0814 Y Medelwr - papur bro Catalonia. Newyddion gwleidyddol o'r Gwled dd Catalaneg; y Cymr  yn y rhan hon o Ewrop.

http://www.theuniversityofjoandeserrallonga.com/kimro/amryw/1_newyddion/ newyddion_y_medelwr_01_0814k.htm

0001z Y Tudalen Blaen

..........1863c Y Porth Cymraeg

....................0009k Y Gwegynllun

.............................2162k Newyddion - Y Gyfeirddalen

........................................y tudalen hwn / aquesta pÓgina


..

 

 

 

 

 

 

 

0860k y llyfr ymwelwyr

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Catalunya i GalĚles
á
Y MEDELWR
Papur Bro'r Gwled dd Catalaneg
wedi ei sefydlu 03 10 1999!


'Y Medelw r' (Els Segadors)  w teitl anthem genedlaethol Catalonia. Gwelwch 0286

Newyddion o'r Gwled dd Cataloneg (yn Gymrßeg)
NotÝcies dels PaÝsos Catalans (en galĚlŔs)

á

á

Adolygiadau diweddaraf:
2005-09-02



Gwener 03 10 1999
Llun 11 10 1999
Mawrth 12 10 1999
Gwener 26 11 1999
Sul 19 01 2000
Llun 20 01 2000
Gwener 04 08 2000
Llun 18 09 2000

Sul 15 10 2000

 


ĚĚĚĚĚ
Gwener 03 Hydref 1999  - divendres 03 octubre 1999 
(1) Comenša la campanya electoral

Mae'r ymg rch etholiadol ar gyfer Senedd Catalonia wedi agor yr w thnos hon. Cynhelir yr etholiad ar Dd dd Sul Hydref 17. Ers creu'r Senedd ugain mlynedd yn ˘l mae'r glymblaid genedlaethol geidwadol ConvergŔncia i Uniˇ wedi bod mewn gr m, ar ˘l i Blaid Sosalaidd Catalonia wrthod ymuno Ô hw  mewn llywodraeth aml-bleidiol Gatalonaidd.

Yn fras, mae CiU yn cynrycholi poblogaeth gynhenid Catalonia, a'r Blaid Sosialaidd yn cael ei chefnogaeth o blith y rhai a ddaeth o Sbaen yn y pumdegau a'r chwedegau. Rhaid cofio bod yng Nghatalonia boblogaeth o chwe miliwn, a'i hanner yn mewnfudw r neu yn ddisgynyddion i fewnfudw r. Mae'r rhain yn b w mewn getos mewn c lch o gwmpas Barcelona - mewn blociau o fflatiau wedi eu codi ar fr s gan hapfuddsoddw r yn y chwedegau. Mae hanner y boblogaeth yn siarad Cataloneg fel arfer. Castileg mae'r hanner arall yn ei siarad - rhwng y 'mewnfudw r' a haen uchaf y boblogaeth gynhenid, s dd fel y 'byddigions' g nt yng Nghymru wedi cefnu ar eu hiaith a diwylliant.
Ffactor arall  w bod bron pawb yn deall Cataloneg, a chan fod yr ysgolion cyhoeddus yn dysgu trw  gyfrwng yr iaith gynhenid mae pawb o dan r w 30 neu 35 oed yn ddw ieithog.

Yng Nghatalonia mae'r Blaid Sosialaidd yn cael cefnogaeth gref wrth ethol aelodau ar gyfer y Senedd yn Madrid, ond yn ffaelu Ô dw n perswÔd ar ei chefnogw r i fwrw pleidlais iddi yn yr etholiadau Catalonaidd. Nid  w canran helaeth o'r pleidleisw r a ymsefydlodd yng Nghatalonia (y rhan fw af o Andalusia) a'u disgybyddion yn pleidleisio fel arfer yn etholiadau yr hunanlywodraeth - nid yd nt yn meddwl eu bod yn berthnasol idd nt - rh wbeth 'ar gyfer y Cataloniaid' yd nt, er bod llywodraeth Catalonia yn cyhoeddi b th a beun dd taw Cataloniad  w pob un s dd wedi dod i f w i'r parthau h n.

Yn ddiweddar mae'r Sosialw r wedi gweld peth o'r bleidlais hon yn m nd i ddw lo'r Partido Popular - 'Plaid y Bobol', plaid o genedlaetholw r Sbaenaidd, ar y dde (eithafol), ac yn lloches i'r rhan fw af o bleidw r yr unben o Galisia Francisco Franco, a amddifadodd ddinesyddion gwladwriaeth Sbaen o'u hawliau sifil am ddeugain mlynedd (ar wahÔn, hynn   w, i'r lleiafrif oedd yn ei gefnogi). Ei brif elynion oedd y Cataloniaid a'r Basgiaid, a bu gwahardd llw r ar iaith a diwylliant y cenhedloedd h n yn ystod ei unbennaeth. Tacteg y Partido Popular yng Nghatalonia  w lladd ar yr iaith Gataloneg, a honni bod y 'mewnfudw r' yn cael eu gormesu gan y Cataloniaid cynhenid. Gan mai mewn getos mae'r rhan fw af o'r mewnfudw r a'u disgynyddion yn b w, a diolch i'r radio a'r teledu o Sbaen yn dal i f w yno yn rhithiol, gwaith hawdd  w perswadio rhan o'r pleidleisw r eu bod yn cael cam.

Yn ddiddorol iawn, rhai o'r boblogaeth gynhenid  w llawer o gefnogw r y Partido Popular - ond rhaid cofio hef d bod haen sylweddol o'r Gataloniaid wedi ymuno Ô mudiad Franco ar ˘l y rhyfel Ffasgaidd (1936-1939). Ennill rh w 20% o'r bleidlais fel arfer y mae 'Plaid y Bobl'. (CiU 40%, Sosialw r 30%, c n-Gomiwnyddion 5%, Esquerra Republicana (= Plaid Cymru) 5%).

 
Yn ˘l y polau piniwn, CiU enilla'r etholiadau unwaith eto. Mae'r Blaid Sosialaidd wedi gweld fel mae ailgylchynnu (hynn   w, aralleirio) hen slogannau Ffasgaidd 'Uno, grande y libre' wedi chw ddo cefnogaeth y c n-Ffranc÷w r. (Un wlad, fawreddog a rh dd) (hynn   w, Sbaen, heb gymr d i ystyriaeth y cenhedloedd eraill o fewn y wladwriaeth ar wahÔn i'r Castiliaid a'r cenhedleodd wedi eu Gastileiddio - pobl Arag˘n, pobl Asturies, etc). A dyma hw , y Sosialw r, ym mhersona eu hymgeis dd Pasqual Maragall, yn dechrau dynwared yr asgell dde, gan feddwl taw phleidleisiau'r diansyddion s dd wedi llyncu'r fath ffwlbri  w'r Greal Sanctaidd.

Yn ˘l y polau piniwn, b dd rh wfaint o gyn dd ym mhleidlais y Sosialw r, ond dim digon i'w rhoi ar y brig. Wrth ddefnyddio'r dacteg beryglus o rannu'r boblogaeth fe gollant ran o'u pleidleisw r s dd yn eu hystyried eu hunain yn Gataloniaid - o ble bynnag y d˘nt hw  neu eu teuluoedd. Ac fell  ni fyddant fawr ar eu helw o ddil n tactegau'r asgell dde Sbaenaidd.
á 
Llun 11 Hydref 1999 - dilluns 11 octubre 1999
(1) Dia de la Hispanidad - hi haurÓ violŔncia dels fatxes?
(2) Dos ciclistes morts per un conductor ebri

