1340k Gwefan Cymru-Catalonia : la Web de Galles i Catalunya : Wales-Catalonia Website. Y Beibl Cysger-Ln (1620) yn yr iaith Gymraeg. Testun ar lein. La Bblia en galls de lany 1620. Text electrnic. Dhə Bibəl in Welsh. The 1620 Holy Bible in Welsh. Online Edition.

http://www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_003_beibl_lefiticus_03_2205k.htm

0001 Yr Hafan
neu trwy Google: #kimkat0001

..........2657k Y Fynedfa yn Gymraeg
neu trwy Google: #kimkat2657k

....................
0009k Y Gwegynllun
neu trwy Google: #kimkat0009k

..............................
0960k Cywaith Sin Prys (Testunau yn Gymraeg) - Mynegai
neu trwy Google: #kimkat0960k

........................................... 1281k Y Gyfeirddalen i Feibl Wiliam Morgan 1620
neu trwy Google: #kimkat1281k

.............................................................y tudalen hwn


(delw 0003)
..




Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Catalunya i Galles

Cywaith Sin Prys - Testunau Cymraeg ar y We

Y Beibl Cysegr-ln:
(20) Diarhebion


CHWILIADUR / CERCADOR / SEARCH BOX: Cliciwch Yma i Chwilior Wefan / Feu clic aqu per cercar la web / Click here to search this website

0860k y llyfr ymwelwyr


(delw 4666)


1341ke
This page with an English translation




PENNOD 1
1:1 Diarhebion Solomon mab Dafydd, brenin Israel;

1:2 I wybod doethineb ac addysg, i ddeall geiriau synnwyr;

1:3 I gymryd athrawiaeth deall, cyfiawnder, a barn, ac uniondeb;

1:4 I roi callineb ir angall, ac ir bachgen wybodaeth a synnwyr.

1:5 Y doeth a wrendy, ac a chwanega addysg; ar deallgar a ddaw i gynghorion pwyllog:

1:6 I ddeall dihareb, ai deongl; geiriau y doethion, au damhegion.

1:7 Ofn yr ARGLWYDD yw dechreuad gwybodaeth: ond ffyliaid a ddiystyrant ddoethineb ac addysg.

1:8 Fy mab, gwrando addysg dy dad, ac nac ymado chyfraith dy fam:

1:9 Canys cynnydd gras a fyddant hwy ith ben, a chadwyni am dy wddf di.

1:10 Fy mab, os pechaduriaid ath ddenant, na chytuna.

1:11 Os dywedant, Tyred gyda ni, cynllwynwn am waed, ymguddiwn yn erbyn y gwirion yn ddiachos:

1:12 Llyncwn hwy yn fyw, fel y bedd; ac yn gyfan, fel rhai yn disgyn ir pydew:

1:13 Nyni a gawn bob cyfoeth gwerthfawr, nyni a lanwn ein tai ag ysbail:

1:14 Bwrw dy goelbren yn ein mysg; bydded un pwrs i ni i gyd:

1:15 Fy mab, na rodia yn y ffordd gyda hwynt; atal dy droed rhag eu llwybr hwy.

1:16 Canys eu traed a redant i ddrygioni, ac a brysurant i dywallt gwaed.

1:17 Diau gwaith ofer yw taenu rhwyd yng ngolwg pob perchen adain.

1:18 Ac y maent hwy yn cynllwyn am eu gwaed eu hun: am eu heinioes eu hun y maent yn llechu.

1:19 Felly y mae llwybrau y rhai oll sydd chwannog i elw; yr hwn a ddwg einioes ei berchenogion.

1:20 Doethineb sydd yn gweiddi oddi allan; y mae hi yn adrodd ei lleferydd yn yr heolydd:

1:21 Y mae hi yn llefain ym mhrifleoedd y dyrfa, yn nrysau y pyrth; yn y ddinas y mae hi yn traethu ei hymadroddion, gan ddywedyd,

1:22 Pa hyd, chwi ynfydion, y cerwch ynfydrwydd? a chwi watwarwyr, y bydd hoff gennych watwar? ac y cas ffyliaid wybodaeth?

1:23 Dychwelwch wrth fy ngherydd: wele, mi a dywalltaf fy ysbryd i chwi, fy ngeiriau a hysbysaf i chwi.

1:24 Yn gymaint ag i mi eich gwahodd, ac i chwithau wrthod; i mi estyn fy llaw, a neb heb ystyried;

1:25 Ond diystyrasoch fy holl gyngor i, ac ni fynnech ddim om cerydd:

1:26 Minnau hefyd a chwarddaf yn eich dialedd chwi; mi a wawdiaf pan syrthio arnoch yr hyn yr ydych yn ei ofni;

1:27 Pan ddl amoch yr hyn yr ydych yn ei ofni megis distryw, ac y dl eich dialedd arnoch megis corwynt; a dyfod arnoch wasgfa a chaledi:

1:28 Yna y galwant arnaf, ond ni wrandawaf; yn fore ym ceisiant, ond nim cnt:

1:29 Canys cas fu ganddynt wybodaeth, ac ofn yr ARGLWYDD ni ddewisasant:

1:30 Ni chymerent ddim om cyngor i; dirmygasant fy holl gerydd.

1:31 Am hynny hwy a gant fwyta ffrwyth eu ffordd eu hunain, au llenwi u cynghorion eu hunain.

1:32 Canys esmwythdra y rhai angall au lladd; a llwyddiant y rhai ffl au difetha.

1:33 Er hynny y sawl a wrandawo arnaf fi, a gaiff aros yn ddiogel, ac a gaiff lonyddwch oddi wrth ofn drwg.

PENNOD 2
2:1 Fy mab, os derbynni di fy ngeiriau, ac os cuddi fy ngorchmynion gyda thi;

2:2 Fel y parech ith glust wrando ar ddoethineb, ac y gogwyddech dy galon at ddeall;

2:3 Ie, os gwaeddi ar l gwybodaeth, os cyfodi dy lef am ddeall;

2:4 Os ceisi hi fel arian, os chwili amdani fel am drysorau cuddiedig;

2:5 Yna y cei ddeall ofn yr ARGLWYDD, ac y cei wybodaeth o DDUW.

2:6 Canys yr ARGLWYDD sydd yn rhoi doethineb: allan oi enau ef y mae gwybodaeth a deall yn dyfod.

2:7 Y mae ganddo ynghadw ir rhai uniawn wir ddoethineb: tarian yw efe ir sawl a rodia yn uniawn.

2:8 Y mae efe yn cadw llwybrau barn, ac yn cadw ffordd ei saint.

2:9 Yna y cei di ddeall cyfiawnder, a barn, ac uniondeb, a phob llwybr daionus

2:10 Pan ddelo doethineb i mewn ith galon, a phan fyddo hyfryd gan dy enaid wybodaeth;

2:11 Yna cyngor ath gynnal, a synnwyr ath geidw:

2:12 Ith achub oddi wrth y ffordd ddrwg, ac oddi wrth y dyn a lefaro drawsedd;

2:13 Y rhai a ymadawant llwybrau uniondeb, i rodio mewn ffyrdd tywyllwch;

2:14 Y rhai a ymlawenychant i wneuthur drwg, ac a ymddigrifant yn anwiredd y drygionus;

2:15 Y rhai sydd u ffyrdd yn geimion, ac yn gildyn yn eu llwybrau:

2:16 Ith wared oddi wrth y fenyw estronaidd, oddi wrth y ddieithr wenieithus ei geiriau;

2:17 Yr hon a ymedy llywodraethwr ei hieuenctid, ac a ollwng dros gof gyfamod ei DUW.

2:18 Canys y mae ei thŷ yn gŵyro at angau, ai llwybrau at y meirw.

2:19 Pwy bynnag a elo i mewn ati hi, ni ddychwelant, ac nid ymafaelant yn llwybrau y bywyd.

2:20 Fel y rhodiech di at hyd ffordd gwŷr da, a chadw llwybrau y cyfiawn.

2:21 Canys y gwŷr cyfiawn a breswyliant y ddaear, ar rhai perffaith a gant aros ynddi.

2:22 Ond yr annuwiolion a dorrir oddi ar y ddaear, ar troseddwyr a ddiwreiddir allan ohoni.

PENNOD 3
3:1 Fy mab, na ollwng fy nghyfraith dros gof; ond cadwed dy galon fy ngorchmynion:

3:2 Canys hir ddyddiau, a blynyddoedd bywyd, a heddwch, a chwanegant hwy i ti.

3:3 Na ad i drugaredd a gwirionedd ymadael thi : clyma hwy am dy wddf, ysgrifenna hwy ar lech dy galon.

3:4 Felly y cei di ras a deall da gerbron DUW a dynion.

3:5 Gobeithia yn yr ARGLWYDD th holl galon; ac nac ymddiried ith ddeall dy hun.

3:6 Yn dy holl ffyrdd cydnebydd ef, ac efe a hyfforddia dy lwybrau.

3:7 Na fydd ddoeth yn dy olwg dy hun: ofna yr ARGLWYDD, a thyn ymaith oddi wrth ddrygioni.

3:8 Hynny a fydd iechyd ith fogail, a mr ith esgyrn.

3:9 Anrhydedda yr ARGLWYDD th gyfoeth, ac r peth pennaf oth holl ffrwyth:

3:10 Felly y llenwir dy ysguboriau digonoldeb, ath winwryfoedd a dorrant gan win newydd.

3:11 Fy mab, na ddirmyga gerydd yr ARGLWYDD; ac na flina ar ei gosbedigaeth ef;

3:12 Canys y neb a fyddo DUW yn ei garu, efe ai cerydda, megis tad ei fab annwyl ganddo.

3:13 Gwyn ei fyd y dyn a gaffo ddoethineb, ar dyn a ddygo ddeall allan.

3:14 Canys gwell yw ei fiarsiandaeth hi na marsiandaeth o arian, ai chynnyrch hi sydd well nag aur coeth.

3:15 Gwerthfawrocach yw hi na gemau: ar holl bethau dymunol nid ydynt gyffelyb iddi.

