http://www.theuniversityofjoandeserrallonga.com/kimro/amryw/1_vortaroy/geiriadur_caerfallwch_llythyren_a_2528e.htm

Yr Hafan / Home Page

..........1864e Y Porth Saesneg / English Gateway to this Website

.....................0010e Y Barthlen / Siteplan

..............................0417e Geiriaduron / Dictionaries

........................................1813e Geiriaduron yn Saesneg / Dictionaries in English

 

...................................................2526 Cyfeirddalen i Eiriadur CAERFALLWCH / Orientation page - CAERFALLWCHs Dictionary

.................................................................Y Dudalen Hon / This Page


 


..






Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Galles i Catalunya


Geiriadur Saesneg a Chymraeg Caerfallwch (1850)
Caerfallwchs English-Welsh Dictionary (1850)

Llythyren A
Letter A



(delw 3224)

..

(delw 3255s)

Caerfallwch oedd ffugenw Thomas Edwards (1779-1858), a anwyd ym mhentref Caerfallwch (heddiw Rhosesmor SJ2168) yn Sir Y Fflint. Fei haddysgodd ei hun pan oedd yn brentis cyfrwywr yn Yr Wyddgrug; wedyn yn y flwyddyn 1803 symudodd i fyw i Lundain i weithio fel clerc. Edmygair geiriadurwr hynod William Owen-Pughe, y cyhoeddwyd ei eiriadur Cymraeg-Saesneg mewn rhannau pan oedd Caerfallwch yn ei arddegau diweddar ac ugeiniau cynnar. Yr oedd Caerfallwch yn awyddus i greu geirfa Gymraeg ar gyfer meysydd masnach, diwydiant, ar gwyddorau. Ni dderbyniwyd y rhan fwyaf oi fathiadau; serch hynny, mae dyrnaid ohonynt yn eiriau hanfodol yn y Gymraeg heddiw (pwyllgor, buddsoddi, safon, cyngerdd, nwy, hirgrwn).

 

Nid oes fawr o werth iw eiriadur erbyn heddiw, ond yr ŷm ni wedi ei atgynhyrchu ar ffurf testun electronig er mwyn gwneud yn fwy hysbys gyfraniad Caerfallwch i eiriaduraeth yn y Gymraeg.

 

Caerfallwch was the pseudonym of Thomas Edwards (1779-1858), who was born in the village of Caerfallwch (now Rhosesmor SJ2168) in the county of Y Fflint, north-east Walest. Self-educated, he was a saddlers apprentice in Yr Wyddgrug (Mold) before moving to London in 1803 to work as a clerk. He was an admirer of the eccentric lexicographer William Owen-Pughe, whose Welsh-English dictionary had been published in parts when Caerfallwch was in his late teens and early twenties. Caerfallwch was keen to create Welsh vocabulary in the fields of commerce and industry and the sciences. Most of his creations were not taken into the language - a handful though are now indispensible words in the modern language (pwyllgor = committee, buddsoddi = invest, safon = standard, cyngerdd = concert, nwy = gas, hirgrwn = oval).

 

His dictionary is of little value today, but we have reproduced it in electronic text so that Caerfallwchs contribution to Welsh lexicography is better known.

 

_______________________________________________

Free Image Hosting at www.ImageShack.us
(delw 3301) (tudalen 1)

 

(x001)

AN ENGLISH-WELSH DICTIONARY.

 

A o flaen sylweddair Saisonig unig, a arwydda unigrwydd: megys, a man, a field; sef, dyn, cae: pan fyddo h yn fud, neu lafarai yn dechreu y gair nesaf ar ol, arferir an: megys an hour, an angel; sef, awr, angel. Ni arferir a nac an o flaen geiriau Iluosog. Y mae a hefyd yn datgan gradd neu fesur: megys, a shilling a yard, a hundred a year; sef, swllt y llath, cant y flwyddyn.

 

Abacist, s. cyfrifur, cyfrifydd

 

Aback, ad. y tu ol, y tu cefn, trachycefn

 

Aback, s. araddurn

 

Abacot, s. teyrngap

 

Abactor, s. gyrleidr

 

Abaft, ad. ystarn; yn ol; wrth lyw llong

 

Abaisance, s. ymgrymiad; moesblygiad; ymostyngiad

 

Abalienate, v. a. estronoli, aralleiddu, troseiddu, trosi; arallu

 

Abalienation, s. estronoliad, aralleiddiad, troseiddiad, trosiad; aralliad

 

Abandon, v. a. gadaw, gadu, gadael, gwrthod; ymadaw, ymadael

 

Abandoned, a. gadawedig, ymadawedig; anfad, dryglawn, anfri, ysgeler

 

Abandoner, s. gadawur, gaduwr, gadaelydd

 

Abandoning / Abandonment, s. gadawiad; ymadawiad; ymwrthodiad

 

Abare a. noethi; ymnoethi

 