Pryder am drais o du'r grwpiau Ffasgaidd ar 'Ddiwrnod Sbaenigrw dd' (Dia de la Hispanidad).
Gw l gyhoeddus f dd hi yfor , un na f dd pobol Catalonia yn ei dathlu o gwbl. O dan yr unben Francisco Franco (ac o h d mewn rhai gwle dd lle mae'r Gastileg yn iaith sw ddogol - yn Ne AmÚrica ac AmÚrica Ganol) 'Diwrnod yr Hil' (Dia de la Raza) oedd yr enw - hynn   w, yr hil s dd wedi dod Ô gwareiddiad i gyrion pellaf y ddaear - ar ffurf lladdfÚ dd a gwthio iaith Castţl ar frodorion gwled dd estron - yn y B d New dd yn arbennig, ond hef d yn y Gwled dd Cataloneg a Gwlad y Basg. Mae'r w l hon wedi bod yn ddraenen yn ystl s llywodraeth Catalonia ers blynyddoedd, ac wedi ceisio peidio Ô'i derb n fel gw l fanc - ond mae Madrid yn mynnu bod rhai dygw liau yn 'genedlaethol' a nid oes modd eu hosgˇi. Fell  yng Nghatalonia mae rhaid 'dathlu' diwrnod s dd yn gas gan drwch y Cataloniaid. Fel arfer mae yma gyfarfod dd a phrotestiadau i gofio am y miliynau o frodorion a fwdrw d yn Ne AmÚrica ac AmÚrica Ganol yn enw Sbaen. Ar y llaw arall y mae'r pennau crw n yn manteisio ar y diwrnod hwn i atgoffa'r Cataloniaid mai rhan o Sbaen  w'r wlad hon. Cwrddant fel arfer yn y sgwÔr o flaen gorsaf reilffordd Sants - o'r enw 'Plaša dels Pa´sos Catalans' (SgwÔr y Gwled dd Cataloneg), yn anad dim i fwrw sen ar y syniad o wlad Gataloneg ei hiaith. Mewn gwirionedd mae eu cymanfa fach yn chwerthinll d - cnewll n o hen dadcuon a hen famguon yn chwifio baneri Sbaen, ac yn gweiddi yn hiraethus enw Franco, ac yn canu canigion Ffasgaidd; ac ambell ynfyt n yn areithio ac yn s˘n am 'la unidad sagrada de Espanya' (undod sanctaidd Sbaen) a 'el destino de Espanya en lo universal' (a d n a w r beth  w yst r y frawddeg honno - 'tynged Sbaen yn yr h n s dd yn hollgyffredinol' - beth bynnag y bo, mae'n cynhyrfu'r torf yn sblendid.) O gwmpas yr henoed hiraethus y mae'r gwarchodw r Praetoaraidd yn aros - y pennau crw n s dd wed n yn m nd i ganol y ddinas ac yn ymosod ar bw  bynnag s dd yn digw dd cerdded yno. Rhan o'r broblem  w bod yr heddlu heb ei newid r w fawr ers marw Franco, ac yn ffafriol i ideoleg y pennau crw n. Rhai o Sbaen  w'r heddlu - ac yn meddwl bod eu prif waith  w amddiff n 'undod Sbaen' yn hytrach na chwilio am ladron a thw llw r a llofruddw r, ac amddiff n y dinasyddion a chadw'r heddwch. Tybed a f dd pethau yn well yfor .

Dau seiclwr wedi eu lladd gan gerb d gyriant-pedair-olw n Ô gyrrwr wedi meddwi
Mae'r lladdfa ar yr heol dd yn Nghatalonia yn frawychus - un o'r lefelau uchaf yn Ewrop, ond mae obsesiwn afiach Ô cheir yma. Mae beic yn dal yn sumbol tlodi i lawer yma, ac nes i'r beiciau myn dd gyrraedd r w ddeng mlynedd yn ˘l peth anghyffredin iawn oedd gweld beicw r ar ff rdd Catalonia. Ar ˘l cymaint o flynyddoedd o dan unbennaeth a'r diff g rhyddid a'r tlodi daeth y car yn sumbol yr oes new dd. Ond nid oes 'Úticet' wedi datblygu yn y pum mlynedd ar hugain ers marw'r unben - 'ar gyfer ceir yn unig' mae'r ff rdd  w barn y rhan fw af o fodurw r (ac yn wir, mae llawer wedi eu cynllunio fell  - dim palment dd, dim lon dd ar gyfer beiciau, na lleiniau caled h d yn oed). A gwae'r sawl s dd am groesi heol ar groesfan heb aros nes bod golau gw rdd y cerddw r wedi bod ymlßen am bum eiliad. Rhan o'r broblem  w'r ffaith fod diogelwch ar y ff rdd yn nw lo llywodraeth Sbaen a mae'r llywodraeth honno yn mynnu gwneud pob ymg rch dros ddiogelwch yn uniaith Gastileg 'am mai Sbaeneg  w iaith pob Sbaenwr ac nad oes digon o arian i'w gwneud mewn ieithoedd lleol'. Lol potes maip, wrth gwrs.

Mawrth 12 Hydref 1999 - dimarts 12 octubre1999
(1) Grups contra el catalÓ inciten a una xiulada contra Pujol a Nou Barris
(2) Maragall cedeix protagonisme a Gonzßlez al final de la campanya
(3) El PP intenta frenar amb Aznar l'ofensiva dels socialistes

Tri phennawd o'r papur Cataloneg 'Avui' (= heddiw)

Grups contra el catalÓ inciten a una xiulada contra Pujol a Nou Barris - grwpiau gwrth-Gataloneg yn cynhyrfu'r torf i hwtian ar Pujol yn ardal y 'Naw Cymdogaeth'
Aeth Arlyw dd Catalonia Jordi Pujol i'r ardal hon ar gyrrau'r ddinas i gyfarch cyfarfod etholiadol yn enw ei blaid, Convergencia i Uniˇ. Geto  w'r ardal hon lle mae'r mewnfudw r o'r chwedegau a'u disgynyddion yn b w, a lle mae llawer o'r cymdogion heb eu cymathu a'u hintegreiddio yn y gymdeithas Gatalonaidd h d yn h n. Mewn ardaloedd fell  mae'r grwpiau eithafol s 'n mawrygu y genedl a'r iaith Gastileg (ond eu bod yn eu galw 'Sbaen' ar y genedl a 'Sbaeneg' ar yr iaith) yn dod o h d i gynheiliaid eu syniadau eithafol wladgarol. Mae'n syndod sut mae'r grwpiau ar ymylon y Blaid Sosialaidd a'r 'Partido Popular' (olynw r yr unben Franco) wedi canfod tir cyffredin wrth hyrw ddo buddiannau Castţl Fawr ('Sbaen'). Mae'n deb g fod Sosialw r a Cheidwadw r / neo-ffasgiaid wedi trefnu yr ymateb 'digymell' i Pujol, y maent yn cyhuddo o fod yn eu gormesu yn ieithyddol - yn 'stwffio'r iaith Gataloneg i lawr ei yddfau' ac yn eu hamddifadu o'u hawliau ieithyddol. Dyma'r tro cyntaf erioed i 'brotest ieithyddol' frigo.Y ffaith amdani  w mai iaith y genedl  w'r Gataloneg, nid plaid Jordi Pujol. Mae fel mynnu fod y Gymrßeg yn iaith Plaid Cymru yn unig. A'r ffaith amdani hef d  w ei bod yn dioddef o dan y gyfundrefn s dd ohoni - mae ganddi yr un statws a'r Gymrßeg yng Nghymru, sef iaith ail-radd o fewn ei gwlad ei hun. Hynn   w, mae'r rhai s 'n siarad Castileg yn gallu defnyddio eu hiaith yn ddi-rw str o dan y drefn bresennol, ond gwaith beichus  w ceisio mynnu eich hawliau i ddefnyddio'r Gataloneg yng Nghatalonia am fod yr awdurdodau gwladwriaethol yn anw byddu'r deddfau iaith (y rheilff rdd, y sw ddfa bost, y sustem gyfreithiol, yr adrannau trethi, ayyb) a'r b d busnes (cwmiau teleffonau, y wasg, yr archfarchnadoedd, y sinemÔu, ayyb).