3:16 Hir hoedl sydd yn ei llaw ddeau hi ac yn ei llaw aswy y mae cyfoeth a gogoniant.

3:17 Ei ffyrdd hi sydd ffyrdd hyfrydwch, ai holl lwybrau hi ydynt heddwch.

3:18 Pren bywyd yw hi ir neb a ymaflo ynddi: a gwyn ei fyd a ddalio ei afael ynddi hi.

3:19 Yr ARGLWYDD trwy ddoethineb a seiliodd y ddaear; trwy ddeall y sicrhaodd efe y nefoedd.

3:20 Trwy ei wybodaeth ef yr holltodd y dyfnderau, ac y defnynna yr wybrennau wlith.

3:21 Fy mab, na ollwng hwynt allan oth olwg: cadw ddoethineb a phwyll.

3:22 Yna y byddant yn fywyd ith enaid, ac yn ras ith wddf.

3:23 Yna y cei rodio dy ffordd yn ddiofal, ath droed ni thramgwydda.

3:24 Pan orweddych, nid ofni, ti a orweddi, ath gwsg fydd felys.

3:25 Nac ofna rhag braw disymwth, na rhag dinistr yr annuwiol pan ddelo.

3:26 Canys yr ARGLWYDD a fydd dy hyder di, ac a geidw dy droed rhag ei ddal.

3:27 Na atal ddaioni oddi wrth y rhai y perthyn iddynt, pan fyddo ar dy law ei wneuthur.

3:28 Na ddywed wrth dy gymydog, Cerdda ymaith, a thyred amser arall, ac yfory mi a roddaf; a chennyt beth yn awr.

3:29 Na feddwl ddrwg yn erbyn dy gymydog, ac yntau yn trigo yn ddiofal yn dy ymyl.

3:30 Nac ymryson neb heb achos, os efe ni wnaeth ddrwg i ti.

3:31 Na chenfigenna wrth ŵr traws, ac na ddewis yr un oi ffyrdd ef.

3:32 Canys ffiaidd gan yr ARGLWYDD y cyndyn: ond gydar rhai uniawn y mae ei gyfrinach ef.

3:33 Melltith yr ARGLWYDD sydd yn nhŷ yr annuwiol: ond efe a fendithia drigfa y cyfiawn.

3:34 Diau efe a watwar y gwatwarus: ond ei ras a rydd efe ir gostyngedig.

3:35 Y doethion a etifeddant anrhydedd, a gwarth fydd dyrchafiad ffyliaid.

PENNOD 4
4:1 Gwrandewch, blant, addysg tad, ac erglywch i ddysgu deall.

4:2 Canys yr ydwyf fi yn rhoddi i chwi addysg dda: na wrthodwch fy nghyfraith.

4:3 Canys yr oeddwn yn fab im tad, yn dyner ac yn annwyl yng ngolwg fy mam.

4:4 Efe am dysgai, ac a ddywedai wrthyf, Dalied dy galon fy ngeiriau: cadw fy ngorchmynion, a bydd fyw.

4:5 Cais ddoethineb, cais ddeall: na ad dros gof, ac na ŵyra oddi wrth eiriau fy ngenau.

4:6 Nac ymd hi, a hi ath geidw: cr hi, a hi ath wared di.

4:7 Pennaf peth yw doethineb: cais ddoethineb; ac th holl gyfoeth cais ddeall.

4:8 Dyrchafa di hi, a hithau ath ddyrchafa di: hi ath ddwg di i anrhydedd, os cofleidi hi.

4:9 Hi a rydd ychwaneg o ras ith ben di: ie, hi a rydd i ti goron gogoniant.

4:10 Gwrando, fy mab, a derbyn ngeiriau; a blynyddoedd dy fywyd a amlheir.

4:11 Yr ydwyf yn dy ddysgu yn ffordd doethineb; ac yn dy dywys yn llwybrau uniondeb.

4:12 Pan rodiech, dy gerddediad ni bydd gyfyng: a phan redech, ni thramgwyddi.

4:13 Ymafael mewn addysg, ac na ollwng hi. cadw hi; canys dy fywyd di yw hi.

4:14 Na ddos i lwybr yr annuwiolion, ac na rodia ar hyd ffordd y drygionus.

4:15 Gochel hi, na ddos ar hyd-ddi; cilia oddi wrthi hi, a dos heibio.

4:16 Canys ni chysgant nes gwneuthur drwg; au cwsg a gollant, nes iddyntn gwympo rhyw ddyn.

4:17 Canys y maent yn bwyta bara annuwioldeb, ac yn yfed gwin trais.

4:18 Ond llwybr y cyfiawn sydd fel y goleuni, yr hwn a lewyrcha fwyfwy hyd ganol dydd.

4:19 Eithr ffordd y drygionus sydd fel y tywyllwch: ni wyddant wrth ba beth y tramgwyddant.

4:20 Fy mab, gwrando ar fy ngeiriau: gogwydda dy glust at fy ymadroddion.

4:21 Na ad iddynt fyned ymaith oth olwg: cadw hwynt yng nghanol dy galon.

4:22 Canys bywyd ydynt ir neb an caffont, ac iechyd iw holl gnawd.

4:23 Cadw dy galon yn dra diesgeulus; canys allan ohoni y mae bywyd yn dyfod.

4:24 Bwrw oddi wrthyt enau taeogaidd, a gwefusau trofaus ymhell oddi wrthyt.

4:25 Edryched dy lygaid yn uniawn; ac edryched dy amrantau yn uniawn oth flaen.

4:26 Ystyria lwybr dy draed: a threfner dy holl ffyrdd yn uniawn.

4:27 Na thro at y llaw ddeau nac ar y llaw aswy; symud dy droed oddi wrth ddrygioni.

PENNOD 5
5:1 Fy mab, gwrando ar fy noethineb, a gostwng dy glust at fy neall:

5:2 Fel y gellych ystyried pwyll, ath wefusau gadw gwybodaeth.

5:3 Canys gwefusau y ddieithr a ddiferant fel y dil ml, ai genau sydd lyfnach nag olew:

5:4 Ond ei diwedd hi a fydd chwerw fel y wermod, yn llym fel cleddyf daufiniog.

5:5 Ei thraed hi a ddisgynnant i angau; ai cherddediad a sang uffern.

5:6 Rhag i ti ystyrio ffordd bywyd, y symud ei chamre hi, heb wybod i ti.

5:7 Yr awr hon gan hynny, O blant, gwrandewch arnaf fi, ac na ymadewch geiriau fy ngenau.

5:8 Cadw dy ffordd ymhell oddi wrthi hi, ac na nes at ddrws ei thŷ hi:

5:9 Rhag i ti toddi dy harddwch i eraill, ath flynyddoedd ir creulon:

5:10 Rhag llenwi yr estron th gyfoeth di, ac ith lafur fod yn nhŷ y dieithr;

5:11 Ac or diwedd i ti ochain, wedi ith gnawd ath gorff gurio,

5:12 A dywedyd, Pa fodd y caseais i addysg! pa fodd y dirmygodd fy nghalon gerydd!

5:13 Ac na wrandewais at lais fy athrawon, ac na ostyngais fy nghlust im dysgawdwyr!

5:14 Bm o fewn ychydig at bob drwg, yng nghanol y gynulleidfa ar dyrfa.

5:15 Yf ddwfr oth bydew dy hun, a ffrydiau allan oth ffynnon dy hun.

5:16 Tardded dy ffynhonnau allan, ath ffrydiau dwfr yn yr heolydd.

5:17 Byddant yn eiddot ti dy hun yn unig, ac nid yet eiddo dieithriaid gyda thi.

5:18 Bydded dy ffynnon yn fendigedig: ac ymlawenha gyda gwraig dy ieuenctid.

5:19 Bydded fel ewig gariadus, ac fel iyrches hawddgar: gad iw bronnau hi dy lenwi bob amser, ac ymfodlona yn ei chariad hi yn wastadol.

5:20 A phaham, fy mab, yr ymddigrifi yn y wraig ddieithr, ac y cofleidi fynwes yr hon nid yw eiddot ti?

5:21 Canys ffyrdd dyn sydd yng ngolwg yr ARGLWYDD, ac y mae efe yn dal ar ei holl lwybrau ef.

5:22 Ei anwiredd ei hun a ddeil yr annuwiol, ac efe a ddelir rhaffau ei bechod ei hun.

5:23 Efe a fydd farw o eisiau addysg; a rhag maint ei ffolineb yr ar gyfeiliorn.

PENNOD 6
6:1 Y mab, os mechnaist dros dy gymydog, ac os trewaist dy law yn llaw y dieithr,

6:2 Ti a faglwyd geiriau dy enau, ti a ddaliwyd geiriau dy enau.

6:3 Gwna hyn yr awr hon, fy mab, a gwared dy hun, gan i ti syrthio i law dy gymydog; cerdda, ac ymostwng iddo, ac ymbil th gymydog.

6:4 Na ddyro gwsg ith lygaid, na hun ith amrantau.

6:5 Gwared dy hun fel yr iwrch o law yr heliwr, ac fel aderyn o law yr adarwr.

6:6 Cerdda at y morgrugyn, tydi ddiogyn; edrych ar ei ffyrdd ef, a bydd ddoeth:

6:7 Nid oes ganddo neb iw arwain, iw lywodraethu, nac iw feistroli;

6:8 Ac er hynny y mae efe yn paratoi ei fwyd yr haf, ac yn casglu ei luniaeth y cynhaeaf.

6:9 Pa hyd, ddiogyn, y gorweddi? pa bryd y cyfodi oth gwsg?

6:10 Eto ychydig gysgu, ychydig hepian, ychydig blethu dwylo i gysgu.

6:11 Felly y daw tlodi arnat fel ymdeithydd, ath angen fel gŵr arfog.

6:12 Dyn ir fall, a gŵr anwir, a rodia a genau cyndyn.

6:13 Efe a amneidia i lygaid, efe a lefara i draed, efe a ddysg i fysedd.

