1243k Ble M Fa drama fer yn nhafodiaith De-ddwrain Cymru gan T. D. Davies (1913)

http://www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_030_ble_ma_fa_01_1243k.htm

0001 Y Tudalen Blaen Google: kimkat0001

..........2657k Y Porth Cymraeg Google: kimkat2657k

....................0009k Y Barthlen Google: kimkat0009k

..............................0960k Y Gyfeirddalen i Gywaith Sin Prys (testunau Cymraeg yn y wefan hon) Google: kimkat096k

..........................................y tudalen hwn


..

 

 

 

 

 

 

 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Catalunya i Galles


Cywaith Sin Prys - Testunau Cymraeg ar y We

 

Ble M Fa?

T. D. Davies (1913)

 

Adolygiad diweddaraf: 2009-12-02

(delwedd 6519)

Y llyfr ymwelwyr: 0860k, Google kimkat0860k

 

 


(x7)
BLE M FA?

DRAMA MEWN UN ACT
Yn Nhafodiaith Cwm Rhondda

Gan D. T DAVIES
Ail Argaffiad

ABERYSTWYTH:
ARGRAFFWYD GAN W. JONES, GWASG Y DDRAIG GOCH.
MCMXIV.

Pris 6d.
Y Ddrama hon a ennilodd Wobr Mr. Penry Vaughan Thomas yn Eisteddfod Prifysgol Cymru, Aberystwth, 1913.


(x2)
Codir pum swllt y tro am gennad i chwarer ddrama hon.


Ymofynner
Dr. T. C. JAMES,
Coleg y Brifysgol,
Aberystwyth.

(x3)
CYMERIADAU.
Marged - Gweddw y glowr marw.
Lisa - Ei chymydoges.
Shn Lloyd - Cymydoges arall.
Simon Morris - Blaenor yng nghapel
Salem.
Parch. Daniel Roberts - Gweinidog newydd
Salem.

Amser: Diwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Chwareuir y ddrama yn rhwydd mewn haner awr.

(x4)
NODIAD.

Fe wl y cyfarwydd nad ydyw yr awdwr wedi amcanu at fwy na sillebu geiriau y dafodiaith mor seinyddiaethol ag oedd yn ddichonadwy. Y canlyniad fu i air fel wilia golli pob cyffelybrwydd iw ffurf wreiddiol, chwedleua; ond gan mai wil-ia (gair deusill) y dywed pobl Cwm Rhondda, nid oedd dim iw wneuthur ond ei sillebu fel uchod.

Hwyrach y dylid hysbysur anghyfarwydd y defnyddir disgwyl yn lle edrych ac erfyn yn lle disgwyl yn y dafodiaith hon, fel y gwneir yn y mwyafrif o barthau Gwent a Morgannwg.

Seinir yn y geiriau d, bch, Shn, &c., fel a yn y gair Seisnig fare.


(x5) BLE M FA?

Y mae trefniant y chwareufa ychydig yn eithriadol, canys dychmygir fod y gwrandawyr yn edrych drwy bared y Pentan, ac nid drwy un or parwydydd ereill yn ol yr arferiad cyffredin. Felly cefnar pentan ar y gwrandawyr. Awgrymir lle-tn gan aelwyd-gylch ac offer tn, ynghyd
stand bras neu haiarn ym dal tbot, a theflir gwawl felingoch i wyneb y rhai eisteddant ar yr aelwyd gan oleuadau tu fewn ir aelwyd-gylch.

Digwydd yr amgylchiad yn nhŷ y glowr marw, mewn cegin ag ynddi ddodrefn yn cyfateb i sefyllfa gweithiwr cyffredin: bwrdd yng nghanol y parth ac ychydig lestri arno, amryw gadeiriau cegin yma a thraw, nifer o ddarliniau ac almanac siop ar y muriau, eithr yn bennaf, llun geneth oddeutu deg oed ar y pared gyferbyn ar pentan. Awgrymir presenoldeb plant yn y teulu gan degan neu ddau, a rhes o egidiau o dan fainc yn agos ir ffenestr ar y chwith. Saif tri drws ar y chwareufa: drws-y-ffrynt ar y chwith, drws-y-cefan ar y dd, a drws-y-parlwr yn y trydydd pared. Nid ymhell oddiwrth yr olaf gwelir godrau grisiau.