Maragall cedeix protagonisme a Gonzßlez al final de la campanya - mae Maragall (yr ymgeis dd Sosialaidd) yn ildio'r lle blaenaf i Felipe Gonzßlez wrth i'r ymg rch etholiadol ddirw n i ben
Mae c n-faer Barcelona mewn panig. Roedd ganddo obeithion mawr o fod yn 'Tony Blair' Catalonia. Mewn gwirionedd, aeth acw i Gynhadledd y Blaid Lafur iddo gael tynnu ei lun wrth ochr Mr Blair (ac hef d Schr÷der a Jospin, i ddangos i bawb faint o ffrindiau s dd ganddo). Does ganddo yr un maniffesto, a dim cabinet gwrthblaid. Dim ond y fe, yn trio pedlo ei enwogrw dd fel 'Maer y Gemau Olumpaidd' am ami y fe oedd y maer yn 1992. Fe ddywedodd ei dţm etholiadol wrtho na fyddai'n bosibl ennill arlywyddiaeth Llywodraeth Catalonia s dd yn awr yn nw lo Jordi Pujol (ConvergŔncia i Uniˇ, clymblaid wlatgarol geidwadol) heb gefnogaeth y mewnfudw r o Gastţl Fawr ('Sbaen') a'u disgynyddion yn y 'gwreg s' o gwmpas Barcelona. Nawr, mae'n wir fod llawer heb gymathu ac yn dal i feddwl eu bod yn b w yn yr ardaloedd yn Sbaen o ble daeth y teulu y wreiddiol. Ond o dip n i beth maent yn ymaddasu, ac nid yd nt fel yr oedd nt tri deg neu bedwar deg o flynyddoedd yn ˘l. Syniad ei gynghorw r oedd 'lladd ar iaith a diwylliant Catalonia, s˘n am undod Sbaen, a fe'u cewch yn eich poced yn rhw dd'. A dyma a wnaeth y twps n. Yr oedd ambell wendid yn y cynllun - mae llawer yn ystyried eu hun yn Gataloniaid erb n h n, ac yn gw bod nad  w pleidiau Sbaen (y Sosialw r a'r ceidwadw r / neo-ffasgw r) yn amddiff n buddiannau Catalonia - bod arian y trethi yn m nd tua Madrid ac yn ffaelu Ô dod n˘l, ac yn cael eu gwastraffu ar brosiectau fel metros a thraff rdd acw. Ac er eu bod yn dod o Sbaen yn wreiddiol, nid yd nt yn rh  hoff o gael eu cnufio, h d yn oed os mai eu perthnasau nhwthe yn yr henfro s dd yn manteisio ar yr haelioni anfoddog hwn. Yn ail, mae'r garfan Gatalonaidd yn y Blaid Sosialaidd wedi ei brawychu nes eu bod yn meddwl pleidleisio i CiU (y cenedlaetholw r ceidwadol), neu aros gartref, dd dd Sul nesaf. Maent wedi eu syfrdanu gan ddatganiad y bonheddwr hwn mai eithaf syniad byddai gwneud teledu Catalonia yn ddw ieithog (mae cant a mil o sianeli Castileg yn barod!) (efallai bod ganddo ffrindiau yn S4C), a byddai'r Sosialw r yn diddymu'r gyfundrefn uniaith Gataloneg (sef mewn gwirionedd yn uniaith fel mae'r ysgolion Cymrßeg yn uniaith - hynn   w, dw ieithog. Ond o leiaf mae yma sustem fel y byddai yng Nghymru pe buasai pob ysgol yn ysgol Gymrßeg. Mae Maragall am sefydlu rw dwaith o ysgolion uniaith Gastileg. Ni ddywedodd mo h n yn yr ymg rch - fe'i ddywedodd wrth eu ffrindiau Sosialaidd wrth deithio yn Ffrainc, a agorodd eu cegau mawr wed n yng Ngogledd Catalonia - PerpinyÓ - wrth esbonio pam mai syniad ff˘l oedd sefydlu ysgolion dw ieithog Cataloneg a Ffrangeg yn y rhan hon o Gatalonia o dan ormes y Ffrancwr - 'syniad hen-ffasiwn  w, syniad s n rhw go'r gymdeithas, c n hir na f dd ysgolion Cataloneg yng Nghatalonia, pan enilliff Maragall). A'r tryd dd ffactor  w - pleidleisw r eithaf chwit-chwat  w pobl y getos diwydiannol - maent yn mynegu eu dewision i'r polw r, ond ar ddiwrnod yr etholiad yn colli'r aw dd i gerdded i lawr i'r orsaf bleidleisio.

Mae Maragall mewn panig, ac fell  mae'n mewnforio gwleidyddion o Gastţl Fawr ('Sbaen'), fel Felipe Gonzalez, s dd heb fod yn llawn llathen y dyddiau h n, yn union fel yr hen wreigan Thatcher acw. Mae yn m nd o le i le yn s˘n yn ddi-stop am 'beryglon' y pleidiau gwladgarol yng Ngwlad y Basg a Chatalonia ac yn proffw do rhyfeloedd fel yn Bosnia ac yn Kosova am eu bod am dorri undod sanctaidd Sbaen - obsesiwn s 'n gweddu i'r pennau defaid o ffasgw r s dd i'w cael y ffor' h n, ond yn beth od o enau c n-arlyw dd Sosialaidd yr oedd iddo r wfaint o barch fel 'gwladwein dd'.
Ond dyma fe. Ond pam dod Ô Gonzaßlez oddi tan y dywarchen? Efallai am fod yna gymaint o bobl s 'n meddwl fod 'Felipe' yn dal i fod yn ymgeis dd, bod cymaint yn barod i fotio iddo. Os deuir ag e i Gatalonia byddai llawer yn meddwl mai etholiad cyffredinol ar gyfer y Senedd ym MadrÝd s dd, a bod 'Felipe' yn ymgeis dd y Sosialw r. Ond beth wnÔn nhw ar ˘l cyrraedd yr orsaf bleidleisio a gweld nad  w ei enw ar y papur pleidleisio?

El PP intenta frenar amb Aznar l'ofensiva dels socialistes - Y PP (Partido Popular - olynw r Franco) yn ceisio rhoi stop ar g rch y Sosialw r
Mae plaid yr hen ffasgw r yn gweld bod tactegau'r Sosialw r yn annheg - mae'r pleidleisiwr gwrth-Gataloneg yn perth n idd n nhwthe. Fell  dyma nhw yn dod ag Arlyw dd Castţl Fawr digymeriad llw d penwan i Gatalonia am yr ail dro. Yn boeth y bo i'r ddw  blaid fel ei gil dd.

Gwener 26 Tachwedd 1999 - divendres 26 Tachwedd 1999
(1) El PP anuncia una "reforma global" al Senat de la llei d'Estangeria
(2) Pujol dona entrada a Duran al nou govern amb una gran conselleria

Dau bennawd o'r newyddiadur 'Avui'

El PP anuncia una "reforma global" al Senat de la llei d'Estangeria - "Y Blaid Geidwadol yn dweud y b ddant yn newid y ddeddf arfaethedig yngl n a'r 'Estroniaeth' - h.y. estroniaid yn yr Wladwriaeth Gastileg."
Ein sylwadau ninnau: Ar ˘l blw dd n o drafodaethau a'r pleidiau eraill er mw n adnewyddwu'r ddeddf ar hawliau estroniaid o fewn Gwladwriaeth Castţl ("Sbaen"), mae'r Blaid Geidwadol (olynw r plaid yr unben Franco) wedi datgan na fyddant yn rhw stro'r mesur yn y t  isaf (lle nad oes gandd nt fw afrif) ond byddant yn ei ddiw gio'n gyfangwbl heb gymorth y pleidiau eraill yn y Senad (lle mae gandd nt fw afrif llethol). Mae canran uchel o'r estroniaid yn gorfod b w heb bapurau sw ddogol am nad  w'r wladwriaeth yn barod i dderb n mewnlifiad, er ei bod yn derb n mae rhaid denu pobol o'r tu allan am fod prinder dw lo ar gyfer gwaith Ô chyflogau ac amodau mor wael na fuasai neb wedi ei eni yn "Sbaen" yn fodlon ei wneud. Nid  w'r llywodraeth am hw luso'r broses o 'gyfreithlonni' eich hunan. Mae'r hen ddeddf hef d yn effeithio ar ddinasyddion yr Undeb Ewropeaidd. Dim contract gwaith, dim trwydded bresw l. Dim trw dded bresw l, dim ffiars o ber g o gontract gwaith. Mae Senedd Catalonia am lunio ei ddeddf ei hun i wella sefyllfa'r mewnfudw r. Ond nid oes gandd nt allu yn y materion h n, s dd yn gyfangwbl yn nw lo llywodraeth y 'Meseta' (y gwastadedd lle saif prifddinas Castţl, Madrid)

Pujol dona entrada a Duran al nou govern amb una gran conselleria - "Pujol yn rhoi lle i Duran yn y llywodraeth new dd ar ffurf gweinidogaeth o bw s"
Yr Arlw dd Pujol (Plaid 'ConvergŔncia') yn rhoi gweinidogaeth allweddol (ond heb esbonio beth  w hi eto, amb ei fod new dd ei chreu) i arwein dd y blaid fach (Plaid 'Uniˇ DemocrÓtica de Catalunya') yn y glymblaid y maent ill dau yn perth n iddi ('CiU, ConvergŔncia i Uniˇ').