6:14 Y mae pob rhyw gyndynrwydd yn ei galon; y mae yn dychymyg drygioni bob amser, yn peri cynhennau.

6:15 Am hynny ei ddinistr a ddaw arno yn ddisymwth: yn ddisymwth y dryllir ef, fel na byddo meddyginiaeth.

6:16 Y chwe pheth hyn sydd gas gan yr ARGLWYDD: ie, saith beth sydd ffiaidd ganddo ef:

6:17 Llygaid beilchion, tafod celwyddog, ar dwylo a dywalltant waed gwirion,

6:18 Y galon a ddychmygo feddyliau drwg, traed yn rhedeg yn fuan i ddrygioni,

6:19 Tyst celwyddog yn dywedyd celwydd, ar neb a gyfodo gynnen rhwng brodyr.

6:20 Fy mab, cadw orchymyn dy dad, ac nac ymado chyfraith dy fam.

6:21 Rhwym hwynt ar dy galon yn wastadol; clwm hwynt am dy wddf.

6:22 Pan rodiech, hi ath gyfarwydda; pan orweddych, hi ath wylia; pan ddeffroych, hi a gydymddiddan thi.

6:23 Canys cannwyll yw y gorchymyn; a goleuni yw y gyfraith; a ffordd i fywyd yw ceryddon addysg:

6:24 Ith gadw rhag y fenyw ddrwg, a rhag gweniaith tafod y ddieithr.

6:25 Na chwennych ei phryd hi yn dy galon; ac na ad iddi dy ddal i hamrantau.

6:26 Oblegid y fenyw buteinig y daw dyn i damaid o fara; a gwraig gŵr arall a hela yr enaid gwerthfawr.

6:27 A ddichon gŵr ddwyn tn yn ei fynwes, heb losgi ei ddillad?

6:28 A ddichon gŵr rodio ar hyd marwor, ac heb losgi ei draed?

6:29 Felly, pwy bynnag a l at wraig ei gymydog; y neb a gyffyrddo hi, ni bydd ln.

6:30 Ni ddirmyga neb leidr a ladratao i ddiwallu ei enaid, pan fyddo arno newyn:

6:31 Ond os delir ef, efe a dl yn saith ddyblyg; efe a rydd gymaint oll ag a feddo yn ei dŷ.

6:32 Ond y neb a wnl odineb benyw, sydd heb synnwyr; y neb ai gwnl, a ddifetha ei enaid ei hun.

6:33 Archoll a gwarth a gaiff efe; ai gywilydd ni ddileir.

6:34 Canys cynddaredd yw eiddigedd gŵr; am hynny nid erbyd efe yn nydd dial.

6:35 Ni bydd ganddo bris ar ddim iawn; ac ni fodlonir ef, er rhoi rhoddion lawer.

PENNOD 7
7:1 Fy mab, cadw fy ngeiriau, a chuddia fy ngorchmynion gyda thi.

7:2 Cadw fy ngorchmynion, a bydd fyw; am cyfraith fel cannwyll dy lygad.

7:3 Rhwym hwynt am dy fysedd, ysgrifenna hwynt ar lech dy galon.

7:4 Dywed wrth ddoethineb, Fy chwaer wyt ti; galw ddeall yn gares:

7:5 Fel yth gadwont oddi wrth y wraig ddieithr, a rhag y fenyw ar ymadrodd gwenieithus.

7:6 Canys a mi yn ffenestr fy nhŷ mi a edrychais trwy fy nellt,

7:7 A mi a welais ymysg y ffyliaid, ie, mi a ganfm ymhlith yr ieuenctid, ddyn ieuanc heb ddeall ganddo,

7:8 Yn myned ar hyd yr heol gerllaw ei chongl hi; ac efe a i ar hyd y ffordd iw thŷ hi.

7:9 Yn y cyfnos gydar hwyr, pan oedd hi yn nos ddu ac yn dywyll:

7:10 Ac wele fenyw yn cyfarfod ag ef, a chanddi ymddygiad putain, ac chalon ddichellgar.

7:11 (Siaradus ac anufudd yw hi; ei thraed nid arhoant yn ei thŷ:

7:12
Weithiau yn y drws, weithiau yn yr heolydd, ac yn cynllwyn ym mhob congl.)

7:13 Hi a ymafaelodd ynddo, ac ai cusanodd, ac ag wyneb digywilydd hi a
ddywedodd wrtho,

7:14 Yr oedd arnaf fi aberthau hedd; heddiw y cywirais fy adduned:

7:15 Ac am hynny y deuthum allan i gyfarfod thi, i chwiho am dy wyneb; a chefais afael arnat.

7:16 Mi a drwsiais fy ngwely llenni, ac cherfiadau a llieiniau yr Aifft.

7:17 Mi a fwgderthais fy ngwely myrr, aloes a sinamon.

7:18
Tyred, moes i ni ymlenwi o garu hyd y bore; ymhyfrydwn chariad.

7:19
Canys nid yw y gŵr gartref; efe a aeth i ffordd bell:

7:20 Efe a gymerth godaid o arian yn ei law; efe a ddaw adref ar y dydd amodol.

7:21
Hi ai troes ef i haml eiriau teg, ac gweniaith ei gwefusau hi ai cymhellodd ef.

7:22 Efe ai canlynodd hi ar frys, fel yr ych yn myned ir lladdfa, neu fel ynfyd yn myned ir cyffion iw gosbi:

7:23 Hyd oni ddryllio y saeth ei afu ef; fel yr aderyn yn prysuro ir fagl, heb wybod ei bod yn erbyn ei einioes ef.

7:24 Yn awr gan hynny, fy meibion, gwrandewch arnaf fi, ac ystyriwch eiriau fy ngenau.

7:25 Na thuedded dy galon at ei ffyrdd hi, na chyfeiliorna ar hyd ei llwybrau hi.

7:26 Canys llawer a gwympodd hi yn archolledig; ie, gwŷr grymus lawer laddodd hi.

7:27
Ffordd i uffern yw ei thŷ hi, yn disgyn i ystafelloedd angau.

PENNOD 8
8:1
Onid yw doethineb yn gweiddi? a deall yn llefain?

8:2 Ym mhen lleoedd uchel, gerllaw y ffordd, lle mae llwybrau lawer, y mae hi yn sefyll.

8:3 Gerllaw y pyrth, ym mhen y dref, yn ymyl y drysau, y mae hi yn llefain:

8:4 Arnoch chwi, wŷr, yr wyf fi yn galw; ac at feibion dynion y mae fy llais.

8:5 Ha ynfydion, deellwch gyfrwyster; a chwi wŷr angall, byddwch o galon ddeallus.

8:6 Gwrandewch: canys myfi a draethaf i chwi bethau ardderchog; ac a agoraf fy ngwefusau ar bethau uniawn.

8:7 Canys fy ngenau a draetha wirionedd; a ffiaidd gan fy ngwefusau ddrygioni.

8:8 Holl eiriau fy ngenau ydynt gyfiawn; nid oes ynddynt na gŵyrni na thrawsedd.

8:9 Y maent hwy oll yn amlwg ir neb a ddeallo, ac yn uniawn ir rhai a gafodd wybodaeth.

8:10 Derbyniwch fy addysg, ac nid arian; a gwybodaeth o flaen aur etholedig

8:11 Canys gwell yw doethineb na gemau: nid oes dim dymunol cyffelyb iddi.

8:12 Myfi doethineb wyf yn trigo gyda challineb: yr ydwyf yn cael allan wybodaeth cyngor.

8:13 Ofn yr ARGLWYDD yw casu drygioni: balchder, ac uchder, a ffordd ddrygionus, ar genau traws, sydd gas gennyf fi.

8:14 Mi biau cyngor, a gwir ddoethineb: deall ydwyf fi; mi biau nerth.

8:15 Trwof fi y teyrnasa brenhinoedd, ac y barnar penaethiaid gyfiawnder.

8:16 Trwof fi y rheola tywysogion a phendefigion, sef holl farnwyr y ddaear.

8:17 Y sawl am carant i, a garaf finnau; ar sawl am ceisiant yn fore, am cnt.

8:18 Gyda myfi y mae cyfoeth, ac anrhydedd, golud parhaus, a chyfiawnder.

8:19 Gwell yw fy ffrwyth i nag aur, ie, nag aur coeth; am cynnyrch sydd well nar arian detholedig.

8:20 Ar hyd ffordd cyfiawnder yr arweiniaf, ar hyd canol llwybrau barn:

8:21 I beri ir rhai am carant etifeddu sylwedd: a mi a lanwaf eu trysorau.

8:22 Yr ARGLWYDD am meddiannodd i yn nechreuad ei ffordd, cyn ei weithredoedd erioed.

8:23 Er tragwyddoldeb ym heneiniwyd, er y dechreuad, cyn bod y ddaear.

8:24 Pryd nad oedd dyfnder ym cenhedlwyd, cyn bod ffynhonnau yn llawn o ddyfroedd.

8:25 Cyn sylfaenu y mynyddoedd, o flaen y bryniau ym cenhedlwyd:

8:26 Cyn gwneuthur ohono ef y ddaear, nar meysydd, nac uchder llwch y byd.

8:27 Pan baratdd efe y nefoedd, yr oeddwn i yno: pan osododd efe gylch ar wyneb y dyfnder:

8:28 Pan gadarnhaodd efe y cymylau uwchbetn a phan nerthodd efe ffynhon-nau y dyfnder:

8:29 Pan roddes efe ei ddeddf ir mr, ac ir dyfroedd, na thorrent ei orchymyn ef: pan osododd efe sylfeini y ddaear:

8:30 Yna yr oeddwn i gydag ef megis un wedi ei feithrin gydag ef: ac yr oeddwn yn hyfrydwch iddo beunydd, yn yn ymlawenhau ger ei fron ef bob amser;

8:31 Ac yn llawenychu yng nghyfanheddle ei ddaear ef; am hyfrydwch oedd gyda meibion dynion.

8:32 Yr awron gan hynny, O feibion, gwrandewch arnaf; canys gwyn eu byd a gadwant fy ffyrdd i.