(x6) A hi yn hwyrhau, amlunir yng ngoleur tn ffurf Marged, dynes tua phymtheg-ar-ugain oed, yn eistedd mewn cadair freichiau ar yr aelwyd. Ymwisg yn syml a gweddus: ffedog brint dywell oi blaen a shl fechan wlanen ar ei gwar. Brith ei gwallt, a llwyd ddigon ei gwyneb ar y goreu, gwelwa yn awr gan alar a dirdyniadau ing meddyliol. Syll yn llygad-dyst ir tn gan blethu ei bysedd yn ei ffedog. Ymhen tipyn clywir swn traed un yn disgyn y grisiau, ac ymddengys Lisa, dynes ychydig yn iau na Marged.

LISA. Wy wedi doti nhw i gyd yn y gwely, Marcat. Mn ddrwg gen-i mod-i wedi bod cyd, ond dd run bch yn hir iawn cyn mynd i gysgu. (Nid yw Marged yn symud.) Marcat, beth ŷch-chin moyn ishta man hyn wrth ych
hunan, ach pen yn y tn? Dŷch-chi damad gwell o fecso felna, fysan llawar gwell i-chi drio gnithir rwpath.
(Gwna Lisa swn wrth drafod llestri.)

MARGED (yn troi yn sydyn). Lisa, chlywas-i ddim o-chin dod lawr. (Try etto i fyfyrio fel or blaen, gan syllu tuar pentan.) Lisa, bler ŷch-chi....... bler ŷch-chin meddwl m-fa nawr ?

LISA. Ble ma pwy?

MARGED. Gitto.

LISA (yn nesu atti ac yn penlinio oi blaen). Nawr, Marcat, ddylsa-chi ddim wilia feina. .(Marged
(x7) yn troi ac yn edrych iw gwyneb.) R arswd anwl, beth syn bod ferch, pam ŷch-chin dishgwl arno-i felna ? Meddylwch am y rai bch sy gita-chi.

MARGED. Ma ofan arno-chi i wd beth ŷch-chin meddwl, Lisa ........ Ble m-fa ?

LISA (yn tynu ei llaw yn dyner dros wyneb Marged ac yn troi ei gwallt yn ol). Marged fch, beth syn bod ? Ŷch-chin gwmmws fel tsa-chin dechra drysu. Dŷch-chi ddim yn cofio, ferch, fe geson Gitto a Dick Parry o dan y cwmp yn pwll Mynydd Du, dd Gitto wedi ladd a dŷn-nhw ddim yn erfyn i Dick Parry i fyw, wath dyw-a ddim wedi dod atto-fei unan to. Dewch nawr, triwch gofio.

MARGED. Wyn cofior cwpwl yn itha d . . . . . . . . Ble m-fa ?

LISA (yn frawychus). Y Td Trugarog! ond yw-a miwn manna (gan gyfeirio at ddrws y parlwr) yn gorph marw yn i goffin !

Ergyd ar y drws ffrynt or tu allan, a chyn i neb gael amser i symud agorir y drws ac ymddengys Shn Lloyd, a basged ar ei braich. Hen wraig yw Shn, o brofiad cysurlawn, er garwed troion ei gyrfa. Ymwisg dipyn yn annhaclus: cap gwr ne ws ar ei phen a shl fagu dros ei hysgwyddau yn cyrhaedd bron ir llawr. Cerdd yn lledchwith ar bwys ei ffon, gan duchan o herwydd anrhaith y gymmalwst.

(x8)
SHN. Hello! s neb miwn ma?...... eh? (Y gwragedd yn codi, a Shn yn nesu attynt.) Beth ar wyneb y ddaear ŷch-chich dwy yn nithir yn y twllwch fel hyn? (Yn dynesu at Marged.) Marcat, y nghrotan anwl i, fyswn-i wedi galw cyn hyn onibai am yr hen gymala ma. Ds dim isha i-fi wd fod calon Shn Lloyd gita-ti yn dy drwpwl.

MARGED. (yn cymeryd ei basged oddiwrthi ac yn ei gosod ar yr bwrdd). N, Shn, wyn gwpod na. Ishteddwch i lawr.