Cael a chael oedd hi i Pujol yn yr etholiadau fis yn ˘l. O drwch blew n cadwodd ei le fel Arlw dd. Carfan o'i gefnogw r naturiol yn pallu Ô phleidleisio drosto - cenedlaetholw r wedi hen alarau ar y blaid genedlaethol hon mewn gr m ers ugain mlynedd s dd heb wneud dim i hyrw ddo'r iaith, nac i symud tuag at annibyniaeth, ac s dd wedi cefnu ar Gatalonia wrth roi ei chymorth i'r Blaid Geidwadol ym
Madrid i reoli "Sbaen". Ar y llaw arall, y Sosialw r wedi m nd yn blaid wrth-Gatalaneg er mw n ennill pleidleisiau rhai yn y dosbarth gweithiol s dd heb dderb n mai yng Nghatalonia y maent yn b w - pobl mewnlifiad y chwedegau o wled dd Castţl a'u disgynyddion s dd yn tueddu i bleidleisio i'r blaid s dd yn s˘n am "Espa˝a" ac undod sanctaidd "Sbaen" (hynny  w, t˘n gron Franco). Y Sosialw r wedi ennill pentwr o bleidleisiau'r 'lwmpen' trw  eu cipio o'r Blaid Geidwadol s dd biau mantras yr unben Franco fel arfer - 12 sedd i'r corgwn hynn , wedi gostwng o 17, diolch b th. Enillodd y Sosialw r 5000 o bleidleisiau yn fw  na'r blaid CiU mewn gwirionedd, ond y rhain enillodd un sedd yn fw . Roedd y cyn dd yn y bleidlais Sosalaidd yn un enfawr, ond ddim yn ddigon idd nt eistedd yng nghadeiriau t 'r hunanlywodraeth yn SgwÔr Sant Iago (Plaša Sant Jaume). Pujol mewn sefyllfa fregus iawn. Rhaid r wsut cadw ei bartneriaid yn fodlon, er mai partner heb fawr o bleidleisiau  w Uniˇ (plaid Gatholig ac asgell-dde). Ond erb n h n mae pob pleidlais yn cyfrif, a bob h n a h n mae s˘n bod y blaid fach yma yn ystyried m nd drosodd at Blaid Geidwadol Castţl. Dyna pam roedd yn well gan Pujol ddod o h d i r w job n bach i'r boi s dd ar brig y blaid honno, Antoni Duran i Lleida.

Sul 19 Ionawr 2000 - diumenge 19 gener 2000
(1) La cita electoral
(2) Aznar ordena a l'executiva del PP titllar Almunia de 'candidat d'ERC'.
Dyma un o benawdau heddiw o 'Avui', newyddiadur cenedlaethol y Gwled dd Catalaneg

La cita electoral - yr etholiadau
Aznar ordena a l'executiva del PP titllar Almunia de 'candidat d'ERC'.
Aznar yn gorchym n i'r llywodraeth ddisgrifio arwein dd Plaid Sosialaidd Sbaen fel 'ymgeis dd Plaid Weriniaethol Catalonia' (plaid deb g i Blaid Cymru, ond ei bod yn mynnu ennill annibynaeth i'r genedl).

Chwerthinll d. Mor danbaid Gastileg ag Aznar  w Almunia (un o Wlad y Basg, ond yn fab i fewnfudw r), ac yn erb n yr hunanlywodraeth bresennol s dd gan y Basgiaid am ei bod yn 'rh  hael'!
 
Mae Aznar am bortreadu'r Blaid Sosialaidd fel 'plaid genedlaethol Gatalonaidd' i godi braw ar y Sosialw r gwrth-Gatalonaidd, ac ennill eu pleidlais.
 
(1) Yn yr Ynysoedd Balearig bu cytundeb rhwng cenedlaetholw r a sosialw r i gipio'r llywodraeth o ddw lo'r Blaid Geidwadol (Partido Popular) ar ˘l blynyddoedd o lygredd hollol agored a digywil dd. O drwch blew n cawson nhw gymer d drosodd yn 1999. Yng ngolwg Aznar, mae'r Sosialw r wedi ymuno Ô charfan y Diafol ei hun. (Rhaid cofio bod y Sosialw r yn Donostia, yng Ngwlad y Basg, wedi ymuno Ô'r Ceidwadw r i ffurfio 'clymblaid wrth-genedlaethol', ac wedi cipio cyngor y ddinas oddi ar y pleidiau cenedlaethol. I Aznar, dyna ddylai fod y patrwm ymhobman lle ceir cenedlaetholw r s dd yn bygwth undod 'la patria').
 
(2) Mae trafodaethau yn cael eu cynnal i lunio cytundeb rhwng y Sosialw r yng Nghatalonia ac ERC i ddewis ymgeiswr Sosialaidd f dd yn dderbyniol i'r cenedlaetholw r adain-chwith fel y gellir ennill sedd yn y Senad ar draul y blaid geidwadol ranbarthol (er gwaethaf ymyrraeth o'r blaid Sosialaidd yn Madrid s dd yn ffyrnig yn erb n pact o'r math hwn).
 
Y ddau reswm h n yn sail i dacteg Aznar.
 
Yng ngwled dd Sbaen mae breninaddoliaeth bron yn gref dd - h d yn oed ymhlith y c n-Gomiwnyddion! Ac wrth gwrs mae Catalonia yn esgymunbeth gandd nt. Fell  mae 'ERC' bron mor effeithiol a'r blaenlythrennau 'ETA' i gyfrˇi'r Sbaenw r.
 
Llun 20 Ionawr 2000 - dilluns 20 gener 2000
(1) Les eleccions de 12 03 2000

(B dd etholiad cyffredinol yng ngwladwriaeth Sbaen ar Fawrth 12)
 
Mae llywodraeth asgell-dde JosÚ-MarÝa Aznar am ennill mw afrif llw r i gael dod yn rh dd o lyffetheiriau'r Blaid geidwadol ranbarthol Gatalonaidd (ConvergŔncia i Uniˇ). Mae CiU yn cynnal plaid Aznar mewn gr m, am nad oes ganddo fw afrif digonol dros y pleidiau eraill gyda'u gil dd.
 
Cychw n croesgad yn erb n y Cataloniaid a'r Basgw r i 'achub y famwlad'  w un o hoff freuddw dion y Se˝or Aznar. B dd yn achub Sbaen drw  dorri ar hunanlywodraeth cenhedloedd y Catalanw r a'r Basgiaid a gwasgu ar yr ieithoedd cynhenid.. Rhaid cofio mai c n-aelod ymroddedig o fudiad ieuenctid yr unben Franco  w'r d n bach mwstashog diflas hwn ag iddo gyfenw Basgeg. Yn ˘l y s˘n , w r i dad-cu a mam-gu Fasgeg eu hiaith o'r ddw  ochr  w'r (c n-) Ffasgwr bychan
 
Diolch b th ei bod yn annheb g y b dd gan blaid Aznar - y Partido Popular ('Plaid y Bobl'!) y fath fw afrif. (Dyma blaid Ffasgaidd Franco wrth gwrs - a fu farw 25 mlynedd yn ˘l - ar ei new dd wedd 'ddemocrataidd'). Bu'r pleidiau ceidwadol rhanbarthol Basgaidd a Chatalonaidd yn bartneriaid anfodlon yn llywodraeth Aznar - yn rhannol am eu bod hwynthw  hef d o anian gwrth-Sosialaidd fel plaid Aznar, ond yn rhannol er mw n cael rheoli tip n ar y Blaid eithafol Sbeinig hon.
 
Mae'r Blaid Fasgaidd (ond nid Ffasgaidd) - Plaid Genedlaethol Gwlad y Basg - wedi torri ei chysylltiad Ô Phlaid Aznar yn ddiweddar ar ˘l i Aznar a'i griw beidio Ô gwneud dim yn ystod cadoediad ETA i hw luso cytundeb gwleidyddol. Mae anfodlonrw dd cyffredinol, a fu'n sail i'r rhyfel fach yng Ngwlad y Basg, am i Lywodraeth Sbaen ddiystyru'r ffaith i'r Basgiaid wrthod mewn refferendum yr hunanlywodraeth yr oedd gwleidyddion Madrid yn cynnig idd nt ugain mlynedd yn ˘l , am ei bod yn annigonol. Y mae'r h n s dd gandd nt yn hunanlywodraeth a benderfynodd y Sbaenw r y dylent eu chael.
 