8:33 Gwrandewch addysg, a byddwch ddoethion; nac ymwrthodwch hi.

8:34 Gwyn ei fyd y dyn a wrandawo arnaf, ac a wylio yn ddyfal beunydd wrth fy nrysau, gan warchod wrth byst fy mhyrth i.

8:35 Canys y neb am caffo i, a gaiff fywyd, ac a feddianna ewyllys da gan yr ARGLWYDD.

8:36 Ond y neb a becho yn fy erbyn, a wna gam i enaid ei hun: fy holl gaseion a garant angau.

PENNOD 9
9:1 Doethineb a adeiladodd ei thŷ, hi a naddodd ei saith golofn.

9:2 Hi a laddodd ei hanifeiliaid; hi a gymysgodd ei gwin, ac a huliodd ei bwrdd.

9:3 Hi a yrrodd ei llawforynion: y mae yn llefain oddi ar fannau uchel y ddinas:

9:4 Pwy bynnag sydd annichellgar, tred i mewn yma: ac wrth yr annoeth y mae hi yn dywedyd,

9:5 Deuwch, a bwytewch om bara, ac yfwch or gwin a gymysgais.

9:6 Ymadewch r rhai ffl, a byddwch fyw; a cherddwch yn ffordd deall.

9:7 Yr hwn a geryddo watwarwr, a gaiff waradwydd iddo ei hun: ar hwn a feio ar y drygionus, a gaiff anaf.

9:8 Na cherydda watwarwr, rhag iddo dy gasu: cerydda y doeth, ac efe ath gr di.

9:9 Dyro addysg ir doeth, ac efe fydd doethach: dysg y cyfiwn, ac efe a chwanega ei ddysgeidiaeth.

9:10 Dechreuad doethineb yw ofn yr ARGLWYDD: a gwybodaeth y sanctaidd yw deall.

9:11 Canys trwof fi yr amlheir dy ddyddiau, ac y chwanegir blynyddoedd dy einioes.

9:12 Os doeth fyddi, doeth fyddi i ti dy hun: ond os gwatwarwr fyddi, tydi dy hun ai dygi.

9:13 Gwraig ffl a fydd siaradus; angall yw, ac ni ŵyr ddim:

9:14 Canys hi a eistedd ar ddrws ei thŷ, ar fainc, yn y lleoedd uchel yn y ddinas,

9:15 I alw ar y neb a fyddo yn myned heibio, y rhai sydd yn cerdded eu ffyrdd yn uniawn:

9:16 Pwy bynnag sydd ehud, tred yma: a phwy byrmag sydd ddisynnwyr, a hi a ddywed wrtho,

9:17 Dyfroedd lladrad sydd felys, a bara cudd sydd beraidd.

9:18 Ond ni ŵyr efe mai meirw yw y rhai sydd yno; a bod ei gwahoddwyr hi yn nyfnder uffern.

PENNOD 10
10:1 Diarhebion Solomon. Mab doeth a wna dad llawen, a mab ffl a drist ei fam.

10:2 Ni thycia trysorau drygioni: ond cyfiawnder a wared rhag angau.

10:3 Ni edy yr ARGLWYDD i enaid y cyfiawn newynu: ond efe a chwl ymaith gyfoeth y drygionus.

10:4 Y neb a weithio llaw dwyllodrus, fydd dlawd: ond llaw y diwyd a gyfoethoga.

10:5 Mab synhwyrol yw yr hwn a gasgl amser haf: ond mab gwaradwyddus yw yr hwn a gwsg amser cynhaeaf.

10:6
Bendithion fydd ar ben y cyfiawn: ond trawsedd a gae ar enau y drygionus.

10:7 Coffadwriaeth y cyfiawn sydd fendigedig: ond enw y drygionus a bydra.

10:8 Y galon ddoeth a dderbyn orchmynion: ond y ffl ei wefusau a gwymp

10:9 Y neb a rodio yn uniawn, a rodia yn ddiogel: ond y neb a gam-dry ei ffyrdd, a fydd hynod.

10:10 Y neb a amneidio i lygaid, a bair flinder: ar ffl ei wefusau a gwymp.

10:11 Ffynnon bywyd yw genau y cyfiawn, ond trawsedd a gae ar enau y drygionus.

10:12 Casineb a gyfyd gynhennau: ond cariad a guddia bob camwedd.

10:13
Yng ngwefusau y synhwyrol y ceir doethineb: ond gwialen a weddai i gefn yr angall.

10:14
Y doethion a ystofiant wybodaeth: ond dinistr sydd gyfagos i enau y ffl.

10:15 Cyfoeth y cyfoethog yw dinas ei gadernid ef: ond dinistr y tlodion yw eu tlodi.

10:16 Gwaith y cyfiawn a dynn at fywyd: ond ffrwyth y drygionus tuag at bechod.

10:17 Ar y ffordd i fywyd y mae y neb a gadwo addysg: ond y neb a wrthodo gerydd, sydd yn cyfeiliorni.

10:18 A guddio gas gwefusau celwyddog, ar neb a ddywed enllib, sydd ffl.

10:19
Yn amlder geiriau ni bydd pall ar bechod; ond y neb a atalio ei wefusau sydd synhwyrol.

10:20 Tafod y cyfiawn sydd fel arian



detholedig: calon y drygionus ni thl ond ychydig.

10:21 Gwefusau y cyfiawn a borthant lawer: ond y ffyliaid, o ddiffyg synnwyr, a fyddant feirw.

10:22 Bendith yr ARGLWYDD a gyfoethoga; ac ni ddwg flinder gyda hi.

10:23 Hyfryd gan ffl wneuthur drwg: a chan ŵr synhwyrol y mae doethineb.

10:24 Y peth a ofno y drygionus, a ddaw iddo: ond y peth a ddeisyfo y rhai cyfiawn, DUW ai rhydd.

10:25 Fel y mae y corwynt yn myned heibio, felly ni bydd y drygionus mwy: ond y cyfiawn sydd sylfaen a bery byth

10:26 Megis finegr ir ddannedd , a mwg ir llygaid, felly y bydd y diog ir neb ai gyrrant.

10:27 Ofn yr ARGLWYDD a estyn ddyddiau: ond blynyddoedd y drygionus a fyrheir.

10:28 Gobaith y cyfiawn fydd llawenydd: ond gobaith y drygionus a ddefydd amdano.

10:29 Ffordd yr ARGLWYDD sydd gadernid ir perffaith: ond dinistr fydd ir rhai a wnant anwiredd.

10:30 Y cyfiawn nid ysgog byth: ond y drygionus ni phreswyliant y ddaear.

10:31 Genau y cyfiawn a ddwg allan ddoethineb: ar tafod cyndyn a dorrir ymaith.

10:32 Gwefusau y cyfiawn a wyddant beth sydd gymeradwy; ond genau y drygionus a lefara drawsedd.

PENNOD 11
11:1 Cloriannau anghywir sydd ffiaidd gan yr ARGLWYDD: ond carreg uniawn sydd fodlon ganddo ef.

11:2 Pan ddl balchder, fe ddaw gwarth: ond gydar gostyngedig y mae doethineb.

11:3 Perffeithrwydd yr uniawn au tywys hwynt: ond trawsedd yr anffyddloniaid au difetha hwynt.

11:4 Ni thycia cyfoeth yn nydd digofaint: ond cyfiawnder a wared rhag angau.

11:5 Cyfiawnder y perffaith ai hyfforddia ef: ond o achos ei ddrygioni y syrth y drygionus.

11:6 Cyfiawnder y cyfiawn au gwared hwynt: ond troseddwyr a ddelir yn eu drygioni.

11:7 Pan fyddo marw dyn drygionus, fe a ddarfu am ei obaith ef : a gobaith y trawrs a gyfrgollir.

11:8 Y cyfiawn a waredir o gyfyngder, ar drygionus a ddaw yn ei le ef.

11:9 Rhagrithiwr i enau a lygra ei gymydog: ond y cyfiawn a waredir trwy wybodaeth.

11:10 Yr holl ddinas a ymlawenha oherwydd llwyddiant y cyfiawn: a phan gyfrgoller y drygionus, y bydd gorfoledd.

11:11 Trwy fendith y cyfiawn y dyrchefir y ddinas: ond trwy enau y drygionus y dinistrir hi.

11:12 Y neb sydd ddisynnwyr a ddiystyra ei gymydog; ond y synhwyrol a dau sn.

11:13 Yr hwn a rodia yn athrodwr, a ddatguddia gyfrinach: ond y ffyddlon ei galon a gela y peth.

11:14 Lle ni byddo cyngor, y bobl a syrthiant: ond lle y byddo llawer o gynghorwyr, y bydd diogelwch.

11:15 Blinder mawr a gaiff y neb a fachno dros ddieithrddyn: ond y neb a gasao fachnaeth, fydd ddiogel.

11:16 Gwraig rasol a gaiff anrhydedd, ar galluog a gnt gyfoeth.

11:17 Gŵr trugarog sydd dda wrth ei enaid ei hun: ond y creulon a flina ei gnawd ei hun.

11:18 Y drygionus a wna waith twyllodrus: ond ir neb a heuo gyfiawnder, y bydd gwobr sicr.

11:19 Fel yr arwain cyfiawnder i fywyd: felly dilyn drygioni a dywys i angau.

11:20 Ffiaidd gan yr ARGLWYDD y neb sydd gvndyn eu calonnau: eithr hoff ganddo ef y rhai sydd berffaith yn eu ffyrdd.

11:21 Er maint fyddo cymorth, y drygionus ni bydd ddieuog: ond had y cyfiawn a waredir.

11:22 Fel modrwy aur yn nhrwyn hwch, yw benyw ln heb synnwyr.

11:23 Deisyfiad y cyfiawn sydd ar ddaioni yn unig: ond gobaith y drygionus sydd ddicter.

11:24 Rhyw un a wasgar ei dda, ac efe a chwanegir iddo: a rhyw un arall a arbed mwy nag a weddai, ac a syrth i dlodi.