SHN. (yn eistedd yn drafferthus). Or bendigetig! Mr n gs dde man ofnatw gen-i heno to!
Ŷn-nin siwr o gl glaw cyn y bora! (Prysura Lisa i gynneu y lamp.) Ti Lisa sy na! n-nin meddwl ma merch Edwart Jones t-ti. Rt-tin od o depyg iddi yn y twllwch. Shwt ma dy fam?

LISA. Fel gwelsoch-chi ddi-achwn o hyd gitar bronchitis na.

SHN. Ia, ia; m hi fel finna wel-di, a chetyn o waith reparo arni. (Y lamp yn goleuo.) Dyna shawns i fi weld rwpath nawr! Wel, Marcat, wyt-ti wedi cl y cnoc casa y gall menyw gl, colli gwr d a thd tyner yn i flota. Mn dd gen-i weld dy fod-tin dala cystlad; ond m cetyn o stamp i fod yndo ti, o ochor dy fam ta pun. Glwsoch-chi rwpath am Dick Parry heno?

LISA. Nddo, dd-a ddim wedi dod atto-fei unan y bora ma.

(x9)
SHN. Poor fellow bach! Llond tŷ o blant man na efyd wel-di.
Cera lan a gofyn shwt m-fan dod ymln.

LISA.
Wyn cretu rf fi, Marcat. Fydda-i ddim yn hir. (Yn taflu shl dros ei phen.)

MARGED. Ia, ia, cerwch chi. (Lisa yn mynd.)

SHN. Plant yn y gwely, sp?

MARGED. Newydd u doti nhw dd Lisa pan ddithoch-chi miwn.

SHN. Wel miwn un ffordd, mn fendith ta crots sy gent-ti. Beth yw oetran Billy nawr, fe fydd yn ddicon hn i ddechra gwitho cyn hir ?

MARGED. Petar-ar-ddeg mish nesa. Wn-i ddim beth i nithir; m-fa wedi ennill scholarship i fynd ir Intermediate, a onibai fod hyn wedi dicwdd ........ (yn methu myned ymlaen.)

SHN. Dyna, dyna, merch-i, felna dd hi i fod. Fe all crots nithir llawar yn yr ysgol nos nawr, nenwetig crotyn sharp fel Billy chi. Dishgwl ar Tom Morgan: dechra yn lamp-room pwll Gorslas, a nawr proffeswr yn y College.

MARGED. dd Gitto wastod yn gwd na chelsa Billy byth fynd tan ddaear. Fe fysan gwitho ddydd a nos i roi ysgol iddo-fa.

SHN. Bysa, feginta. Ond nid felna dd-hi i fod, li- di. (Distawrwydd am beth amser.)

(x10)
MARGED. Shn.

SHN.
Ia.

MARGED. Tswm-in gofyn cwestiwn i-chi, roisach-chi attab straight i-fi?

SHN. Fe nelswn y ngora.

MARGED. Bler ŷch-chin meddwl m-fa nawr?

SHN. Pwy?

MARGED. Gitto.

SHN. Wei, ys clwas-i shwt gownt ariod! Beth wyt-tin gisho wd, ferch ? (Marged yn troi ac yn edrych i fiw ei llygaid.) Dyna beth sy gen

MARGED (yn dawel). Ble m-fa?

SHN. Wyt tin aelod, Marcat, wyt tin cretu?

MARGED. dd e ddim yn aelod, dd e ddim yn cretu.

SHN. Ngodd; ond wyt tin cretu.

MARGED. Otw, wvyn cretu.

SHN. Wyt-ti ddim yn ama dunan!

MARGED. Ngw, wy yn cretu.

SHN. Wel, ma Gitto wedin gatal-ni, wedi mynd i fyd arall, wyddon-ni ddim ble -wyt-tin cretu i fod-an cl whara teg ?

MARGED. Oti, mn cl whara teg.

SHN. Wyt-tin meddwl y bysa-fan gofyn am racor na na ?

(x11)
MARGED. M ofan arnoch-chi i attab yn straight. Dŷch-chi ddim yn lico gwd beth ŷch-chin feddwl.

SHN. Ngos, s dim ofan arno-i. Fe wta gymant a hyn yn awr: os yw Gitto wedi mynd i.....

MARGED (yn gyffrous a chyflym). Ond dyw-a ddim!!

 

SHN. Dwy-i ddim yn gwd i fod-a, ond os yw-a, fe wn-i beth m-fan nithir. M-fan helpu rwyn gwanach na fei unan, mh-fan trio cysuro y rhai sy miwn trueni.