Yr oedd yn gywilyddus gweld mor orfoleddus yr oedd arweinw r y Partido Popular wrth glywed am benderfyniad ETA i roi pen ar y cadoediad. Mae'n talu ar ei ganfed i'r blaid hon fod yna ryfel fach yng Ngwlad y Basg. Gall gyflw no ei phlaid wed n fel un s dd yn brw dro yn erb n 'los nacionalismos perifÚricos'. Mae'n syndod faint mae ei gwerth mewn pleidleisiau yng Ngwled dd Castţl (hynn   w, 'Sbaen' heb Wlad y Basg, Y Gwled dd Cataloneg a Galisia). Yr un dacteg ag yr oedd gan Putin yn Rwsia Ô'i ryfel greulon yn erb n 'Tshteshenia' (chwedl y Rwsiaid).
 
Prif wrthw nebw r y Ceidwadw r  w'r Sosialw r - s dd wedi cael braw o weld sut mae Aznar wedi chwarae'r cerd n 'sathru'r cenedlaetholw r' i fachu pentwr o'u bleidleisiau. Mae'r blaid hon h d y f l o Sbaenw r 'gwladgarol'. Yn eu tro maent wedi datgan eu bod yr un mor elyniaethus tuag at y cenedlaetholw r Cataloniaid a'r Basgw r - os nad mw  h d yn oed.
 
Yng Nghatalonia ei hun mae un garfan o'r Blaid Sosialaidd yn ymosod ar 'unbennaeth yr iaith'. Iaith y Cataloniad, wrth gwrs. Y rhan fw af heb ddysgu iaith y genedl, ac yn ei gweld yn sarhÔd ar ogoniant Sbaen fod iaith arall yn gyfreithlon o fewn ffiniau'r wladwraieth. Yn ˘l y rhai h n , nid  w'r iaith Gataloneg yn dda i ddim am fod rh w 6 miliwn fan bellaf yn ei siarad, a dros 300 miliwn yn siarad Sbaeneg!
 
Mae llawer o Gataloniaid s 'n siarad yr iaith yn cefnogi'r fath ddwli - dyma effaith tair canrif o dan sawdl y Castiliaid - hunangasineb, ac addoli popeth s dd yn dod o'r 'Gwastadedd' (ardal Madrid). Mae'r garfan arall yn y Blaid Sosialaidd - y rhai s dd fw  sicr eu Catalonrw dd - yn gwneud dim er mw n cynnal 'undod Sosialaidd'. Maent hef d yn ofni b dd y Partido Popular yn galw 'cenedlaetholw r' arn nt. Crwcs, godinebw r, llwfrgwn, cachgwn, bastardiaid, paganiaid, meddwon - fe allwch eu difr´o faint a fynnoch, ond ni chewch chi'r un ymateb gandd nt nes galw 'cenedlaetholw r' arn nt, ac wed n lwc-owt b dd hi.
 
Gwener Awst 4 2000 - divendres 4 agost 2000
(1) Barcelona Ús la ciutat de l'Estat on les vivendes noves sˇn mÚs cares
(2) El foc ha cremat a Catalunya 2.065 hectÓrees de bosc en set mesos
(3) El partit nacionalista de GalĚles tria un nou lÝder - Wyn Jones mantindrÓ el Plaid Cymru dins la via autonomista i lluny de l'independentisme dels seus colĚlegues de l'SNP escocŔs

Tri phennawd o 'Avui', papur dyddiol cenedlaethol y Gwled dd Catalaneg

(1) Barcelona Ús la ciutat de l'Estat on les vivendes noves sˇn mÚs cares
'Barcelona  w'r ddinas Ô'r anheddau new dd mw af costus yng ngwladwriaeth Sbaen' - wel, nid y newyddion diweddaraf mo'r rhain, ond mae'n esbonio pam fy mod yn b w mewn twll o le ers deuddeng mlynedd - tai a fflatiau new dd, fflatiau ar rent - popeth yn brud tu hwnt yma, ar wahÔn i domatos.

(2) El foc ha cremat a Catalunya 2.065 hectÓrees de bosc en set mesos
'Mae'r tanau wedi llosgi 2,065 hectar o goed dd o fewn saith mis yng Nghatalonia' - a chymaint o bobol yn smocio yma, a phob un yn taflu stwmpiau'r sigarennau ynghynn yn ddifeddwl, mae'n syndod i mi bod yr un goeden yn dal i sef ll o gwbl. Achosion eraill  w pobl yn mynnu cynnau barbaciws wrth ochr coedwig, neu ffermw r yn mynnu llosgi sofl er gwaethaf pob rhybudd - a'r coed dd yn s ch fel carthen ers misoedd. Un wreichionen fach unig yn cael ei chludo ddecllath gan yr awel - a'r dyna ben ar dirwedd coediog ardal gyfan am y can mlynedd nesa.

(3) El partit nacionalista de GalĚles tria un nou lÝder - Wyn Jones mantindrÓ el Plaid Cymru dins la via autonomista i lluny de l'independentisme dels seus colĚlegues de l'SNP escocŔs
Ar y cyfan mae'r wasg yma yn wael iawn - rhai Madrid  w'r rhan fw af o'r newyddiaduron, weithiau Ô rh w atodiad 'rhanbarthol'. Ac yn iaith Castţl y maent hef d. Dim ond 'Avui' s dd yn bapur Catalaneg ei iaith ac yn wladgarol. A chwarae teg i'r newyddiadur hwnnw - ymddiddori mae ef yn h nt a hel nt gwled dd bach Ewrop, ac mae s˘n am Gymru a'r Alban yn lled aml.

'Plaid genedlaethol Cymru yn dewis arwein dd new dd - b dd W n Jones yn cadw Plaid Cymru ar heol ymlywodraeth ac ymhell o annibynoliaeth eu cymhariaid yn yr SNP Albaneg'. Dyma ddehongli polis´au y ddw  blaid yng ngolau'r ddw  blaid genedlaethol yng ngwladwriaeth Castţl - mae'r pleidiau Basgeg yn hollol ddi-flew n-ar-dafod yn mynnu mai annibynaeth  w y rheswm dros eu bodolaeth. Hynn   w, 'independentisme'. Yng Nghatalonia, mae'r glymblaid ConvergŔncia i Uniˇ yn dweud ei bod yn 'genedlaetholw r', ond mae'n amlwg mae 'rhanbarthw r' idd nt, yn hollol fodlon i aros o fewn gwladwriaeth Castţl, gan feddwl y b dd y Castilw r yn deall y Catalaniaid r w ddiwrnod a phenderfynnu gadael rhyddid idd nt o fewn yr ymlywodreath ranbarthol i gynnal eu hiaith a'u traddodiadau. Breuddw d gwrach yn ˘l ei hewyll s, gwaetha'r modd.

Os  ch chi am weld yr eitem yn ei gyfanrw dd, cerwch i wefan Avui! Yr oeddwn yn meddwl gof n am ganiatad i'w ailgyhoeddi yma, yngl n Ô chyfieithiad Cymraeg, ond am nad  w'r tudalen yma yn cael ond un ymwelwr bob mis, yn ˘l ystadegau'r gwefan hwn - ni wnaf i ddim! Ond efallai taw arna i mae'r bai - fe ddylwn ychwanegu at y tudalen hwn bob d dd.

D dd Llun 18 Medi 2000 - dilluns 18 setembre 2000
(1) Aznar anima PiquÚ a batre Pujol esgrimint un "nou catalanisme"
(2) Arzullaz sostÚ que Errenteria no era el cap d'ETA i el situa en el sector dialogant
(3) Absolt un membre de la Banda dels Peruans per un error del fiscal

Tri phennawd o 'Avui', papur dyddiol cenedlaethol y Gwled dd Catalaneg

(1) Aznar anima PiquÚ a batre Pujol esgrimint un "nou catalanisme"
'Aznar yn ysgogi PiquÚ i guro Pujol dan chwifio (y faner o'r) "Catalonrw dd new dd"

PWY? JosÚ-Maria Aznar = arlyw dd 'Sbaen' (Castţl Fawr - y wladwriaeth a greuw d o wlad Castţl a'r gwledd dd yn yr oryn s Iberaidd y mae'r wlad hon wedi eu cipio a gormesu dros y canrifoedd), arwein dd y Blaid neo-Ffrancist, y Partido Popular - y blaid 'ddemocrataidd' a ffurfiw d gan gefnogw r yr unben Castilaidd Francisco Franco (1892-1975). Mewn gwirionedd nid Gastiliad oedd y dihir n hwnnw, ond bradwr o Galisiad); Josep PiquÚ - bradwr arall! c n-aelod o Blaid Gomiynyddol Catalonia (PSUC); c n-aelod o glymblaid genedlaethol Catalonia (ConvergŔncia i Uniˇ); ac ers rh w ddw  flynedd yn aelod o'r blaid adain-dde (eithafol) hon, y 'Partido Popular'.