11:25 Yr enaid hael a fraseir: ar neb a ddyfrhao, a ddyfrheir yntau hefyd.

11:26 Y neb a atalio ei ŷd, y bobl ai melltithia: ond bendith a fydd ar ben y neb ai gwertho.

11:27 Y neb a ddyfal geisio ddaioni, a ennill ewyllys da: ond y neb a geisio ddrwg, iddo ei hun y daw.

11:28 Y neb a roddo ei oglyd ar ei gyfoeth, a syrth: ond y cyfiawn a flodeuant megis cangen.

11:29 Y neb a flino ei dŷ ei hun, a berchenoga y gwynt; ar ffl a fydd gwas ir synhwyrol ei galon.

11:30 Ffrwyth y cyfiawn sydd megis y bywyd: ar neb a enillo eneidiau, sydd ddoeth.

11:31 Wele, telir ir cyfiawn ar y ddaear: pa faint mwy ir drygionus ar pechadur?

PENNOD 12
12:1 Y neb a garo addysg, a gr wybodaeth: ond y neb a gasao gerydd, anifeilaidd yw.

12:2 Gŵr da a gaiff ffafr gan yr ARGLWYDD: ond gŵr o ddichellion drwg a ddamnia efe.

12:3 Ni sicrheir dyn trwy ddrygioni: ond gwraidd y cyfiawn nid ysgoga.

12:4 Gwraig rymus sydd goron iw gŵr: ond y waradwyddus sydd megis pydrni yn ei esgyrn ef.

12:5 Meddyliau y cyfiawn sydd uniawn: a. chynghorion y drygionus sydd dwyllodrus.

12:6 Geiriau y drygionus yw cynllwyn am waed: ond genau yr uniawn au gwared hwynt.

12:7 Difethir y drygionus, fel na byddont hwy: ond tŷ y cyfiawn a saif.

12:8 Yn l ei ddeall y canmolir gŵr: ond gŵr cyndyn ei galon a ddiystyrir.

12:9 Gwell yw yr hwn ai cydnabyddo ei.hun yn wael, ac sydd was iddo ei hun, nar hwn ai hanrhydeddo ei hun, ac sydd arno eisiau bara.

12:10 Y cyfiawn a fydd ofalus am fywyd ei anifail: ond tosturi y drygionus sydd greulon.

12:11 Y neb a lafurio ei dir, a ddigonir o fara: ond y neb a ganlyno oferwyr, disynnwyr yw.

12:12 Y drygionus sydd yn deisyf rhwyd y drygionus: ond gwreiddyn y cyfiawn a rydd ffrwyth.

12:13 Trwy drosedd ei wefusau y meglir y drygionus: ond y cyfiawn a ddaw allan o gyfyngder.

12:14 Trwy ffrwyth ei enau y digonir gŵr daioni; a thaledigaeth dwylo dyn a delir iddo.

12:15 Ffordd yr ynfyd sydd uniawn yn ei olwg ei hun; ond y neb a wrandawo ar gyngor sydd gall.

12:16 Mewn un dydd y gwybyddir dicter yr ynfyd: ond y call a guddia gywilydd.

12:17 Y neb a ddywedo y gwir, a ddengys gyfiawnder; ond gau dyst a draetha dwyll.

12:18 Rhyw ddyn a ddywed eiriau fel brath cleddyf: ond tafod y doethion sydd feddyginiaeth.

12:19 Gwefus gwirionedd a saif byth: ond tafod celwyddog ni saif funud awr.

12:20 Dichell sydd yng nghalon y rhai a ddychmygant ddrwg: ond i gynghorwyr heddwch y bydd llawenydd.

12:21 Ni ddigwydd ir cyfiawn ddim blinder; ond y drygionus a lenwir drwg.

12:22 Ffiaidd gan yr ARGLWYDD wefusau celwyddog: ond y rhai a wnnt yn ffyddlon, a rygnant fodd iddo ef.

12:23 Gŵr pwyllog a gela wybodaeth: ond calon ffyliaid a gyhoedda ffolineb.

12:24 Llaw y diesgeulus a deyrnasa: a llaw y twyllodrus a fydd dan deyrnged.

12:25 Gofid yng nghalon gŵr a bair iddi grymu: ond gair da ai llawenha hi.

12:26 Y cyfiawn a ragora ar ei gymydog: ond ffordd y rhai drygionus au twylla hwynt.

12:27 Ni rostia y twyllodrus ei helwriaeth: ond golud y dyn diesgeulus sydd werthfawr.

12:28 Yn ffordd cyfiawnder y mae bywyd; ac yn ei llwybrau hi nid oes marwolaeth.

PENNOD 13
13:1 Mab doeth a wrendy ar athrawiaeth ei dad: ond gwatwarwr ni wrendy ar gerydd.

13:2 Gŵr a fwynha ddaioni o ffrwyth ei enau: ac enaid yr anghyfiawn a fwynha drawsedd.

13:3 Y neb a geidw ei enau, a geidw ei einioes: ond y neb a ledo ei wefusau, a ddinistrir.

13:4 Enaid y diog a ddeisyf, ac ni chaiff ddim: ond enaid y diwyd a wneir yn fras.

13:5 Cas gan y cyfiawn gelwydd: ond y drygionus sydd ffiaidd, ac a ddaw i gywilydd.

13:6 Cyfiawnder a geidw y perffaith yn ei ffordd: ond annuwioldeb a ddymchwel y pechadur.

13:7 Rhyw un a ymffrostia ei fod yn gyfoethog, ac heb ddim ganddo: ac arall ei fod yn dlawd, a chyfoeth lawer iddo.

13:8 Iawn am einioes gŵr yw ei dda: ond y tlawd ni chlyw gerydd.

13:9 Goleuni y cyfiawn a lawenha: ond cannwyll y drygionus a ddiffoddir.

13:10 Trwy falchedd yn unig y cyffry cynnen: ond gydar pwyllog y mae doethineb.

13:11 Golud a gasgler trw oferedd, a leiheir; ond y neb a gasglo i law a chwanega.

13:12 Gobaith a oeder a wanha y galon: ond pren y bywyd yw deisyfiad, pan ddl i ben.

13:13 Yr hwn a ddirmygo y gair, a ddifethir: ond yr hwn sydd yn ofni y gorchymyn, a obrwyir.

13:14 Cyfraith y doeth sydd ffynnon bywyd, i gilio oddi wrth faglau angau.

13:15 Deall da a ddyry ras: ond ffordd troseddwyr sydd galed.

13:16 Pob call a wna bethau trwy wybodaeth: ond yr ynfyd a ddengys ynfydrwydd.

13:17 Cennad annuwiol a syrth i ddrygioni; ond cennad ffyddlon sydd iechyd.

13:18 Tlodi a gwaradwydd fydd ir hwn a wrthodo addysg: ond yr hwn a gadwo gerydd, a anrhydeddir.

13:19 Dymuniad wedi ei gyflawni, sydd felys gan yr enaid: ond ffiaidd gan ynfydion gilio oddi wrth ddrygioni.

13:20 Yr hwn a rodia gyda doethion, fydd doeth: ond yr hwn sydd gyfaill i ynfydion, a gystuddir.

13:21 Drygfyd a erlyn bechaduriaid: ond daioni a delir ir rhai cyfiawn.

13:22 Y gŵr daionus a ad etifeddiaeth i feibion ei feibion: a golud y pechadur a a roddwyd i gadw ir cyfiawn.

13:23 Llawer o ymborth sydd ym maes y tlodion: ond y mae a ddinistrir o eisiau barn.

13:24 Yr hwn a arbedo y wialen, sydd yn casu ei fab: ond yr hwn ai cr ef, ai cerydda mewn amser.

13:25 Y cyfiawn a fwyty hyd oni ddigoner ei enaid: ond bol yr annuwiolion fydd mewn eisiau.

PENNOD 14
14:1 Gwraig ddoeth a adeilada ei thŷ: ond y ffolog ai tyn ef i lawr i dwylo.

14:2 Yr hwn sydd yn rhodio yn ei uniondcr, sydd yn ofni yr ARGLWYDD; ar hwn sydd gyndyn yn ei ffyrdd, sydd yn ei ddirmygu ef.

14:3 Yng ngenau y ffl y mae gwialen balchder: ond gwefusau y doethion au ceidw hwynt.

14:4 Lle nid oes ychen, gln yw y preseb: ond llawer o gnwd sydd yn dyfod trwy nerth yr ych.

14:5 Tyst ffyddlon ni ddywed gelwydd; ond gau dyst a draetha gelwyddau.

14:6 Y gwatwarwr a gais ddoethineb, ac nis caiff: ond gwybodaeth sydd hawdd ir deallus.

14:7 Dos ymaith oddi wrth ŵr ffl pan wypech nad oes ganddo wefusau gwybodaeth.

14:8 Doethineb y call yw deall ei ffordd ei hun: ond ffolineb y ffyliaid yw twyll.

14:9 Y ffyliaid a ymhyfrydant mewn camwedd; ond ymhlith y rhai uniawn y mae ewyllys da.

14:10 Y galon sydd yn gwybod chwerwder ei henaid ei hun: ar dieithr ni bydd gyfrannog oi llawenydd hi.

14:11 Tŷ yr annuwiolion a ddinistrir: ond pabell y rhai uniawn a flodeua.

14:12 Y mae ffordd sydd uniawn yng ngolwg dyn: ond ei diwedd hi yw ffyrdd angau.

14:13 Ie, wrth chwerthin y bydd blin ar y galon; a diwedd y llawenydd hwnnw yw tristwch.

14:14 Y gwrthnysig o galon a gaiff ddigon oi ffyrdd ei hun: ond y gŵr daionus a gilia oddi wrtho ef.

14:15 Yr ehud a goelia bob gair: ar call a ddeil ar ei gamre.

14:16 Y doeth sydd yn ofni, ac yn cilio oddi wrth ddrygioni: ond y ffl sydd ffrom a hyderus.

14:17 Gŵr dicllon a wna ffolineb: a chas yw y gŵr dichellgar.