MARGED. dd-a wastod yn nithir na pan dd-a byw.

SHN. M-fan i nithir-a nawr. Cofia di, nid jobbin bch fydd nithir i ddyn fel Gitto i ddiodda, wath fydd-an sylwi dim ar i ddioddefant ei unan, os bydd y cannodd ar milodd bob ochor iddo-fa yn u poena. Ond dyna, beth ŷn-nin well o glepran! Fe lli-di fentro dy ben fod Gitton all right. (Yn agor ei basged.) Ma gen-i gwpwl o betha man hyn all fod yn useful i-ti. Dyma damad o grpe, (yn ei estyn i Marged) wedi bod yn y cysandrs am dros bymthag mlynnadd, oddiar pan claddas-i John. M- na ddicon i winio ar lewishar crots bch, a fe fydd na bishin dros ben i titha wetyn. A dyma fwnchin o flta or ardd. dd Gitton troi miwn yn amal i weld ym mlta-i (yn ei gosod ar y bwrdd.) Fe fyddan yn dishgwl yn ffresh bothtur rŵm. A wyt-tin siwr o gl sopyn o ddynon ma dwarnod yr anglodd; a n-in meddwl - wyt-tin fy napod-i yn rhy dda i ddicio am y mod-in cinnyg
(x12) rhain i-ti-(yn tynu allan ddau blated o deisen) - ond fydd dim isha i-ti nithir dim dunan nawr.

MARGED. Diolch yn fawr, Shn, wth gwrs feu cymera-i nhw oddwthoch chi.

SHN (yn clustfeinio ac yn myned ir ffenestr). Dyw-hi ddim yn dechra piccach glaw, oti-ddi? .... eh! Hello, dyma Simon Morris y blaenor. Mn well i fi i gwn hi. Am wn i ng yw Simon yn ddyn duwiol, ond rywshap ne gilydd, ds gen-i ginnyg ir dyn! Fe f-fi ms trwr cefan. Noswath dd nawr.

MARGED (yn ei hebrwng ir drws). Noswath dd, Shn, a diolch yn fawr i-chi. SHAAR. O, ds dim isha i-ti, merch-i, ds dim isha i-ti! (Yn mynd.) (Dau ergyd trwm ar y drws ffrynt or tu allan. A Marged yn ol iw chadair, a gwelir ei bod yn parotoi ei hun gorph ac enaid ar gyfer rhyw orchwyl anhyfryd. Dau ergyd trwm etto ar y drws.)

MARGED (heb symud oi chadair). Dewch miwn. (Ymddengys Simon Moriis, gwr dros drigain oed, o asgwrn cefn cadarn, eithr anystwyth, yn dymhorol ac ysprydol. Gwyneb tarawiadol yn dynodi cadernid a gerwindeb, ac heb awgrym or ddynoliaeth lwydda, yn rhy anfynych, i ymwthio o eigion ei
(x13) enaid drwy grofen wydn ei athroniaeth. Gwr cul a chaled, i bob ymddangosiad, yn eithafol o gydwybodol, chwedl yntau, yn ol y gola sy gen i. Er hyny, yn gynnyrch ei oes ai amgylchoedd, a hwyrach yn un o gerryg sylfaen teml Cymru Fydd. Ymwisg yn hn ffasiwn: cot-a-chwt a darn o neisiad goch yn y golwg tu-cefn - ac yn y blaen, Gwna bobpeth yn araf a phwyllog.)

SIMON (yn nesu at yr aelwyd). Shwt ŷch-chi ma heno, Marcat?

MARGED. Shwt ŷch-chi, Simon? Ishteddwch i lawr.

SIMON. N, ishtedda-i ddim, diolch i-chi. Wy wedi galw i g1 gwpod pryd bydd-hin gyfleus i-chi gynnal cwrdd gweddi ma nos yfory, er mwyn i-fi gl cyoeddi yn y seiat heno.

MARGED. Fydd ma ddim un cwrdd gweddi nos yfory.

SIMON. Ble bydd-a ta?

MARGED. Ddim yn unman.

SIMON. Ddim yn unman! Dŷch-chi ddim yn mynd i gatw cwrdd gweddi!

MARGED. Ishteddwch i lawr am funad, Simon.