CEFNDIR: Enillodd y Partido Popular fw afrif llw r yn etholiadau mis Mawrth 2000, ac ers y diwrnod cyntaf mewn gr m mae hi wedi bod wrthi yn ceisio ail-adeiladu gwladwriaeth hollol Gastileg, ar draul y tair cenedl ormesedig o fewn ffiniau'r wladwriaeth - Galisia, Gwlad y Basg, a'r Gwled dd Catalaneg. Mae gandd nt ddw  broblem - Gwlad y Basg, lle y mae'r hunanlywodraeth yn nw lo pleidiau o genedlaetholw r; a Chatalonia, lle y mae clymblaid o genedlaetholw r yn rheoli (ond mewn gwirionedd, rhanbartholw r y tu hwnt o ddof a llyweth yd nt, ond yng ngolwg Madrid cenedlaetholw r peryglus dros ben yd  'ConvergŔncia i Uniˇ'.)

(Mae'r neo-Francistiaid wedi rheoli hunanlywodraeth Galisia ers ei sefydlu dros ugain mlynedd yn ˘l; maent yn rheoli Gwlad Falensia, rhan o'r Gwled dd Catalaneg, ers ysgubo ymaith y Sosialw r ar ddechrau'r 90au; ond ers rh w flw dd n wedi colli rheolaeth ar yr Ynysoedd Balearig, rhan arall o'r Gwled dd Catalaneg, lle mae clymblaid fregus rhwng Sosialw r - s dd yn cynrychioli'r mewnfudw r dosbarth-gweithiol o Gastţl y rhan fw af - a'r cenedlaetholw r Catalanaidd. Bu digon o ddiflastod ymhlith rhai carfannau o drigolion yr Ynysoedd ar ˘l dioddef ugain mlynedd o'r Partido Popular - llygredd hollol agored, a hybu iaith a diwylliant Castţl ar draul yr iaith Gatalaneg. Creuw d cyfuniad annhebygol o Sosialw r a Chenedlaetholw r er mw n gwaredu'r Ynysoedd o bla'r neo-Francistiaid, ac ennill o drwch blew n y gwnaethant. Yn rhyfedd iawn, rhai Catalaneg eu hiaith  w trwch cefnogw r y Partido Popular yn yr Ynysoedd.)

Ers blynyddoed mae'r Partido Popular wedi bod yn gweithio yn nhalcen caled Catalonia - sut mae ennill pleidleisiau yn y 'rhanbarth' honno? D w'r Cataloniaid ddim yn derb n taw Castiliaid ('Sbaenw r') yd nt. Ers deng mlynedd mae'r dacteg wedi bod i ymosod ar bopeth s dd yn gwneud y Cataloniaid yn wahanol i'r Castiliaid - yn anad dim, yr iaith. A mynnu bod y Castiliaid a gafodd eu symud yma o dan yr unben Franco (rh w hanner poblogaeth Catalonia) yn dioddef am mai iaith gynhenid Catalonia  w'r Gatalaneg, a bod enwau'r heol dd yn uniaith Gatalaneg, ayyb. Ond heb ddweud ei bod yn amhosibl bron i'r Cataloniad f w yn eu gwlad eu hunain yn eu hiaith eu hunain - mae heddlu Castţl s dd yn dal i fod yma (yn anghyfandsoddiadol ac yn anghyfreithlon) yn Gastilw r i'r carn; mae'r gyfundrefn cyfreithiol yn nw lo pobl o Gastţl, a wiw i chi arfer yr iaith Gatalaneg mewn ll s barn neu mynnu cael dogfennau cyfreithiol yn eich mamiaith; rhai Castileg y mae'r mw afrif o'r cylchgronnau a newyddiaduron a werthir yma; mae cwmn´au preifat a gwladwriaethol yn anwybyddu'r deddfau iaith ac yn defnyddio'r Gastileg hen feddwl eilwaith c n gwneud; mae'r teledu a'r radio 'Catalaneg' yn filwaith gwaeth na 'Heno' S4C - ar ˘l gwrando ar y cyfryngau yn yr iaith Cataloneg yr wyf yn deall pob dim yn Gastileg erb n h n. Hynn   w, maent yn frith o gyfweliadau yn Gastileg, hysbysebau yn Gastileg, ayyb.

Bu tactegau'r Partido Popular i ennill y bleidlais 'wrth-Gatlanaidd' yn eithriadol o lw ddiannus - ond yr oedd problem gandd nt yn sgţl eu buddugolaeth. Mae'r Partido Popular (dde-eithafol neo-Ffasgaidd, cofier) yn brolio ei fod yn blaid y canol (ac yn s˘n am eu hedmygedd o'r 'Llafur New dd' a 'thryd dd llw br Tony Blair'). Yn syd n dyma gandd nt bentwr o bobl nad oedd yn pleidleisio fel arfer, rhai o'r dosbarth gweithiol neo-Ffasgaidd eu meddylfr d. ond ar yr un pr d yr oedd y cenedlaetholw r llugoer nad oedd yn bwrw f˘t i neb, neu yn pleidleisio i bleidiau eraill, yn ffieiddio at agwedd y Partido Popular, ac yn cefnogi ConvergŔncia i Uniˇ.

A dyma syrprÚis y newyddion heddiw - mae Cynhadledd y Partido Popular yn cael ei gynnal ym Marselona yr w thnos yma. Yn syd n maent wedi datgan ei bod yn blaid 'Catalanista' (hynn   w, yn Gatalangar). Y fath droŰdigaeth ar yr hewl i Ddamascws! A'r dirprw on y Blaid hon, a oedd ond yn w thnos yn ˘l yn lladd ar iaith a sumbolau Catalonia, yn syd n yn mynnu taw nhw  w gwir wladgarw r Catalonia! Ond maent wedi bod fel lloi erioed - os digw dd i'w harweinw r yn Madrid ddweud eu bod y ddaear yn sgwÔr, byddant i g d yn mynnu eu bod wedi credu h n ers blynyddoedd, ac wedi ei ddweud yn ddi-baid, ond os nad oes neb yn ei gofio, fe ddylai fod oherw dd nad oedd nt yn gwrando yn ddigon astud ar y pr d.

Ac fell  dyma Aznar yn Madrid yn dweud wrth PiquÚ ei bod yn bosibl dw n dillad y cenedlaetholw r ac ennill gr m yng Nghatalonia (Plaid ymylol  w ei blaid yntau yn y wlad yma - mae'r rhan fw af o bobl Catalonia yn cofio neu wedi clywed sut yr oedd hi ar Gatalonia o dan ormes arwr y Partido Popular, y Cadfridog Franco).

H n oll ar ˘l cymaint o benderfyniadau yn Madrid yn ddiweddar i hybu Castţl - deddf new dd i ffafrio hanes Castţl yn yr ysgolion dros y wladwriaeth i g d, yn lle hanes Catalonia yma, hanes Gwlad y Basg yn y wlad honno, ayyb. Gwrthod siarad rhagor am yr arian s dd yn diflannu i goffrau Madrid o Gatalonia, ac yn cael eu gwario wed n yn Castţl (ardal gyfoethocaf gwladwriaeth Sbaen  w Catalonia - mae traddodiad yng Nghastţl o odro cyfoeth o wled dd eraill yn lle ei greu eu hunain. Ar ˘l trysorau'r Incas a'r Mayas - tro Catalonia  w hi!). A'r mw af chwerthinll d o'r cwbl - penderfyniad yr w thnos ddiwethaf bod y llywodraeth wedi ail-feddwl yngl n Ô'r platiau cofrestru new dd ar y ceir. Pan nad oedd mw afrif llw r gandd nt, derbyniodd hawl Catalonia a'r hunanlywodraethau eraill i roi eu blaenlythrennau eu hunain arno, yn ogystal Ô'r 'E' ar gyfer 'Espa˝a'. A dyma Madrid yn rhybuddio yn awr na f dd 'CAT' (= Catalunya) ar y platiau new dd - ac fe f dd yn anghyfreithlon ei roi ym mha le bynnag ar gar!
 
