddyle fod yna. A'i servo fe yn reit hefyd. Pan cwrddson ni wedyn, wedd c yno miwn bliwt stiw a fuss fel se fe yn berchen ar y cwbl, a bo rhaid i ni gwmpo miwn i beth bona fyse fo yn dewis ond fe gas i dowli mas fel bralyn iV howl, a fe brintson ni garden ar drws y Conffrens No admit- tance for Vi 1 Sledgwr." Ond mae e wedi bod wrth y drws sawl gwaith yn began am gal dod miwn i sharad drosto i' hunan, ond stim onon ni yn mynd i dynu'n lumen lawr mor ishel a gadel iddofc gal dod miwn i'n piith ui ragor. I ni wedi paso'r pentensc arno fe, a ma rliaid iddo fe fod yn foddlon ar hyny. Mae e am weyd bod c wedi cal cam, wrth i dowli c mail heb trial ar y case, a rhoi mantes iddo fe i amddiffyn i hunan. Ond dyw rhyw hen sewbyn fel fe ddim gweith i hala amser o'i blcgid e, a gofalwch chi the, Sir. Gol, na fo chi ddim yn derbyn dim o wrtho fu hefyd, onto fe allwch chi fentro na nhryny. n nj ddim o'ch papyr chi ragor. A fe wyddoch <;bi o'r gore na allwch chi ddim mynd mlan am bythefnos heb i'n help nj, waeth ni fel Conffrens sy wedi'ch cadw chi ar i'ch trad hyd yn llyn. A chwedyn gofalwch ni nawr nag os dim gair o wrth rben Wit i di}qd mas mwy, onte fe fydd i'ch paynr thi yn rhacs .jibedcers ar unwaith. A fel bo chi yn gwbod y 17 yw ysgnfeuydd y Conffrens o hyn y mas. K'odd y boy- yma yn mofyn dyn call, clever, i gal gwyd fynu am blunders ofnadw Wil; as i li odd y dyn inwya ewmws o'r lot i gyd, ag fc geso'n ethol yn ddiwrtlnyynebiad oedd yno neb yn tit i gal i gynyg yn opposition i fi. Ond ma lot o henyn nhw yn teimlo yn ofnadw na fysc nhw wedi cal ei cynyg, er byse hi run man i drio hala gwydd i weu sane, neu hala mochyn i lledfan au hala. nhw i sgrifenu llythyr. A whare teg hefyd, dodd neb yn gweld dim un chymhwysder yndo nhw ond nhw'i hunen. Dyw hi ddim gwerth i fi hala details i penodiad i chi, wath odd y cwbl yr un ochor i gyd, a, fcl bo chi yn gwbod pwy wdw i: f yw lanto Scrafell. C-bewch chi ddim gwbod i'u adrcss i nRwr, onto fe ddaw gol- yf)nyrs papyre erill i wbod am dano i, a lo fyddan yn roofyn 1 fi y grifenu jdd i papyre nhwynte hefyd, Oudwdw i ddim yn mynd i anrhydeddu neb am gwasanacth ond i chwi. Dyma ddigoq o rRgytuadiodd i chi nawr. Rhaid mynd at waith, onto fe aiff y porch yn fwy nr>'r Eglws, ys g wedsan nhw. Dai - Wel boys, man dda iawn gyda ti weld i hysgrtfenwr newydd ni wrth i waith, a gobeitho i caiff e daigon o gomon sense i wbod beth i roi miwn yn y Conffrens, yn lle bod fel rhcn Wil Dwp ynn; yn rhoi r cwbl i gyd tr mwyn i bawb wbod am hob peth sy yn mynd mlan gyda ni. Wdw i gobeithio bydd y lesion ma Wil wedi gal yn tybudd iddo fe ffordd i nerd. Ma ;yda ni lot o bcthe ar y program nawr, ag i gal dcchreu fo leicswn i gal gwbod beth yw barn y Con- ffrens gyda golwg ar roi ewrw i wyr y Wyrcws y p Nadolig. Fred - Ie, pwnc pwysig yw hwna; godewch i mi weyd fy mam o lx>thti e. Dai - Cynyg po3tpono hyd wythnas i heno. Joe' - Eilio'r cynygiad. [Y cynygiad yn cael ei basio.] Dewch yma yn gynar i gyd yr wythnos nesa. Dro3 y Conffrens IANTO SCRAFELL.