SIMON (yn cymeryd cadair yn bwyllog). Dŷch- chi ddim yn mynd i gatw cwrdd gweddi!!

MARGED. Tsa-nin catw cwrdd gweddi, a tsa chin cymeryd ran, beth wetsach-chi yn ych gweddi, Simon?

(x14)
SIMON. Alla-i ddim gwd shwt bysar Yspryd yn yn arwan-i.

MARGED. Fe fysach yn gweddio dros y weddw ar amddifad?

SIMON. Byswn, feginta.

MARGED. A falla dros Gitto hefyd?

SIMON (yn ddifrifol). Ma Gitto wedi marw.

MARGED. Oti, m-fa; a chin gwpod shwt buws-a byw. Allsa-chi ddim gweddio drosto fe, gallsa-chi?

SIMON (yn anghysurus). Fe fysa-ni yn catw cwrdd gweddi i ddangos yn cydymdeimlad chi ar plant bch.

MARGED. Fe wn-i nawr fod cydymdeimiad yr eclws gen-i heb gl cwrdd gweddi.

SIMON. Dwy-i ddim yn ych diall chi o gŵpwl, Marcat, a chithan aelod mor ffyddlon. Tsa chi wedi marw, a tsa Gitto ddim yn folon catw cwrdd gweddi, fyswn-i ddim yn synu cymant.

MARGED. Dyna le rŷch-chin camsyniad. Thriws Gitto ariod i nithir dim yn erbyn i-fi gretu, wtws-a air ariod yn erbyn i-fi fynd Ar plant ir capal, a tswn i wedi marw a fintan fyw, fysa gita-fa ddim yn erbyn i-chi gatw cwrdd gweddi, a bod-chin moyn un. Fe fysa gita-fa gymant a hyny o barch in ffordd i o gretu, a ma gen inna lawn cymant o barch idd-i ffordd e o gretu a byw.

SIMON. Ia, ond beth weta-nhw yn y capal?

(x15)
MARGED. Beth ŷch chin wd? Dishgwlwch yn y ngwynab i, Simon Morris - bler ŷch-chin meddwl m-fa nawr ?

SIMON. Pwy syn gwpod! Falla ar yr unfad awr ar ddeg o dan y cwmp-na, i fod-a wedi dod ir gola.

MARGED. Ond beth os n ddth-a?

SIMON. Ŷch-chin galad iawn arno-i, Marcat.

 

MARGED. M ofan arno-chi i attab, Simon.

SIMON (yn syllu ir tn yn fyfyr am dipyn). Wel, or gora ta ! Os ywr hyn ŷch chi a fi wedi gretu oddar n-nin blant (yn troi atti gan siarad yn ddifrifol iawn), os ywr hyn ŷn nin glwad or pwlput bron bob Sabboth on bywyd yn wir, ds na ddim ond un peth .... (yn sylweddoli y gwna cyfaddefiad oi argyhoeddiad ei chlwyfo yn enbyd) .... na, Marcat, dwy i ddim am ishta mewn barn ar fatar tragwyddol unrhyw ddyn, dwy i ddim am wd mod-in diall wyllus y Brenin Mawr.

MARGED. Ŷch chi ariod wedi cymeryd arno-chi i wpod i wyllus-A or bln?

SIMON. Wy wedi gwd ym meddwl yn blaen, nol y gola dd gen i, ond m hyn yn wahanol - ŷch-chi ddim yn dg. Tsa-chin gofyn i-fich bwrw-chi nwrn, fe fysan rwyddach gita-fi nithir ny!

MARGED. Pam? Am ych bod-chin gwpod y gnelach dwrn-chi lai o ddolur i-fi nach attab. Pwy syn barnu nawr ?

(x16)
SIMON (yn codi). Dych-chi ddim yn moyn cwrdd gweddi ta ?

MARGED. Ngw.

SIMON. Oti-chi wedi bod yn wilia gitar bucal new- ydd?

MARGED. M-fa wedi addo dod ma heno ingweld i.