(2) Arzullaz sostÚ que Errenteria no era el cap d'ETA i el situa en el sector dialogant
'Arzullaz yn mynnu nad oedd Errenteria yn bennaeth ETA ac y mae yn ei leoli yn y carfan trafodgar'

Mae'r cyfryngau ers yr etholiad cyffredinol yn bloeddio rhagoriaethau'r Partido Popular i'r b d a'r betws - rhai'r wladwriaeth am fod y llywodraeth wedi rhoi ei phobol ei hun yn y llef dd allweddol - a'r rhai preifat am fod bolis´au'r llywodraeth adain-dde yn glos at eu diddordebau elwgar.

Mae rhaid dioddef propaganda'r llywodraeth ar Wlad y Basg ar bob bwletin newyddion - sut mae cenedlaetholdeb yn 'annemocrataidd', yn 'hen-ffasiwn', ac yn 'llofruddiol'. Chwedl nhw, mae'n rhaid cael gwared ar y pleidiau cenedlaethol yng Ngwlad y Basg am mai cancr  w bodolaeth unrh w genedlaetholdeb a all effeithio ar 'undod Sbaen'. (Y mae hwn yn rhyfedd wrth weld y droedigaeth yn Nghatalonia yng nghynhadledd y Partido Popular s dd yn c dnabod hunaniaeth an-Nghastileg yng Nghatalonia).

Yr w thnos ddiwethaf fe arestiw d I˝aki Gracia Arregi, I˝aki Errenteriakoa, yn y rhan o Wlad y Basg o fewn ffiniau gwladwriaeth Sbaen. Bu'r cyfryngau yn s˘n sut oedd y llywodraeth wedi ennill y frw dr yn erb n ETA - nid oes rhaid siarad a thrafod, fel yn Iwerddon; gall heddlu Castţl ('Sbaen') a heddlu gwlad Paris ('Ffrainc') roi pob aelod o ETA yn y carchar a dyma ben ar y broblem.

Ar ˘l dyddiau o ddathliadau'r Partido Popular yn sgţl y fuddugoliaeth hon a rhoi'r farwol i ETA (unwaith eto - maent yn rhoi'r farwol iddo ers blynyddoedd!) dyma arwein dd Plaid Genedlaethol Gwlad y Basg, Xabier Arzulluz, yn atgoffa'r Partido Popular am yr nfed tro y b dd rhaid trafod yn y pen-draw - problem boliticaidd  w, na f dd yr heddlu yn medru tawelu'r Wlad, ac yn sicr ddigon nad pennaeth ETA  w I˝aki Gracia Arregi. At h n, un s dd o blaid trafod  w hwnnw - wrth arestio aelodau s dd yn awyddus i drafod rhoi'r gorau i ddefnyddio arfau a lladd, maent yn cryfhßu dylanwad y rhai digymrodedd o fewn ETA s dd yn meddwl bod y llofruddiaethau di-baid yn creu sefyllfa 'chwyldroadol' wrth i ymyrraeth Sbaen yng Ngwlad y Basg ddod yn ormod i'w dioddef, a b dd y Basgiaid yn ymgodi i greu gwlad annibynnol.

(3) Absolt un membre de la Banda dels Peruans per un error del fiscal
Aelod o Fagad y Periwiaid wedi ei gael yn ddieuog o achos camgymeriad gan yr erlyn dd

Ers deng mlynedd mae grwp o Beriwiaid (ac ambell Castiliad a Chubaniad) wedi bod yn ymosod ar yrrw r ar y traff rdd yng Nghatalonia. Yn ˘l y s˘n, c n-heddweision sifil a milwrol  w llawer ohon nt. Maent yn dw n ceir grymus ym Marselona (BMW's, Audis), chwilio am geir o'r Almaen, Ynys Prydain, yr Eidal, Ffrainc, ayyb, ac yn gwneud i geir yr ymwelw r h n aros, yno yn esbonio wrth y gyrrwr bod ganddo deiar fflat, neu bod tÔn yn y bibell fwg. Mae'r gyrrwr yn disg n i roi cipolwg, ac yn syd n dyma dri neu bedwar o gar y llaldron i mewn i'r car ac yn dw n arian, waledau, bagiau.


Yn ˘l deddfau 'Sbaen' mae hwn yn drosedd annodd iawn i'w erl n.
Nid  w'r heddlu yn eu harestio am eu bod yn gw bod na f dd yr achos yn eu herb n yn llw ddiannus, ac hef d bod agwedd afiach gandd nt fod pobol o'r tu faes i 'Sbaen' o wled dd nad yd nt Sbaeneg eu hiaith yn ysglyfaeth, ac yn ˘l y s˘n bod gandd nt r w ddirgel barch tuag at y lleidr - am mai c n-blism n ydi llawer ohon nt. Mae'n well gandd nt edr ch am geir Ô bathod n 'CAT' (= Catalonia) ar y cefn, a rhoi dirw  ar y gyrrwr o genedlaetholwr Catalanaidd.

D dd Sul 15 Hydref 2000 - diumenge 15 octubre 2000
(1) TV3 recorda Companys en el 60 aniversari de la seva execuciˇ

Tri phennawd o 'Avui', papur dyddiol cenedlaethol y Gwled dd Catalaneg 

(1) TV3 recorda Companys en el 60 aniversari de la seva execuciˇ
'TV3 (= un o'r ddw  sianel yn Gatalaneg s dd yn eiddo i ymlywodraeth Catalonia) yn cofia Companys drigain mlynedd ar ˘l ei ddienyddio".

Ar Hydref y pymthegfed, 1940, saethw d Arlyw dd Llywodraeth Catalonia gan fintai saethu Ffrancoaidd yng nghastell Montju´c, Barcelona. Wrth i'r Castiliaid Ffasgaidd oresg n Catalonia yn 1939, ffodd LluÝs Companys ym mis Ionawr i'r wladwriaeth Ffrengig, i Baris, a chwed n i Lydaw. Pan yn ei thro goresgynnw d y wladwriaeth Ffrengig gan yr Almaenw r, penderfynnodd yr Arlyw dd Companys aros yno am fod ei fab mewn ysbyt  ym Mharis, lle yr oedd yn derb n triniaeth am sgitsoffrenia dir wiol. Ar Awst 13 1939 fe'i harestiw d ar gais y Ffrancoiaid. Bu yn garcharor yn Llydaw am w thnos, ac ym Mharis am w thnos arall. Wed n aeth yr Almaenw r ag ef i'r 'ffin' rhwng y gwladwriaethau Ffrainc a Sbaen, a'i roi i ddw lo Ffasgw r Castilaidd. Aethpw d ag ef wed n i Madrid, ac oddi yno ym mis Hydref i Barcelona i'w ladd.
Mae sawl cais wedi ei wneud i lywodraeth y Partido Popular (olynw r plaid Francisco Franco) i gondemnio gweithrediad llywodraeth anghyfreithlon Franco. Ond yn ofer. Er gwaethaf galwadau cyson y pleidiau eraill - y Sosialw r, y Cenedlaetholw r o'r gwahanol genhedloedd o fewn y Wladwriaeth, y Cominiwnyddion - mae'r neo-Ffasgw r yn aros yn driw i'r unbennaeth, ac yn ymesgusodi wrth s˘n am 'hen hanes', 'gwastraffu amser', 'phethau dibw s nag oes Ô wnelo Ô'r b d s dd ohoni'. Dyma'r blaid s dd yn uchel ei chloch drw 'r amser yn condemnio Euskal Herritarrok, plaid adain-chwith yng Ngwlad y Basg, nag  w b th yn condemnio trais ETA. Y fath ragrith! A dyma'r blaid - el Partido Popular - s dd yn rheoli yn nhrefi fel Santander yng Nghastţl Fawr lle mae'r enwau heol dd yn dal i goffa Franco a'i fyddin a'i cadfridogau - yn hollol anghyfreithlon, unwaith eto yn w neb protestiadau cyson y pleidiau eraill i g d. (Ellwch ddychmygu strydoedd yn yr Almaen yn dal i goffa Hitler, G÷bbels, Himmler, byddin yr Almaen Naziaidd, ac yn y blaen?)

B dd y rhaglen heno yn datgelu sut y bu y Ffrancw r yn awyddus i gynorthw o y goresgynwyr Naz´aidd
á
 
á14 Ionawr 2001
Dos Tallats, Sisplau. Guerra Contra Andorra.
Colofn ddychanol  w "Dos Tallats, Sisplau" ("dau baned o goffi gw n, os gwelwch yn dda") o waith Francesc Puigpelat, lle mae dau gymeriad o'r enw Pep ac Oriol yn s˘n am y newyddion wrth eistedd mewn caffi.
Pwnc heddiw  w 'Guerra contra Andorra' (rhyfel yn erb n Andorra).