 

 

 

None

(delwedd B0893)

B0893_10-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

 

Y CONFFRENS.

 

Twm. - Wel Boys, dyma ni wedi cwrdd heno i drin mater pwysig iawn, ac y mae yn well i ni o hyn i mas, pan yn trin mater o bwys i'r Conffrens i gyd, i gal y drysau yn nghau, a pheidio gadel neb i ddod miwn ond trwy dicet. Fe ddewisha i rhyw gwpwl o’r rhai fydda i yn weld yn ffit i'r gwaith i fod yn fath o Secetiv Comitee i drefnu ffor ma cario pob peth yn mlan, ag i ranu'r ticets i'r sawl bo ni yn gweld bod yn dda. Ag falle gallwn ni gal rhyw ddynon mawr yma weithe i explaino rhyw bynciau dyrus i ni, a fydd yn interesting i bob un fel i gilidd, ond dim ond y selected lot fydd i gal i clwed nhw. Nawr wy'n galw ar Harry i ofalu am y drws, a Dan a Shoni i fynd mas i ranu ticets, i'r rhai sy i gal dod miwn i gal clwed y sharad ar y pwnc o roi cwrw i wyr y Wyrcws. Gofalwch chi nawr, boys, taw dim ond rhai yn perthyn i'n clic ni sy i gal admittance. Yn awr ynte at waith.

 