14:18 Y rhai ehud a etifeddant ffolineb: ond y rhai call a goronir gwybodaeth.

14:19 Y rhai drygionus a ymyostyngant gerbron y daionus: ar annuwiol ym mhyrth y cyfiawn.

14:20 Y tlawd a gaseir, ie, gan ei gymydog ei hun: ond llawer fydd yn caru y cyfoethog.

14:21 A ddirmygo ei gymydog, sydd yn pechu: ond y trugarog wrth y tlawd, gwyn ei fyd ef.

14:22 Onid ydyw y rhai a ddychmygant ddrwg yn cyfeiliorni? eithr trugaredd a gwirionedd a fydd ir sawl a ddychmygant ddaioni.

14:23 Ym mhob llafur y mae elw: ond o eiriau gwefusau nid oes dim ond tlodi.

14:24 Coron y doethion yw eu cyfoeth; ond ffolineb y ffyliaid sydd ffolineb.

14:25 Tyst ffyddlon a weryd eneidiau: ond y twyllodrus a ddywed gelwyddau.

14:26 Yn ofn yr ARGLWYDD y mae gobaith cadarn: ac iw blant ef y bydd noddfa.

14:27 Ofn yr ARGLWYDD yw ffynnon y bywyd, i ddianc rhag maglau angau.

14:28 Mewn amlder y bobl y rnae anrhydedd y brenin: ac o ddiffyg pobl y dinistrir y tywysog.

14:29 Y diog i ddigofaint sydd yn llawn o synnwyr: ond y dicllon ei ysbryd a ddyrchafa ynfydrwydd.

14:30 Calon iach yw bywyd y cnawd: ond cenfigen a bydra yr esgyrn.

14:31 Y neb a orthryma y tlawd, a gywilyddia ei Greawdydd: ond y neb a drugarhao wrth yr anghenus, ai hanrhydedda ef.

14:32 Y drygionus a yrrir ymaith yn ei ddrygioni: ond y cyfiawn a obeithia pan fyddo yn marw.

14:33 Doethineb sydd yn gorffwys yng nghalon y call: ond yr hyn sydd yng nghalon ffyliaid a wybyddir.

14:34 Cyfiawnder a ddyrchafa genedl: ond cywilydd pobloedd yw pechod.

14:35 Ewyllys da y brenin sydd ar ei was synhwyrol; ond ei ddigofaint a fydd ar was gwaradwyddus.

PENNOD 15
15:1 Ateb arafaidd a ddetry lid: ond gair garw a gyffry ddigofaint.

15:2 Tafod y synhwyrol a draetha wybodaeth yn dda; ond genau y ffyliaid a dywallt ffolineb.

15:3 Ym mhob lle y y mae llygaid yr ARGLWYDD, yn canfod y drygionus ar daionus.

15:4 Pren y bywyd yw tafod iach: ond trawsedd ynddo sydd rwyg yn yr ysbryd.

15:5 Dyn ffl a ddiystyra addysg ei dad: ond y neb a ddioddefo gerydd, sydd gall.

15:6 Yn nhŷ y cyfiawn y bydd mawr gyfoeth: ond am olud yr annuwiol y mae trallod.

15:7 Gwefusau y doethion a wasgarant wybodaeth: ond calon y ffyliaid ni wna felly.

15:8 Aberth yr annuwiol sydd ffiaidd gan yr ARGLWYDD: ond efe a gr y neb a ddilyn gyfiawnder.

15:9 Ffordd yr annuwiol sydd ffiaidd gan yr ARGLWYDD: , ond gweddi yr uniawn sydd hoff ganddo.

15:10 Cerydd sydd flin gan y neb a dry oddi ar y ffordd: ar neb a gasao gerydd, a fydd marw.

15:11 Uffern a dinistr sydd gerbron yr ARGLWYDD: pa faint mwy, calonnau plant dynion?

15:12 Ni chr y gwatwarwr mor neb ai ceryddo; ac nid at y doethion.

15:13 Calon lawen a wna wyneb siriol: ond trwy ddolur y galon y torrir yr ysbryd.

15:14 Calon y synhwyrol a ymgais gwybodaeth: ond genau y ffyliaid a borthir ffolineb.

15:15 Holl ddyddiau y cystuddiedig sydd flin: ond gwledd wastadol yw calon lawen.

15:16 Gwell yw ychydig gydag ofn yr ARGLWYDD, na thrysor mawr a thrallod gydag ef.

15:17 Gwell yw pryd o ddail lle byddo cariad, nag ych pasgedig a chas gydag ef.

15:18 Gŵr dicllon a gyffry gynnen: ond gŵr hwyrfrydig i lid a dyr ymryson.

15:19 Ffordd y diog sydd fel cae drain; ond ffordd yr uniawn sydd wastad.

15:20 Mab doeth a lawenha ei dad: ond uchel dyn ffl a ddiystyra ei fam.

15:21 Ffolineb sydd hyfryd gan yr ynfyd: ond gŵr deallus a rodia yn uniawn

15:22 Ofer fydd bwriadau lle ni byddo cyngor - ac mewn amlder cynghorwyr y sicrheir hwynt.

15:23 Llawenydd fydd i ŵr oherwydd ymadrodd ei enau; ac O mor dda yw gair yn ei amser!

15:24 Ffordd y bywyd sydd fry ir synhwyrol, i ochel uffern obry.

15:25 Yr ARGLWYDD a ddiwreiddia dŷ y beilchion: ond efe a sicrha derfyn y weddw.

15:26 Meddyliau yr annuwiol sydd ffiaidd gan yr ARGLWYDD: ond geiriau y gln ŷnt beraidd.

15:27 Y neb a fyddo dra chwannog i elw, a derfysga ei dŷ: ond y neb a gasao roddion, fydd byw.

15:28 Calon y cyfiawn a f yfyria i ateb: ond genau y drygionus a dywallt allan ddrwg.

15:29 Pell yw yr ARGLWYDD oddi wrth y rhai annuwiol: ond efe a wrendy weddi y cyfiawn.

15:30 Llewyrch y llygaid a lawenha y galon; a gair da a fras yr esgyrn.

15:31 Y glust a wrandawo ar gerydd y bywyd, a breswylia ymhlith y doethion.

15:32 Y neb a wrthodo addysg, a ddiystyra ei enaid ei hun: ond y neb a wrandawo ar gerydd, a feddianna ddeall.

15:33 Addysg doethineb yw ofn yr ARGLWYDD; ac o flaen anrhydedd yr gostyngeiddrwydd.

PENNOD 16
16:1 Paratoad y galon mewn dyn, ac ymadrodd y tafod, oddi wrth yr ARGLWYDD y mae.

16:2 Holl ffyrdd dyn ydynt ln yn ei olwg ei hun: ond yr ARGLWYDD a bwysa yr ysbrydion.

16:3 Treigla dy weithredoedd ar yr ARGLWYDD, ath feddyliau a safant.

16:4 Yr ARGLWYDD a wnaeth bob peth er ei fwyn ei hun: ar anauwiol hefyd erbyn y dydd drwg.

16:5 Ffiaidd gan yr ARGLWYDD bob dyn uchel galon: er maint fyddo ei gymorth, ni bydd dieuog.

16:6 Trwy drugaredd a gwirionedd y dileir pechod: a thrwy ofn Yr ARGLWYDD y mae ymado oddi wrth ddrwg.

16:7 Pan fyddo ffyrdd gŵrr yn rhyngu bodd ir ARGLWYDD, efe a bair iw elynion fod yn heddychol ag ef.

16:8 Gwell yw ychydig trwy gyfiawnder, na chnwd mawr trwy gam.

16:9 Calon dyn a ddychymyg ei ffordd: ond yr ARGLWYDD a gyfarwydda ei gerddediad ef.

16:10 Ymadrodd Duw sydd yng ngwefusau y brenin: ni ŵyra ei enau ef mewn barn.

16:11 Pwys a chloriannau cywir, yr ARGLWYDD au piau: ei waith ef yw holl gerrig y god.

16:12 Ffiaidd yw i frehinoedd wneuthur annuwioldeb: canys trwy gyfiawnder y cadarnheir yr orsedd.

16:13 Gwefusau cyfiawn sydd gymeradwy gan frenhinoedd; ar brenin a gr a draetho yr uniawn.

16:14 Digofaint y brenin sydd megis cennad angau; ond gŵr doeth ai gostega.

16:15 Yn siriol wynepryd y brenin y mae bywyd: ai ewyllys da ef sydd megis cwmwl glaw diweddar.

16:16 Cael doethineb, O mor well yw nag aur coeth! a chael deall, mwy dymunolt a yw nag arian.

16:17 Sarn y cyfiawn yw dychwelyd oddi wrth ddrwg: y neb a gadwo ei ffordd, a geidw ei enaid.

16:18 Balchder sydd yn myned o flaen dinistr: ac uchder ysbryd o flaen cwymp.

16:19 Gwell yw bod yn ostyngedig gydar gostyngedig, na rhannu yr ysbail gydar beilchion.

16:20 A drino fater yn ddoeth, a gaiff ddaioni: ar neb a ymddiriedo yn yr ARGLWYDD, O gwyn ei fyd hwnnw!

16:21 Y doeth ei galon a elwir yn ddeallus; a melyster y gwefusau a chwanega ddysgeidiaeth.

16:22 Ffynnon y bywyd yw deall iw pherchennog: ond addysg ffyliaid yw ffolineb.

16:23 Calon y doeth a reola ei enau ef yn synhwyrol, ac a chwanega addysg iw wefusau.

16:24 Geiriau teg ydynt megis dil ml, yn felys ir enaid, ac yn iachus ir esgyrn.

16:25 Mae ffordd a dybir ei bod yn uniawn yng ngolwg dyn: ond ei diwedd yw ffyrdd marwolaeth.

16:26 Y neb a lafurio, a lafuria iddo ei hun: canys ei enau ai gofyn ganddo.

16:27 Dyn ir fall sydd yn cloddio drwg: ac ar ei wefusau yr erys fel tn poeth.