Abase a. gostwng, gostyngu, darostwng, iselu; basu; isau

 

Abasement, s. gostyngiad, darostyngiad

 

Abash, v. a. gwyleddu, yswilio, cywilyddio, gwrido

 

Abashment, s. gwyledd, gwylder, yswiliad, yswildra, cywilydd

Abate, v. a. n. lleiau, bychanu; llacau, colli; toli; gostwng

 

Abatement, s. lleiad, toliad, toliant; gostyngiad

 

Abater, s. toliwr, toliedydd; gostyngwr

 

Abb, s. arwe, ystawf; anwe

 

Abbacy, s. ponfonachaeth, arfynachaeth

 

Abbess, s. penfonaches, arfyuaches, abades

 

Abbey, s. monachlys, monachlog, abatty

 

Abbot, s. penfynach, arfynach, abad

 

Abbotship, s. penfynachaeth, arfynachaeth, abadaeth

 

Abbreviate, v. a. talfyru, gofyru, dyfyru; byru, cwtogi; lleiu, cilfyru; geirdori

 

Abbreviation, s. talfyriad, gofyriad, cilfyriad; geirdoriad, darneiriad; byrd, lleid; cwtogiad, dyfyriad; crynoad, crynodeb

 

Abbreviator, s. talfyrwr, talfyrydd, cwtogwr, cilfyrwr

 

Abbreviature, s. byru, talfyrnod

 

Abdicate, v. a. gadaw, gwrthod; ymadaw, ymwrthod; llysu

 

Abdication, s. gadawiad, ymadawiad, ymwrthodiad; llysiant

 

Abdicative, a. gwrthodol; ymadawol

 

Abditive, a. argelol

 

Abditory, s. argelfa

 

Abdomen, s. cendod, gwaelod y bol

 

Abdominal / Abdominous, a. ceudodol

 

Abduce, v. a. neillduoli, gwahanoli

 

Abducent, a. cyfymdynol; gwrthdyniadol

 

Abducent / Abductor, s. crablyweth, cilgyhir, gwrthgyhyr

 

Abduction, s. treisddygiad; treisddwyn; gorddygiad

 

Abductor, s. ffddnwr, treisddygydd

 

_______________________________________________

(x002) (delw 3302)

 

Abecedarian, s. egwyddoryn


Abed, ad. mewn gwely


Aberrance / Aberrancy, s. cyfeiliornad, gwyrad, bai; crwydrad


Aberrant, a. crwydrol, gwyrol


Aberration, s. cyfeiliorn, cyfeiliornad; disberod


Aberuncate, v. a. dadwreiddio; llwyrddifa

Abet, v. a. annog, cefnogi; cymhell; cynnal; cynnorthwyo; attegu

Abettor, s. annogwr, cefnogwr, cymhellwr; cynnalydd, cynneilydd, cynnorthwywr

Abeyance, s. hawloediad, arddysgwyliad

Abgregate, v. a. dydoli

Abgregation, s. dydoliad

Abhor, v. a. ffieiddio, casau

Abhorrence / Abhorrency, s. casineb, ffieiddiad, ffieiddrwydd, dygasedd, atgasrwydd


Abhorrent, a. atgas, atgasol; ffiaidd, ffieiddiol; casaol, dygasol, gwrthneuol

Abborrer, s. ffieiddiwr, dygaswr, caswr

Abide, v. n. aneddu, aros, arosi, trigo, preswylioio, pryseddu; haddefu; tario, cyfaneddu; goddef, dioddef

Abider, s. aneddwr, preswyliwr, cyfaneddwr, trigwr, cartrefwr

Abiding, s. aneddiad, arosiad, trigiad, preswyliad, pryseddiad, haddefiad, tariad,

cartrefiad; goddefiad, dyoddefiad

Abject, v. a. gwrthod; llysu; ymaithu

Abject, s. adill, adiaw, distadlyn

Abject, a. distadl, difri; dirmigus; hagr; diystyr; dibris; gwael; diwerth; difudd

Abjectedness, s. distadledd, gwaeledd; iselfrydedd, salwedd; hagredd; iseledd, iselni; digalondid


Abjectness / Abjection, s. gwaelineb, gwrthodrwydd, hagredd

Extreme abjectness, gorwaeldra, gorwaelder, gorwaeledd


Ability, s. medredd, galluedd, medr, dawn, grym, gall, cynneddf, cymhwysder

Abilities, s. pl. galluoedd, doniau, cynneddf-au; cymhwysderau, teithi

Abintestate, s. olfeddiannwr

Abjugate, v. a. dieuo, gollwng, rhyddau

Abjuration, s. tyngediad, diofrydedd; anudon; ymnadiad; ymwrthodiad

Abjure, v. a. tyngedu; diofrydu

Ablactate, v. a. diddyfnu

Ablactation, s. diddyfniad; impiad

Ablaqueation, s. gwraiddnoethiad

Ablation, s. ymaithiad

Ablative, a. tarddiadol, deilliadol, haniadol

The ablative case, y cyflwr gwrthodol.