Daniel - Anwyl ffryndiau, carwn gael y pleser o fynegu breuddwyd rhyfedd a gefais neithiwr i'ch clywedigaeth, a thyma fe. Breuddwydiwn fy mod yn nhlotty M ar Ddydd Nadolig, ac yr oedd aelodau B wrdd y Gwarcheidwaid wedi pasio, trwy fwyafrif mawr, fod preswylwyr y Tloty i gael peint o gwrw yr un gyda chinia w ar Ddydd Nadolig, a chymerodd ymddiddan dyddorol iawn le rhwng un o'r tlodion a'i beint, ac mor agos ag y gallaf gofio fel hyn y bu Pdper - Fy hen gyfaill anwyl, mae'n dda gan fy nhalon dy weled. Peint. - Da gtnyf fina gael dod o hyd i tithau hefyd. Sut yr wyt ti yn teimlo or ys llawer dydd? Pdper - Yn hiraethus iawn am dy weld yr fi wedi bod yn wir, ac O nis gallaf byth ddesgrilioty nheimladau pan dderbyniais y newydd cyturlawr dy fod yn cael dod i dalu ymweliad a mi. Disgwyliwn mor ddyfal nes yr oedd pob dydd fel mi?, Ac 0, tcimlwn fod y ljorau beddyw cyhyd a blwyddyn. Ond dyma ti wedi ded o'r diwedd. Bendith ar dy ben. Peint - Y mac yn hawdd genyf dy gredu yo wir. Ond cefais lawcr o waith i gael caniattad i ddod, ac ni chawswn ddod o gwbl hefyd, onibai fod yn y lle foneddwyr wedi talu fy nghludiad. Poper - Felly wir, diolch byth am danynt ddywedaf n. Yn awr mynaf gus ati ar dy wefus. (Yn ei godi at ei fin). U gusan molus Teimlaf fod rhywbeth ynddo yn rhedeg fel gwefrdau trwy fy holl gyfansoddiad. Mynaf un arall etto. Bendigedig Y mae dy gusanau dymunol fyth yn para yn eu bias, llawn cystal ag erioed. Rhaid cael un arall etto. Peint - Cymer bwyll, neu ynte ti wnai fy llyncu i fyny yn Uwyr. Gad i ni gael ymgomio typyn am yr hen gyfeillion fu gyda ni yn y Mad Bull, y Roaring Lion, a'r Flaming Dragon. Poper - Ie'n wir, amser hyfryd oedd hwnw. pan oedd eiu cynideithas mor felus, fel yr anghofiais ofalou y byd yn llwyr, ac yr aberthais bobpeth or mwyn dy gwmpeini. Ie, er mwyn dy gwmni di yr aberuhais gysuron fy ngwraig a fy mhlant, yr esgeulusais fy ngwaith, ac yr lianer newynais fy nneulu, y col la is fy nghartrcf clyd, ac yn y diwedd y cefais fy arwain yma, i gael fy amddifadu o'r holl bleserau gynt, ond yn unig byw ar drugaredd ereill. Ond yr hyn sydd wedi colli dy gwmni siriol di. Mynaf gusan etto-ac etto. O mor felus a swynol Teimlaf mewn hwyl i ganu Mor hyfryd yw cwrdd a chyfeillion cusan arall etto,-ac etto. Peint -   Cymer bwyll. Yr wyt yn fy ysbeilio yn gyflym with fy nghusanu. Pdper - O fy hen ffrynd anwylaf, nis callaf beidio. Ond sut mae dy hen gydnabyddion sydd ar ol? Peint. - O, y mae amryw o honynt ar y ffordd yn gyflym i ddod yma i gadw cwmpeir.i i ti, a rhai wedi mynd, ac ereill ar y ffordd i waeth lle. Poper - Beth Amryw o honynt ar y ffordd yma ddywedaist? Gwarchod fi Er mwyn pobpeth paid a'u hanfon yma, oblegid byddai eu presenoldeb hwy yma yn ychwanegu fy ngofid, ac yn gwneyd y lle yn uifern I mi. Peint - Ond cofia hyn, fy hen ffrynd. Nid oes genyf drwydded i anfon fy nghanlynwyr i un lle ond y tlotty, y gwallgofdy, y carchar, y crogbren, ac i- Poper - Taw bellach,   dyna ddigon. Gwn mae un creulon iawn wyt ti. Ond etto y mae y fath swyn- gyfaredd yn perthyn i ti fel nas gallaf ymattal rnag dy gusanu etto ac etto -   ac etto. Beth A wyt yn gwrthod dy gusan i mi yn awr ar ol gwneyd y fath aberth i ddod i dalu ymweiiad a dy hen gyfaill? Peint. -   Yr wyt wedi fy llwyr ysbeilio, fel mae ofer fydd i ti fy nghusanu