Rhan o'r Gwled dd Cataloneg  w Andorra, wrth gwrs - yr unig ran s dd yn annibynnol, gan fod y rhan fw af o'r diriogaeth o dan ormes Gwladwriaeth Ffrainc a Gwladwriaeth Sbaen.

Mae Pep yn gwneud sylwadau ar adroddiad mewn papur new dd s dd yn s˘n am yr h n a ddywedodd Arlyw dd Rhanbarth Hunanlywodraethol Catalonia Jordi Pujol, yn ddiweddar. "Pujol va assegurar que l'existŔncia d'Andorra com a Estat independent Ús molt important per a Catalunya, i va demanar als andorrans que preservin la seva identitat cultural, lingŘÝstica i fiscal". "Dywedodd Pujol fod bodolaeth Andorra fel gwladwriaeth annibynnol yn bw sig iawn i Gatalonia, a gofynnodd i'r Andoriaid gadw ei hunaniaeth ddiwylliannol, ieithyddol ac ariannol".

S lwa Oriol mai rhai ff˘l tu hwnt y byddai'r Andoriaid os na chadwant reolaeth ar eu harian. (Pwnc llosg yn hunanlywodraeth Catalonia  w diff g rheolaeth ar ei chyfoeth. Mae'n colli 1.3 biliwn o besetas bob blw dd n - dros bump o filoedd o filiynnau o bunnoedd Lloegr, neu w th mil o filiynau o iwros. Dyna'r swm y mae'r Castiliaid yn dw n oddi ar Gataloniaid - y gwahaniaeth rhwng y trethi a godir yn y rhan hwn o'r Gwled dd Cataloneg ac y swm a werir yma gan Lywodraeth Castţl. Mae'r Castiliaid yn gwario'r gweddill yn eu gwlad eu hun, yn enwedig yn eu prifddinas, Madrid.)

Rhaid i Gatalonia ddatgan rhyfel yn erb n Andorra  w ateb Oirol, anfon yr heddlu Catalonaidd (gan nad oes gan Gatalonia yr un fyddin), colli'r rhyfel ac ildio yn ddiamod. Wed n, gall Andorra reoli Catalonia, a rhoi iddi hunanlywodraeth, neu h d yn oed sefydlu ffederasiwn. Ac yn lle galw 'Pa´sos Catalans' (y Gwled dd Catalaneg) ar y wlad new dd, gellir rhoi'r enw 'Pa´sos Andorrans' arni ('y gweled dd Andorraidd'). Yn y modd h n b dd y sefyllfa yn dderbyniol gan bawb, a gall y Pab lefaru yn 'Andorreg' yn eu negeseuon at y ffyddloniaid h d yn oed!

(Nid  w'r Pab yn fodlon defnyddio'r iaith Gatalaneg yn eu cyfarchion ar gyfer y ffyddloniaid. Y rheswm dros h n  w bod y Fßtican yn ffyrnig o elyniaethus tuag at y Cataloniaid, gan fod yn y Ddinas Sanctaidd fagad o esgobion Castileg o anian Ffasgaidd ac imperialaidd s dd yn mynnu nad oes ond un 'bobol Sbaenaidd' a dim ond un iaith o fewn 'Sbaen'. Gan nad  w'r miliynau o Gataloniaid yn bodoli, yn eu t b hw thau, dim ond rhai cannoedd fell  s dd yn siarad Catalaneg - trigolion Andorra - a chan ei bod yn wlad mor fach, nid oes digon o siaradw r yr iaith i'r Pab ystyru ei chynnw s ymhlith yr hanner cant y mae'r Fßtican yn fodlon eu defnyddio!)

(Deng miliwn  w poblogaeth y Gwled dd Catalaneg, er bod rh w hanner y boblogaeth yn fewnfudw r neu o deuluoedd o fewnfudw r o Gastţl. Serch hynn , dywedir fod chwe miliwn yn ei siarad fel prif iaith.)


TRADUCCIË CATALANA: (galĚlesitzada - disculpeu els errors)
Dos Tallats, Sisplau. Guerra Contra Andorra.
"Dos Tallats, Sisplau" Ús una columna satÝrica d'en Francesc Puigpelat, on dos personatges , en Pep i n'Oriol, parlen de les notÝcies asseguts al bar. El tema d'avui Ús una 'Guerra contra Andorra' .

Recordem que Andorra Ús una part dels Pa´sos Catalans, - l'˙nica part que Ús independent, perque la majoria del territori Ús sota l'opressiˇ de l'Estat francŔs i l'Estat Espanyol.

En Pep comenta un informe del diari que exposa all˛ que va dir fa poc Jordi Pujol, President de la Regiˇ Auton˛mica de Catalunya. "Pujol va assegurar que l'existŔncia d'Andorra com a Estat independent Ús molt important per a Catalunya, i va demanar als andorrans que preservin la seva identitat cultural, lingŘÝstica i fiscal". "

N'Oriol diu que els andorrans serian molt idiotes de no mantenir el control de les seves finances. (La manca de control sobr les seves riqueses Ús un tema contenciˇs a l'autonomia catalana. Perd cada any 1,3 bilions de pessetes - mÚs de cinc mil milions de lliures angleses, o vuit mil milions d'euros. Aquesta Ús la quantitat que els castellans roben dels catalans - la diferŔncia entre els impostos recaptats a aquest tros dels Pa´sos Catalans i la quantitat que el Govern de Castella gasta aquÝ. Els castellans gasten la resta al seu propi pa´s, sobretot a la seva capital, Madrid.)

La resposta de n'Oriol Ús que Catalunya haurÓ de declarar la guerra a Andorra, enviar la policia catalana (com que no tÚ cap exŔrcit), perdre la guerra i rendir-se sense condicions. DesprÚs, Andorra pot governar Catalunya, i donar-li autonomia, o fins i tot establir una federaciˇ. I en comptes de dir-li els 'Pa´sos Catalans' al nou paÝs, s'hi pot posar el nom 'Pa´sos Andorrans'. D'aquesta manera la situaciˇ serÓ acceptable a tothom, i el Papa pot parlar en andorrÓ fins i tot a les seves adreces als fidels!

(El Papa no estÓ disposat a fer servir la llengua catalana a les seves salutacions als fidels. Es perque el VaticÓ Ús virulentment oposat als catalans perquŔ a la Ciutat Santa hi ha una colla de bisbes castellans de caire fascista i imperialista que insisteixen que no hi hagi un 'poble catalÓ' i que a Espanya nomÚs hi ha 'una llengua'. Com que no existeixen aquests milions de catalans, al seu parer, nomÚs uns milers - els habitants d'Andorra - parlen catalÓ, i com que Ús un paÝs tan petit no hi ha prou parlants perque el Papa consideri incloure-la dins el mig centenar que el VaticÓ estÓ diposada a utilitzar)

(La poblaciˇ dels Pa´sos Catalans Ús de deu milions, tot i que gairebÚ la meitat sˇn immigrants o de familÝes d'immigrants dels Pa´sos Castellans. Tot i aixÝ, es diu que sis milions parlen catalÓ com a llengua principal)


áá
á

http://www.vilaweb.com Newyddion o'r Gwled dd Catalaneg a'r b d yn Gataloneg o wefan Vilaweb
http://www.enciclopedia-catalana.com/noticies/noticies.htm Newyddion yn Gataloneg o wefan EnciclopŔdia Catalana


http://www.vilaweb.com Newyddion o'r Gwled dd Catalaneg a'r b d yn Gataloneg o wefan Vilaweb
http://www.enciclopedia-catalana.com/noticies/noticies.htm Newyddion yn Gataloneg o wefan EnciclopŔdia Catalana


Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwÚld ag un o dudalennau'r Gwefan "CYMRU-CATALONIA" (Cymrßeg)
On sˇc? Esteu visitant una pÓgina de la Web "CYMRU-CATALONIA" (= GalĚles-Catalunya) (catalÓ)
Where am I?
You are visiting a page from the "CYMRU-CATALONIA" (= Wales-Catalonia) Website (English)
We°(r) Óm ai? Y¨u Óa(r) vÝziting ° peij fr˛m dh° "CYMRU-CATALONIA" (= Weilz-Kat°lˇuni°) WÚbsait (═ngglish)


CYMRU-CATALONIA