SIMON. Os yw-an meddwl dod ir seiat, fe ddylsa fod ma nawr. (Rhywun yn curo r y drws ffrynt.) Dyna fe, llwn feddwl, ar y gair. ( Marged i agor y drws, ac ymddengys y bugail newydd, gweinidog ieuanc talgryf, or deg ir pymtheg-ar-ugain, ei wyneb wedi ei eillion ln, ac o ran type nid yn an- nhebyg i Simon Morris. Bid sicr, y wyneb- pryd yn llawnach, yng n-rym ieuenctid, ond etto, yr un cadernid yn amlwg yn y prif linellau, er fod yna dynerwch yn chwareu ar hyd-ddynt na welir ym aml yng ngwyneb Simon. Ar ddechreu yr ymgom llefara yn lenyddol, neu hytrach ym bwlpudol iawn, eithr fel y daw Marged g ef i gyffyrddiad agosach i ffeithiau bywyd, siaradan fwy naturiol, a sylwir nad ydyw y gwahaniaeth gymaint yng nghywirdeb ei ramadeg ag yn ei ddull o lefaru.
Ymwisg fel y mwyafrif o weinidogion anghydffurfiol.)

(x17)
Y BUGAIL.
Nos dda, Mrs. Edwards. Sut yr ydych- chwi heno ?

MARGED. Gweddol, syr. Fyddwch-chi cystlad a dod miwn?

Y BUGAIL (yn dyfod i fewn ac yn gweled Simon Morris). Ah Mr. Morris, sut rych-chwi heno? Ydych chwi wedi bod yn trefnu ynglyn r cyfarfod gweddi?

SIMON. Ma ma wili wedi bod yn-i gylch-a.

Y BUGAIL. Saith or gloch nos yfory, ie? Oes yna rhyw emynau neillduol y carech-chwi i ni ganu, Mrs. Edwards ? (Saif Marged a Simon yn fud, a sylweddolar Bugail, wrth edrych o un ir llall, fod yna rywbeth allan o le.)

SIMON. Fe fydd yn well i fich gatal-chi i wilia gita Marcat. Fe wtiff hi wrtho-chi rhyn sy wedi passo rhyngto-ni. (Yn symud tuar drws.) Fe g-ich gweld chi to yn y seiat, Mr. Roberts. Noswath dd, Marcat.

MARGED. Noswath dd, Simon. (Y mae Marged wedi hebrwng Simon ir drws. Try y Bugail at nifer o lyfrau ar astell sydd yn crogi ar y mur. Daw Marged yn ol, a saif yng nghanol yr ystafell gan edrych ar y Bugail, yr hwn sydd yn cefnu arni.)
(x18)
Y BUGAIL. Casgliad dyddorol o lyfrau, Mrs. Edwards. Yr oedd eich priod yn ddarllenwr mawr, mi dybiwn.

MARGED. dd-a wastod yn darllan.

Y BUGAIL. Maen ddrwg genyf na chefais y fraint o gyfarfod Mr. Edwards. Yr oeddwn yn siarad i Mr. Evans yr ysgolfeistr boreu heddyw, ac yr oedd ef yn meddwl yn uchel iawn am dano.

MARGED. dd Mr. Evans a Gitto yn diccyn o bart- nars, yn hela cetyn o amsar gitau gilydd, ac yn roi mentyg llyfra iddu gilydd. A mod i mor ewn a gofyn, wtws Mr. Evans rwpath neillduol am Gitto?

Y BUGAIL. Ym mha ffordd? (Y Bugail yn eis- tedd.)

MARGED. Wtws-a rwpath o bothtur hyn dd an gretu? (Marged yn eistedd gyferbyn ag ef.)

Y BUGAIL. Wel do, fe ddwedodd fod Mr. Edwards yn agnostic.

MARGED. Beth yw hyny, syr?

Y BUGAIL. Agnostic? Dyn sydd ddim yn credu am ei fod yn methu deall, yn methu gweld, wyr e ddim, ac yn y blaen.

MARGED. Ia, dyna Gitton gwmmws. Rdd en ffilu gweld, rdd e ddim yn diall, ond wtws-a air ariod yn erbyn y rhai syn cretu.

Y BUGAIL. Yn hollol felly. Ond fe ddarfu i chwi
(x19) ddanfon am danaf, Mrs. Edwards. Ai ynghylch y cyfar- fod gweddi? Beth ddywedsoch chwi wrth Mr. Morris?

MARGED. Wy wedi pendryfynu y bydd yn well i-ni bito cl cwrdd gweddi.

Y BUGAIL. Felly.

MARGED. dd Gitto ddim yn cretu, a licswn-i nithir dim byd yn awr yn grs idd-i deimlata-fa. Gobitho, syr, na fydd an ddim gwaniath i chi.