mwy, am dy fod wedi llyncu i fynu yr holl ddefnyddiau cysur oedd ynof l ti. Felly dyma ti yn dy adael yn awr, er mwyn dychwelyd at fy ngwaith o ddamnio ereill etto. Pdper - O fy nghyfaill, a ddarfu i ti fy ngadael fel yna ar ol dyfod attaf ar ymweliad a gwen mor deg a chusan mor swynol Och, gwae fi. Gwen Judas oedd dy wen, a chusan bradwr oedd dy gusan. Gadewaist wenwyn aspaiad ar ol yn fy nhyfansoddiad. Deffroaist fy ngwanc a'th blys i'r fath eithafion, fel yr rhoddwn fyd cyfan, pe yn fy meddiant, am gael etto ragor o wenwyn. Y mae fy mlys deffroedig oddifewn i mi fel llew gwancus yn rliuo am ysglyfaeth, ac nis gwaeth genyf pa ddrwg a wnawn er mwyn ei ddiwallu. q, pa. beth a wnaf? Y mae fy nhyflwr yn resynus i'r cithaf. Clywais cyn hyn am feddygon yn yfed turpen- tine, fferyllwyr yn cymeryd methylated spirits, ac ysgrifenwyr yn yfed inc; ie, clywais am eraill yn go'Sod napcynau mewn lampan er tynu allan fumes y gasoline er dofi eu gwanc am betha i meddwol. Ac och, fi teimlaf tinnau y gallwn yfed afon o hylif brwm- stanaidd. O! rhoddwn fy mywyd am ddracht o wirod i ddofi fy ngwanc llosgedig, ac y mae yr holl bethau annioddefol hyn wedi cael eu dwyn oddi am- gylch gan ymweliad byr fy hen gyfaill Mr. Peint. Onibai am y Peint ni fuaswn woii esgeuluso fy hun, wedi amhaiu fy iechyd, wedi tori calon fy nihriod, wedi newynn fy mhlant. Ie, onibai a "a hwn buaswn heJdyw yn ddyn iach a hoew, mewn amgylchiadau cysurus, gyda fy nheulu anwyl yn bwyta fy nghiniaw Nadolig ar fy aelwyd fy hun, yn llawen a chysurus, yn lle bod yma yn resynus, ac yn faich ar gefn y plwyfolion. Melldith fo ar ben y sawl a agorasant y drws heddyw i'r Peint yna i ddod i mewn i wneyd fy mynwesyn uffern. Ac etto, nis gallaf beidio galw allan am ragor o gwrw. O am Peint etto - un - un arall-ie un - dim ond un. O pa beth a wnaf am un, -ie, dim ond un diferyn, ar fa;n bys i ojri fy nhafed. U- t dyma fe yn dod.. Diable. -   Ha Ha Ha Sut yr wyt yn teimlo nawr? Pdper - Un Peint etto, os gwelwch fod yn dda, Syr. Diable - Ha Ha Ha Da genyf fod y Peint yna vedi gwneyd ei waith gystal arnat. Llwyddais o dan jnw caredigrwydd, a theimlad dros y tlawd, i gael y irw,i yn agored i anfon y Peint I fewn. Bn G weision r" Brenin Emanuel, yn enw Sobrwydd a Mcesoldeb, (n gwneyd tu goreu i fy rhwystro. ond gorehfygwyd iwy gan fy Nnywysogion a'm deiliaid ffyddlon. Ac lid oes un st fydliad, o'r tlotty i fyny i'r Senedd, nad ivyf yn gallu gyru fy nwyddau dinystriol iddo. Y nae yn wir nad wyf wedi cael derhyniad er ys blyn- y'ddau gan Ben Coronog Prydain Fawr, ond y mae i mi dderbyniad croesawgar yn y Senedd-dy. Yn Senedd-dymhor 1895, yn Refreshment Department St. Stcphan, gwerthwyd gwerth £ 3985 lis. lid., o win a gwirodydd poethio.i; a gwerth £ 537 16-5. 6d. o :wrw. Felly yr wyf yn cael derbyniad yn mhob dosbarth, ac y mae genyf weision ffyddlon i mi i anfon ychydig yn awr ac yn y man i ddeffro y llosgfa. ysawl am drwyth y faril yn y rhai hyny nas gallant dalu am dano. Son am dywysogion a'u cerbydau, pwy a all ymlfostio mewn mwy o gerbydau na mi'! Clyw swn carnau fy meirch, a thrwst olwynion fy ngherbydau. Daniel - A chyda hyn deffroais gan swn wagin bragwr yn pasio ar yr heol, ac wele, breuddwyd oedd." Ianto. - Dyna freuddwyd gwerth ei astudio am wythnos. Dros y Conffrens lANTU SCRAFELL.