16:28 Dyn cyndyn a bair ymryson: ar hustyngwr a neilltua dywysogion.

16:29 Gŵr traws a huda ei gymydog, ac ai tywys ir ffordd nid yw dda.

16:30 Efe a gae ei lygaid i ddychymyg trawsedd; gan symud ei wefusau y dwg efe ddrwg i ben.

16:31 Coron anrhydeddus yw penllwydni, os bydd mewn ffordd cyfiawnder.

16:32 Gwell yw y diog i ddigofaint nar cadarn; ar neb a reola ei ysbryd ei hun, nar hwn a enillo ddinas.

16:33 Y coelbren a fwrir ir arffed: ond oddi wrth yr ARGLWYDD y mae ei holl lywodraethiad ef.

PENNOD 17
17:1 Gwell yw tamaid sych a llonyddwch gydag ef, na thŷ yn llawn o aberthau gydag ymryson.

17:2 Gwas synhwyrol a feistrola ar fab gwaradwyddus; ac a gaiff ran or etifeddiaeth ymhlith y brodyr.

17:3 Y tawddlestr sydd ir arian, ar ffwrn ir aur: ond yr hwn a brawf y calonnau yw yr ARGLWYDD.

17:4 Y drygionus a wrendy ar wefus anwir: ar celwyddog a rydd glust i dafod drwg.

17:5 Y neb a watwaro y tlawd, sydd yn gwaradwyddo ei Wneuthurwr ef: ar neb a ymddigrifo mewn cystudd, ni bydd dieuog.

17:6 Coron yr hynafgwyr yw en hwyrion: ac anrhydedd y plant yw eu tadau.

17:7 Anweddaidd yw i ffl ymadrodd rhagorol; mwy o lawer i bendefig wefusau celwyddog.

17:8 Maen gwerthfawr yw anrheg yng ngolwg ei pherchennog: pa le bynnag y tro, hi a ffynna.

17:9 Y neb a guddia bechod, sydd yn ceisio cariad: ond y neb a adnewydda fai, sydd yn neilltuo tywysogion.

17:10 Un sen a ofna y call yn fwy na phe baeddid y ffl ganwaith.

17:11 Y dyn drwg sydd i fryd ar derfysg yn unig: a chennad greulon a anfonir yn ei erbyn ef.

17:12 Gwell i ŵr gyfarfod ag arthes wedi colli ei chenawon, nag r ffl yn ei ffolineb.

17:13 Y neb a dalo ddrwg dros dda, nid ymedy drwg i dŷ ef.

17:14 Pen y gynnen sydd megis ped agorid argae: am hynny gad ymaith ymryson cyn ymyrryd arni.

17:15 Y neb a gyfiawnhao y drygionus, ac a gondemnio y gwirion; ffiaidd gan yr ARGLWYDD ydynt ill dau.

17:16 Paham y bydd gwerth yn llaw y ffl i berchenogi doethineb, ac yntau heb galon ganddo?

17:17 Cydymaith a gr bob amser: a brawd a anwyd erbyn caledi.

17:18 Dyn heb bwll a dery ei law, ac a fachna o flaen ei gyfaill.

17:19 Y neb sydd hoff ganddo ymsennu, sydd hoff ganddo bechod; ar hwn sydd yn gwneuthur ei ddrws yn uchel, sydd yn ceisio niwed.

17:20 Y cyndyn ei galon ni chaiff ddaioni: ar hwn sydd drofaus yn ei dafod, a syrth i ddrwg.

17:21 Y neb a genhedlo un ffl, a ennill iddo ei hun dristwch: ac ni bydd lawen tad yr ynfyd.

17:22 Calon lawen a wna les fel meddyginiaeth: ond meddwl trwm a sych yr esgyrn.

17:23 Yr annuwiol a dderbyn rodd or fynwes, i gamdroi llwybrau barn.

17:24 Doethineb sydd yn wyneb y deallgar: ond llygaid y ffyliaid sydd yng nghyrrau y byd.

17:25 Mab ffl a bair ddicllonedd iw dad, a chwerwder iw fam.

17:26 Hefyd nid da cosbi y cyfiawn, na tharo penaethiaid, pan fyddant ar yr iawn.

17:27 Gŵr synhwyrol a atal ei yriadroddion: a gŵr pwyllog sydd ymarhous ei ysbryd.

17:28 Y ffl, tawo,a gyfrifir yn ddoeth; ar neb a gaeo ei wefusau, yn ddeallus.

PENNOD 18
18:1 Y neilltuol a gais wrth ei ddeisyfiad ei hun, ac a ymyrra phob peth.

18:2 Y ffl nid hoff ganddo ddeall; ond bod iw galon ei datguddio ei hun.

18:3 Wrth ddyfodiad y drygionus y daw diystyrwch, a chyda gogan, gwaradwydd.

18:4 Geiriau yng ngenau gŵr sydd fel dyfroedd dyfnion; a ffynnon doethineb sydd megis afon yn llifo.

18:5 Nid da derbyn wyneb yr annuwiol, i ddymchwelyd y cyfiawn mewn barn.

18:6 Gwefusau y ffl a nt i mewn i gynnen, ai enau a eilw am ddyrnodiau.

18:7 Genau y ffl yw ei ddinistr, ai wefusau sydd fagi iw enaid.

18:8 Geiriau yr hustyngwr sdd megis archollion, ac a ddisgynnant i gilfachau y bol.

18:9 Y neb a fyddo diog yn ei waith, sydd frawd ir treulgar.

18:10 Tŵr cadarn yw enw yr ARGLWYDD: ato y rhed y cyfiawn, ac y mae yn ddiogel.

18:11 Cyfoeth y cyfoethog sydd iddo yn ddinas gadarn, ac yn fur uchel, yn ei dyb ei hun.

18:12 Cyn dinistr y balcha calon gŵr; a chyn anrhydeddy bydd gostyngeiddrwydd.

18:13 Y neb a atebo beth cyn ei glywed, ffolineb a chywilydd fydd iddo.

18:14 Ysbryd gŵr a gynnal ei glefyd ef: ond ysbryd cystuddiedig pwy ai cyfyd?

18:15 Calon y pwyllog a berchenoga wybodaeth; a chlust y doethion a gais wybodaeth.

18:16 Rhodd dyn a ehanga arno, ac ai dwg ef gerbron penaethiaid.

18:17 Y cyntaf yn ei hawl a dybir ei fod yn gyfiawn: ond ei gymydog a ddaw ac ai chwilia ef.

18:18 Y coelbren a wna i gynhennau beidio, ac a athrywyn rhwng cedyrn.

18:19 Anos yw ennill ewyllys da brawd pan ddigier, na dinas gadarn: au hymryson sydd megis trosol castell.

18:20 A ffrwyth genau gŵr y diwellir ei fol; ac o ffrwyth y gwefusau y digonir ef.

18:21 Angau a bywyd sydd ym meddiant y tafod: ar rhai ai hoffant ef a fwytnt ei ffrwyth ef.

18:22 Y neb sydd yn cael gwraig, sydd yn cael peth daionus, ac yn cael ffafr gan yr ARGLWYDD.

18:23 Y tlawd a ymbil; ar cyfoethog a etyb yn erwin.

18:24 Y neb y mae iddo gyfeillion, cadwed gariad: ac y mae cyfaill a lŷn wrthyt yn well na brawd.

19:1 Gwell yw y tlawd a rodio yn ei uniondeb, iialr triws ei wefusau, ac yntau yn ffl.

19:2 Hefyd, bod yr enaid heb wybodaeth, nid yw dda; ar hwn sydd brysur ei draed a becha.

19:3 Ffolineb dyn a ŵyra ei ffordd ef: ai galon a ymddigia yn erbyn yr ARGLWYDD.

19:4 Cyfoeth a chwanega lawer o gyfeilhon: hond y tlawd a ddidolir oddi wrth ei gymydog.

19:5 Tyst celwyddog ni bydd dieuog: a lluniwr celwyddau ni ddianc.

19:6 Llawer ymbiliant o flaen pendefig: a phawb sydd gyfaill ir hael.

19:7 Holl frodyr y tlawd i casnt ef - pa faint mwy yr ymbellha ei gyfeillion oddi wrtho? er maint a ymnheddo, ni throant ato

19:8 A gaffo ddoethitleb a gr ei enaid: a gadwo ddeeall a ennill ddaioni.

19:9 Tyst celwyddog ni bydd dieuog, a thraethwr celwyddau a ddifethir.

19:10 Nid gweddaidd i ffl hyfrydwch: anweddeiddiach o lawer i was arglwyddiaethu ar benaethiaid.

19:11 Synnwyr dyn a oeda ei ddigofaint ef: a harddwch yw iddo fyned drog gamwedd.

19:12 Llid y brenin sydd megis rhuad llew ieuanc: ond ei ffafr ef sydd megis gwlith ar laswellt

19:13 Mab ffl sydd orthrymder iw dad: ac ymserth gwraig sydd megis defni parhaus.

19:14 Tŷ a chyfoeth ŷnt etifeddiaeth y tadau: ond rhodd yr ARGLWYDD yw gwraig bwyllog.

19:15 Syrthni a bair drymgwsg: ac enaod twyllodrus a newyna.

19:16 Y neb a gadwo y gorchymyn a geidw ei enaid: ar neb a esgeuluso ei ffyrdd fydd farw.

19:17 Y neb a gymero drugaredd ar y tlawd, sydd yn rhoddi echwyn ir ARGLWYDD; ai rodd a dl efe iddo drachefn.

19:18 Cerydda dy fab tra fyddo gobaith; ac nac arbeded dy enaid ef, iw ddifetha.

19:19 Y mawr ei ddig a ddwg gosbedigaeth: canys os ti ai gwaredi, rhaid i ti wneuthur hynny drachefn.

19:20 Gwrando gyngor, a chymer addysg; fel y byddych ddoeth yn dy ddiwedd.

19:21 Bwriadau lawer sydd yng nghalon dyn: ond cyngor yr ARGLWYDD, hwnnw a saif.