Y BUGAIL. Bid siwr, os oes teimlad cryf genych ar y pwnc, wel, dyna ddiwedd arni; chynnaliwn ni ddim cyfarfod gweddi. Oedd yna rywbeth arall?

MARGED. dd; n-i am wilia -chin fwy neillduol bothtur anglodd.

Y BUGAIL. Ie?

MARGED. Wy am i-chi bito pregethu na gwd dim ar lan y bedd (gyda phetrusder.)

Y BUGAIL. Hm! Mae yna dipyn o anhawsder fan yna. Fe fydd yn rhaid i mi ddweyd rhywbeth, ond bydd e, pe bae dim ond er mwyn gweddeidd-dra.

MARGED. Rdd Gitton teimlon gryf iawn ar y pwnc o anglodda. Oddiar y claddson-nhw rhen Wil y Gof, ath Gitto byth gam ymhellach na chlwyd y fynwant gita unryw gorph.

Y BUGAIL. Oh, sut oedd hyny?

MARGED. Dyn tynar iawn dd y bucal och bln chi, yn trio pleso pawb, a phan dd-an gwd gair ar
(x20) lan y bedd, fe ddotws yr ymadawetig, ys gwtws-a, yn y nefodd, a - ond dyna, ch chi ddim yn napod Wil y Gof - wel, dd pawb yn y Cwm yn gwpod gwell.

Y BUGAIL. Rwyn credu y medrwn i ddweyd gair heb beri teimlad i neb un ffordd nar llall.

MARGED. Beth pe bysa-ni ddim ond canu emyn, a wetyn fe allsa chi wd gair yn ofalus ar weddi.

Y BUGAIL. Fedra-i ddim cydweld A chi yn hyn, Mrs. Edwards. A gosod pethau crefyddol am foment or neilldu, tybed nad oes yna rinweddau eraill y dylaswn i s6n am danynt ?

MARGED. s; fe allsach wd nag dd na ddim gwell gwr na thd yn y byd.

Y BUGAIL. Dyna ddechre go dda.

 

MARGED. A tsa-chin gofyn i fanigar pwll Mynydd Du, fe wetsa fe wrtho-chi nag dd na ddim dyn yn y Cwm nelsa well dwarnod o waith na Gitto.

Y BUGAIL. Roedd en hoff o lyfre hefyd.

MARGED. Nid dim ond llyfra, ond atar, cd, blta, y mynydd, y mr, ar ser. Tsa-chin i glwad an wilia am betha felna, dd-an ddicon ich hela chi i feddwl amball waith i fod-a yn cretu wedir cŵpwl, yn-i ffordd ei unan.

Y BUGAIL. Fyddech chi byth yn siarad g e am faterion crefyddol ?

MARGED. Y fin wilia g el (Yn ysgwyd ei phen.) dd Gitton ormod o scholar i fl. Chin gweld, syr, fel hyn dd-hi: rwy in cretu, wyn siwr mod in cretu, ond
(x21) wn-i ddim yn gwmmws beth na pham. dd Gitto ddim yn cretu, a fe allsa fe wd pam.

Y BUGAIL. Hm. Fydde-fen arfer dod ir capel gyda chi?

MARGED. dd pum mlynnadd oddar pan ddth-a ddwetha, y dydd Sul ar ol i-ni gladdu Bronwen (gan gyfeirio at lun yr eneth ar y pared). Hi dd yr hena, ar unig ferch geso-ni. Fe fuws farw yn i freicha fa, acha nos Fawrth, a fe wtws betha ryfadd wrtho-fa cyn mynd.

Y BUGAIL. Ynglyn i gredo?

MARGED. Ia, miwn ffordd o wilia. Trwr wthnos wetyn n-in gweld fod girar plentya ar i feddwl-a, a nos Sul, heb i fi wd dim, dyma fan dod ir capal gita fi ar plant. A dyna ller n-ni, y-fin ishta un pen ir st, fintar pen arall, ar crots bch rhyngto-ni. Ar ddiwadd yr otfa, fe ddth Simon Morris ymln i shiglo llaw Gitto - cofiwch chi, wyn cretti fod Simon yn falch iawn i weld Gitton dod ir capal, wyn siwr i fod-an onast pan y gwtws-a beth nth-a, ond mar nefodd yn dyst, nth-a ddim yn right!