 

 

 

None

(delwedd B0892)

B0892_17-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

 

IANTO SCRAFELL A'l GON- FFRENS. SYR, - Y map, y bodau yehod pwy bynnag ydynt, wedi creu chwant arnaf finau i ysgrifenu gair neu ddau i'ch newyddiadur clodwiw, os y gwelwch hwy yn werth eich sylw. Nis ewri yn y byd pwy yw y scrafellwyr yma, end credwyf, er fod y testyn a gymerasant yn werth sylw, fod yma destynaii yu nes i dre yn llawer rheitiach iddynt i'w trafod a'u chwalu a'u ddangos yn eu lliw priodol i'r werin o weithwyr sydd yn Dowlais, a chredwyf mai nid anfuddiol fyddai enwi ychydig benau, gan obeithio, os na wel un o'r rhai ieungaf rai o honynt yn werth i'w trafod, y bydd yr hen Shencyn yn bresennol i godi y mater i'w sylw, os nad ydynt o aan aeriw gafferyddiaeth. Y cyntaf a'l mwyaf pwysig, gredaf fi, ydyw rhoddi ychydig gynnorthwy j'n brodyr a'n cydweithwyr yn Abercynon, fel na byddont h ,vy a'n teuluoedd yn gorfod goddef eisiau. Os goddefwch i mi ddweyd fy marn yn y fan yma, dylai ein harweinwyr yn Dow- lais wrido am en bod nior ddifater o'n cydweithwyr. Gwnant bob peth yn ei gallu er Irclpn y tlawd a'r anafus yn nhre ond beth am dy gymydog yn Aber- cynon? A raid i'r rhai yma roddi fewn i hen brisoedd bychain bychain Dowlais drwy gael eu starfo o eisiau ychydig help? Na, deffrown at ein gwaith a'n dyled- swydd, a hyny ar unwaith. Yr ydym yn myned inwaith eto drwi y ffurf offurfio undeb a gotteithio y daw rhywbeth ohono, ond rhag ofn iddo niweidio y meistr dechreia rhywrai godi rhwystrau yn barod felly nid ydyw y rhagolygon yn rhy ddisglair. Ond rhag i mi wneyd niwed i'r abwy- dyn gwan, tawaf ar hyn o bryd am yr undeb, ond gan nad pa un ai a ddaw undeb nen beidio, gallwn ar un- waith ddangos ein cydymdeimlad mewn gair a gweith- red at y bobl a nodais. Gwnaethom yn dda. iawn yn amser streio Plymouth, Pa faint mwy ein dyledswydd i wyr Abercynon? Nid ydyw yr hyn sydd wedi ei wneid yn werth sylw rhwng cynifer. Ond rhag i mi fyned a gwaith y Conffrens ar ol ei roddi iddynt, gadawaf Ahercynon yn awr, gan obeithio y gwnaiff y galluog Ifan dyni ei scrafell drosom am ein hoerfel- garwch. Y mai genyf amryw benan eraill garaswn weled rhichiai yr yscrafell arnint, ond yn gymant ag i fod yr uchod yn eang, a bod y Nadolig wrth y drws, ag efallai Ifan yn myned ar i holidays, fe all anghofio rhai ohonynt; felly terfynaf yn awr, gan ddymuno gwyliau llawen i bawb yn y swyddfa, ag hefid i wyr Y Connrens - Yr eiddoch hyd y tro nesaf, Dowlais. HEN GOLIER..

 

 

 

None

(delwedd B0899)

B0899_24-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

 

Y CONFFRENS.

 

Dai – We, beth yw y rheswm na fysa hanes y cwrdd 'r wthnos ddywetha miwn yn y Times gyda ti Ianto?

 

Ianto. - Fe ddath amgylchiadau neullduol i gwrdd a fi, gorfod i ti fynd ar dypyn o fysnes, a fe ffaeles roi'r count yn barod miwn pryd; fe es ato fe mor gynted ag y gallwn, a fe hales e miwn mor gynted byth ag oedd bosib, ond rown i yn rhy ddiweddar, ag fel hyny nid arna i oedd y bai, na'r Golygwr chwaith.

 

Twm. -   Wel, fe gei bardwn y tro hyn, ond cofia di nag yw e ddim i ddygwydd etto, onte fe gei di y sac ar unwaith, a fe fynwn ni Wil Sledgwr nol etto.

 

Ianto. - Wil Sledgwr, ie fe? Mofynwch chi e nol nawr os i chi'n dewis. Wdw i yn eitha bolon i chi, a chofiwch chi nad w i ddiin yn mynd i gymeryd fy hwmbwgan fel hyn. Dyma fi yn rhoi'r tools Ian i chi nawr, a mofynwch Wil nol pryd mynoch chi,

 

Twm. - O na na, cera di mlan, Ianto bach;   down i ddim yn y feddwl e; jocan own i; cera di mlan a dy waith.

 

Dan. - Gad dy nonsense nawr, Twm, a dewch i ni gal gweld am y llythyr ddath mas yn y Times ‘r wythnos ddywetha o bothti'r Conffrens. Ddarllensoch chi e, boys?