 

Able, v n. gallu, medryd

If he be able,os geill, od ymeill

Able, a. galluog; nerthol; goludog

Ablegate, v. a. gornegesu, allnegesu, anfon

Ablegation, s. gornegesiad, allnegesiad

Ableness, s, gallu, grym, nertholder

 

Ablepsy / Ablepsia, s. dallineb

Abligate, v. a. rhwymo; sicrau


Ablocate, v. a. llogi


Ablocation, s. llogiad


Ablution, s. gland, golchiad; puriadaeth


Abnegate, v. a. gwadu, nacu, gomedd, llysu, gwrthod

Abnegation, s. gwadiad, ymwrthodiad, nacd, gomeddiad

Abnormity, s. afreoldeb, afreolaeth; anferthwch, gwrthuni

Abnormous, a. afreolaidd; anferth

Aboard, ad. ar fwrdd, mewn llong

Abodance, s. argoel, darogan, rhagargoel

Abode, v. a. darogan, arwyddoli, rhagddangos

Abode, s. cartref, preswylfa, preswylfod, aneddle, trigfa, trigias, haddef; cartrefiad, preswyliad, arosiad, trigiant, aneddiad

Fixed abode, sefyllfod, sefyllfan, arosfan.

Abodement, s. rhagargoel

Abolete, a. hen, difudd, diles

Abolish, v. a. dilu, dirymu, dyddymu, diddimu

Abolishable, a. diladwy, dirymadwy, dyddymadwy, diddimadwy

Abolisher, s. diluwr, dirymwr

Abolishing, s, dilead

Abolition, s. dyddymiad, dirymiad

Abominable, a. atgas; ffiaidd

Abominableness, s. atgasrwydd; dygasedd, dygasrwydd

Abominably, ad. yn atgas, yn ffiaidd

Abominate, v. a. casau, ffieiddio

Abomination, s. atgasedd, atgasrwydd; casineb; ffieidd-dra, brynti

Aborigines, s. cynfrodorion, cyndrigolion

Abortion, s. erthyliad, nariad

Abortive, a. annhymhig, erthylus, naraidd, anffodus, aflwyddiannus

Abortive birth,erthyliad

Abortive, s. erthylan, erthylyn


Abortiveness, s. erthyldawd; palldawd

Above, pre. uwch, oddiar, uchod, goruch, goruwch
Above us,uwch na ni; aroom
Above him,uwch nag ef; arnef
Above them,uwch no hwy; arnynt
Above her,uwch no hi; arni
Above it,ewch (sic) nag e;
arno

From above,oddifry, oddiuchod

To go above,myned yn uwch
Above all things,yn anad dim

 

 

_______________________________________________

(x003) (delw 3303)

 

 

_______________________________________________

(x004) (delw 3304)

 

 

_______________________________________________

(x005) (delw 3305)

 

 


_______________________________________________

(x0006) (delw 3306)

_______________________________________________

(x0007) (delw 3307)

_______________________________________________

(x0008) (delw 3308)

_______________________________________________

(x0009) (delw 3309)

_______________________________________________

(x0010) (delw 3310)

_______________________________________________

(x0011) (delw 3311)

_______________________________________________

(x0012) (delw 3312)

_______________________________________________

(x0013) (delw 3313)

_______________________________________________

(x0014) (delw 3314)

_______________________________________________

(x0015) (delw 3315)

_______________________________________________

(x0016) (delw 3316)

_______________________________________________

(x0017) (delw 3317)

_______________________________________________

(x0018) (delw 3318)

_______________________________________________

(x0019) (delw 3319)

_______________________________________________

(x0020) (delw 3320)

_______________________________________________

(x0021) (delw 3321)

_______________________________________________

(x0022) (delw 3322)

_______________________________________________

(x0023) (delw 3323)

_______________________________________________

(x0024) (delw 3324)

_______________________________________________

(x0025) (delw 3325)

_______________________________________________

(x0026) (delw 3326)

_______________________________________________

(x0027) (delw 3327)

_______________________________________________

(x0028) (delw 3328)

_______________________________________________

(x0029) (delw 3329)

_______________________________________________

(x0030) (delw 3330)

_______________________________________________

(x0031) (delw 3331)

_______________________________________________

(x0032) (delw 3332)

 

 

Adolygiadau diweddaraf darreres actualitzacions - latest updates: 2006-10-16

 

Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwld ag un o dudalennau'r Gwefan "CYMRU-CATALONIA"
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web "CYMRU-CATALONIA" (= Galles-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the "CYMRU-CATALONIA" (= Wales-Catalonia) Website
We(r) m ai? Yuu a(r) vzting peij frm dh "CYMRU-CATALONIA" (= Weilz-Katluni) Wbsait


CATALONIA-CYMRU