Y BUGAIL. Beth ddwedodd Mr. Morris?

MARGED. Wyn gobitho,mynta-fa wrth Gitto, ych bod-chin gweldllaw yr Hollalluog yn ych arwan-chi ir gola wrth fynd ir ferch fch.
(Cyfyd y Bugail ar ei draed a chymer gam neu ddau ar yr aelwyd.)

(x22)
Y BUGAIL (ymhen tipyn). le.

MARGED. Wtws Gitto ddim wrtho-fa, ond y noswath wetyn fe ddth nol or gwaith yn feddw mawr, er nag dd-a byth yn arfadd cwrdd diferyn, a dynar tro cynta ariod i fi glwad an tyngu a rhecu. (Yspaid o ddistawrwydd.) ...... Mr. Roberts, bler ŷch-chin meddwl m-fa nawr?

Y BUGAIL. Ble maech calon chi yn dweyd y mae e?

MARGED. Wn-i ddim beth i feddwl; wyn gallu gofyn i bawb ond i-fin unan. Dim ond nos Sul dwetha ŷch-chich hunan yn gwd fod yn rhaid i bawb gretu. Ys gwtws Simon Morris yma heno, wy wedi clwad hyna bron bob Sabboth om mywyd - heb ffydd, heb gretu, ds dim gopath. Ond dyw-a ddim yn wir ynglyn Gitto (yn egniol ac erfyniol) ŷch-chin wrong, chin rwym o fod yn wrong!

Y BUGAIL. Rwyn ofnich bod-chi wedi cymryd golwg rhy drist ar yr hyn ddwedes-i.

MARGED (yn ymbil). Dŷch-chi ddim yn meddwl fod na rhyw fan lle y gall dynon fel Gitto fynd, i ymladd hi nes bo-nhwn dod ir gola ?

Y BUGAIL (yn araf). Os bydd dyn wedi bod ar ei ore gln i gredu ar y ddaear ma, ac wedi methu, maen anhawdd gen i feddwl y bydd hin galed arno yn y byd a ddaw.

MARGED (yn syn). Ond fentrach-chi ddim gwd na ar lan y bedd!

(x23)
Y BUGAIL (yn craffu arni). Pam?

MARGED. Wtwch-chi yna yng nghlyw Simon Morris a rheina i gyd?

Y BUGAIL. Gwnaf, os bydd hyny o ryw gysur i chi.

MARGED (yn sirioli). Os gnewch chi, rwyn folon i-chi bregethu beth fynnwch-chi wetyn; a os yw Simon Morris yn moyn cwrdd gweddi ma nos yfory, fe all i gal a ! (Agorir y drws yn ddisymmwth, a rhuthra Lisa i fewn.)

LISA. M Dick Parry wedi dod atto fei unan, a m-fan cofior cŵpwl!

Y BUGAIL. Beth mae en ddweyd?

LISA. Fe fwrws carrag fawr ddou bost ms or ochor, a fe ddth i phwysai i gyd ar goesa Dick Parry. Fe nidws Gitto ar unwaith i gal an rhydd, a Dick yn gwiddi arno-fa i sefyll nol, wath dd y top yn siwr o ddod lawr. Dwy-i ddim yn mynd i dy atal di man hyn, mynta Gitto, a dyna le rodd-an trio a thrio symud y garrag, a ar unwaith dymar cwmp mawr lawr ar u penna-nhw .................

Y BUGAIL (yn gosod ei law ar ysgwydd Marged). Fydd yna ddim un anhawsder ynghylch pregeth ar lan y bedd. Dyna destyn braf i mi: Cariad mwy na hwn nid oes gan neb, sef bod i un roi ei einioes dros ei gyfeillion.

Llen.

 

 

Adolygiad diweddaraf 2009-12-02, 08 11 2002

Sumbolau arbennig: ŷ ŵ ə

Fformat 100 chwith, 200 de


Bler wyf i? Yr ych chin ymwld ag un o dudalennaur Gwefan CYMRU-CATALONIA
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Galles-Catalunya)
Weə(r) m ai? Yu a(r) vzting ə peij frm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəluniə) Wb-sait
Where am I?
You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website

CYMRU-CATALONIA

Edrychwch ar fy Ystadegau / Mireu les estadstiques / View My Stats