 

Shoni. Wdw i wedi ddarllen e, a rhw lythyr od iawn w i yn y weld e. Mae e yn gweyd bod e yn mynd i roi penau i ni sy'n nes i dre na'r pethe i ni yn sharad arnyn nhw o hyd. Ond y lle y mae yn mynd i ddechreu yw lawr i Abercynon, a phwy nes i dre yw hwnw? Byse fe yn gweyd yn nes l Bontypridd, fe fyse yn nes i'w le getyn.

 

Ben. - Fe wyddoch nad os neb o honon ni yn perthyn i'r Comitee Gweithiol, ag os oes gydag e rhyw gyhuddiad yn erbyn y gweithwrs, trw bod e yn ‘Hen Golier,' ma shawns gydag e beth na sy gyda ni, a   stim gyda ni i interfero a'i waith e o gwbl. Ond cered e ai fysnes i'r man reit, ag yn y ffordd reit, a gadawed rhynto'n ni a'n bysnes i'n hunan.

 

Harry. - Gadewch hwna yn llonydd, weda i, a dewech i ni gal sharad typyn am y Nadolig, waith ma hwnw wrth y drws, ag fe fydd wedi myned heibio cyn cawn ni gwrdd etto.

 

Phil. Wdw i yn dyshcwl y Nadolig i baso hefyd, ta dim ond ar cownt cal Ilonydd gyda'r hen ddisturbers na sy ar hyd yr hewl bob nos. Son am common disturbers; ond ma rhai'n   yn public disturbers.

 

Sam. - Wedd y bachgen sy'n cydgysgu a ti yn gyndeirog pwy nosweth ishe cal codi y ffenest a towli'r cynwys llester neillduol miwn i drwmpet un o henyn nhw i gal gweld os byse nhw yn ddistaw wedyn.

 

Ianto. - Esguswch fi heno; ma rhaid i fi 'ch gadel chi nawr; ma gyda fi fusnes pytycilar ishe i neyd heno.

 

Shoni. - All reit ynte; ond cofia di fod y Conffrens yn cal mynd miwn mewn pryd yr wthnos hon.

 

Dros y Conffrens,

 

IANTO SCRAFELL.

 

 

 

CYNNWYS:

 

B0806_11-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0805_18-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0804_25-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0807_02-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0808_09-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0809_16-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0810_30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0811_06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0876_13-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0874_27-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0883_10-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0882_17-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0890_24-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0879_01-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0878_22-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0877_29-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

Sumbolau:

a A / æ Æ / e E / ɛ Ɛ / i I / o O / u U / w W / y Y /
ā
Ā / ǣ Ǣ / ē Ē / ɛ̄ Ɛ̄ / ī Ī / ō Ō / ū Ū / w̄ W̄ / ȳ Ȳ /
ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ / ŏ Ŏ / ŭ Ŭ /
ˡ ɑ ɑˑ aˑ a: / æ æ: / e eˑe: / ɛ ɛ: / ɪ iˑ i: / ɔ oˑ o: / ʊ uˑ u: / ə /
ʌ /

ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ / ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / ý Ý /
ɥ
ˡ ð ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /

ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ
wikipedia, scriptsource. org

Y TUDALEN HWN /THIS PAGE / AQUESTA PÀGINA:

www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_-prys_159_y-conffrens_1896_0341k.htm

Ffynhonnell / Font / Source:   Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Papurau Newydd Arlein.

Creuwyd / Creada/ Created: 04-11-2017

Adolygiadau diweddaraf / Darreres actualitzacions / Latest updates: 21-12-2017, 04-11-2017

Delweddau / Imatges / Images:

 

Freefind:

Archwiliwch y wefan hon
SEARCH THIS WEBSITE
...
Adeiladwaith y wefan
SITE STRUCTURE
...
Beth sydd yn newydd?
WHAT’S NEW?


Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwéld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sóc? Esteu visitant una pàgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Gal·les-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r äm ai? Yüu äa-r víziting ə peij fröm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəlóuniə) Wébsait



 Free counter and web stats Statistics for Welsh Texts Section / Ystadegau’r Adran Destunau Cymraeg