19:22 Deisyfiad dyn yw ei dragaredd ef: a gwell yw y dyn tlawd nar gŵr celwyddog.

19:23 Ofn yr ARGLWYDD a dywys i fywyd: ar neb y byddo ganddo a erys yn ddiwall, heb i ddrwg ymweled ag ef.

19:24 Y dyn swrth a gudd ei law yn ei fynwes, ac ni estyn hi at ei enau.

19:25 Taro watwarwr, ar ehud fydd gyfrwysach: a phan geryddych y deallus, efe a ddeall wybodaeth.

19:26 Mab gwaradwyddus gwarthus a anrheithia ei dad ac a yrr ei fam ar grwydr

19:27 Fy mab, paid gwrando yr addysg a bair i ti gyfeiliorni oddi wrth eiriau gwybodaeth.

19:28 Tyst y fall a watwar farn: a geniau y drygionus a lwnc anwiredd

19:29 Barn sydd barod ir gwatwarwyr, a chleisiau i gefn y ffyliaid.

PENNOD 20
20:1 Gwatwarus yw gwin, a therfysgaidd yw diod gadarn: pwy bynnag a siomir ynddi, nid yw ddoeth.

20:2 Megis rhuad flew ieuanc yw ofn y brenin: y mae y neb ai cyffr ef i ddigofaint yn pechu yn erbyn ei enaid ei hun.

20:3 Anrhydeddus yw i ŵr beidio ag ymryson: ond pob ffl a fyn ymyrraeth.

20:4 Y diog nid ardd, oherwydd oerder y gaeaf; am hynny y cardota efe y cynhaeaf, ac ni chaiff ddim.

20:5 Megis dyfroedd dyfnion yw pwyll yng nghalon gŵr: eto y gŵr call ai tyn allan.

20:6 Llawer dyn a gyhoedda ei drugarowgrwydd ei hun.- ond pwy a gaiff ŵr ffyddlon?

20:7 Y cyfiawn a rodia yn ei uniondeb: gwyn eu byd ei blant ar ei l ef.

20:8 Brenin yn eistedd ar orsedd barn, a wasgar i lygaid bob drwg.

20:9 Pwy a ddichon ddywedyd, Mi a lanheais fy nghalon, gln wyf oddi wrth fy mhechod?

20:10 Amryw bwysau, ac amryw fesurau, ffiaidd gan yr ARGLWYDD bob un or ddau.

20:11 Bachgen a adwaenir wrth ei waith, ai pur ai uniawn yw ei waith.

20:12 Y glust yn clywed, ar llygad yn gweled, yr ARGLWYDD a wnaeth bob un or ddau.

20:13 Na chr gysgu, rhag dy fyned yn dlawd: agor dy lygaid, fel yth ddigoner bara.

20:14 Drwg, drwg, medd y prynwr: ond pan l or neilltu, efe a ymffrostia.

20:15 Y mae aur, a gemau lawer: ond gwefusau gwybodaeth sydd ddodrefnyn gwerthfawr.

20:16 Cymer wisg y gŵr a fachno dros estron; a chymer wystl ganddo dros estrones.

20:17 Melys gan ŵr fara trwy ffalsedd: ond or diwedd ei enau a lenwir graean.

20:18 Bwriadau a sicrheir trwy gyngor: a thrwy gyngor diesgeulus dos i ryfela.

20:19 Y neb a fyddo athrodwr a ddatguddia gyfrinach: am hynny nac ymyrr r hwn a wenieithio i wefusau.

20:20 Y neb a felltithio ei dad neu ei fam, ei gannwyll a ddiffoddir yn y tywyllwch du.

20:21 Etifeddiaeth a geir ar frys yn y dechreuad; ond ei diwedd ni fendithir.

20:22 Na ddywed, Mi a dalaf ddrwg: disgwyl wrth yr ARGLWYDD, ac efe ath achub.

20:23 Ffiaidd gan yr ARGLWYDD amryw bwysau; a chlorian twyflodrus nid yw dda.

20:24 Oddi wrth yr ARGLWYDD y mae cerddediad gŵr: ond beth a ddeall dyn oi ffordd ei hun?

20:25 Magl yw i ŵr lyncu peth cysegredig; ac wedi addunedu, ymofyn.

20:26 Brenin doeth a wasgar yr annuwiol, ac a dry yr olwyn arnynt.

20:27 Cannwyll yr ARGLWYDD yw ysbryd dyn, yn chwilio holl gelloedd y bol.

20:28 Trugaredd a ffyddlondeb a gadwant y brenin; ai orseddfa a gadarnheir trwy drugaredd.

20:29 Gogoniant gwŷr ieuanc yw eu nerth; a harddwch hynafgwyr yw gwallt gwyn.

20:30 Cleisiau briw a lanha ddrwg: felly y gwna dyrnodiau gelloedd y bol.

PENNOD 21
21:1 Fel afonydd o ddwfr y mae calon y brenin yn llaw yr ARGLWYDD: efe ai try hi lle y mynno.

21:2 Pob ffordd gŵr sydd uniawn yn ei olwg ei hun: ond yr ARGLWYDD a bwysa y calonnau.

21:3 Gwneuthur cyfiawnder a barn sydd well gan yr ARGLWYDD nag aberth.

21:4 Uchder golwg, a balchder calon, ac r yr annuwiol, sydd bechod.

21:5 Bwriadau y diesgeulus sydd at helaethrwydd yn unig: ond yr eiddo pob prysur at eisiau yn unig.

21:6 Trysorau a gasgler thafod celwyddog, a chwelir megis gwagedd gan y neb sydd yn ceisio angau.

21:7 Anrhaith yr annuwiol au difetha hwynt, am iddynt wrthod gwneuthur barn.

21:8 Trofaus a dieithr yw ffordd dyn: ond y pur sydd uniawn ei waith.

21:9 Gwell yw bod mewn congl yn nen tŷ, na bod gyda gwraig anynad mewn tŷ eang.

21:10 Enaid yr annuwiol a ddeisyf ddrwg, nid grasol yw ei gynlydog yn ei olwg ef.

21:11 Pan gosber gwatgwarwr, y bydd yr ehud gallach: a phan ddysger y doeth, efe a dderbyh wybodaeth.

21:12 Call y mae y cyfiawn yn ystyried am dŷ yr annuwiol: ond y mae DUW yn difetha y rhai annuwiol am eu drygioni.

21:13 Y neb a gaeo ei glust rhag llef y tlawd, a lefain ei hunan, ac nis gwrandewir ef.

21:14 Rhodd yn y dirgel a dyr ddigofaint; a gwobr yn y fynwes, lid cryf.

21:15 Llawen gan y cyfiawn wneuthur barn: ond dinistr fydd i weithwyr anwiredd.

21:16 Dyn yn myned ar gyfeiliorn oddi ar ffordd deall, a orffwys yng nghynulleidfa y meirw.

21:17 Y neb a garo ddifyrrwch, a ddaw i dlodi: ar neb a garo win ac olew, ni bydd gyfoethog.

21:18 Yr annuwiol a roddir yn iawn dros y cyfiawn, ar troseddwr dros yr uniawn.

21:19 Gwell yw aros yn yr anialwch, na chyda graig anynad ddicllon.

21:20 Y mae trysor dymunol, ac olew, yn nhrigfa y doeth; ond dyn ffl au llwnc hwynt.

21:21 Y neb a ddilyno gyfiawnder a thrugaredd, a gaiff fywyd, cyfiawnder, ac anrhydedd.

21:22 Y doeth a ddring i ddinas y cedyrn, ac a fwrw i lawr y cadernid y mae hi yn hyderu arno.

21:23 Y neb a gadwo ei enau ai dafod, a geidw ei enaid rhag cyfyngder.

21:24 Y balch ar gwatwarwr uchel, yw enw y gŵr a wnelo beth mewn dicllonedd balch.

21:25 Deisyfiad y diog ai lladd: canys ei ddwylo a wrthodant weithio:

21:26 Yn hyd y dydd y mae yn fawr ei awydd: ond y cyfiawn a rydd, ac ni arbed.

21:27 Aberth y rhai annuwiol sydd ffiaidd: pa faint mwy, pan offrymant mewn meddwl drwg?

21:28 Tyst celwyddog a ddifethir: ond y gŵr a wrandawo, a lefara yn wastad.

21:29 Gŵr annuwiol a galeda ei wyneb: ond yr uniawn a gyfarwydda ei ffordd.

21:30 Nid oes doethineb, na deall, na chyngor, yn erbyn yr ARGLWYDD.

21:31 Y march a ddarperir erbyn dydd y frwydr: ond ymwared sydd oddi wrth yr ARGLWYDD.

PENNOD 22
22:1 Mwy dymunol yw enw da na chyfoeth lawer; a gwell yw ffafr dda nag arian, ac nag aur.

22:2 Y tlawd ar cyfoethog a gydgyfarfyddant: yr ARGLWYDD yw gwneuthurwr y rhai hyn oll.

22:3 Y call a genfydd y drwg, ac a ymgdd: ond y ffyliaid a nt rhagddynt, ac a gosbir.

22:4 Gwobr gostyngeiddrwydd ac ofn yr ARGLWYDD, yw cyfoeth, ac anrhydedd, a bywyd

22:5 Drain a maglau sydd yn ffordd y cyndyn: y neb a gadwo ei enaid, a fydd bell oddi wrthynt hwy.

22:6 Hyfforddia blentyn ym mhen ei ffordd; a phan heneiddio nid ymedy hi.

22:7 Y cyfoethog a arglwyddiaetha ar y tlawd; a gwas fydd yr hwn a gaffo fenthyg ir gŵr a roddo fenthyg.

22:8 Y neb a heuo anwiredd a fed flinder; a gwialen ei ddigofaint ef a balla.

22:9 Yr hael ei lygad a fendithir: canys efe a rydd oi fara ir tlawd.

22:10 Bwrw allan y gwatwarwr, ar gynnen ac allan; ie, yr ymryson ar gwarth a dderfydd.

22:11 Y neb a garo lendid calon, am ras ei wefusau a gaiff y brenin yn garedig iddo.